{"id":17,"date":"2014-10-29T00:05:07","date_gmt":"2014-10-28T23:05:07","guid":{"rendered":"http:\/\/localhost\/kte\/?p=17"},"modified":"2014-10-29T00:05:07","modified_gmt":"2014-10-28T23:05:07","slug":"to-co-kiedys-bylo-nasza-sila-dzis-stalo-sie-nasza-slaboscia-mateusz-jelinek","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mateuszjelinek.pl\/kairos\/2014-1\/to-co-kiedys-bylo-nasza-sila-dzis-stalo-sie-nasza-slaboscia-mateusz-jelinek\/","title":{"rendered":"To, co kiedy\u015b by\u0142o nasz\u0105 si\u0142\u0105, dzi\u015b sta\u0142o si\u0119 nasz\u0105 s\u0142abo\u015bci\u0105 | Mateusz Jelinek"},"content":{"rendered":"

Nie jest tajemnic\u0105, \u017ce zasada sola scriptura<\/em> jest jednym z bardziej problematycznych temat\u00f3w w dialogu z katolicyzmem lub prawos\u0142awiem. Nie jest tajemnic\u0105 r\u00f3wnie\u017c to, \u017ce dla wi\u0119kszo\u015bci protestant\u00f3w ta zasada formalna jest jednym z wa\u017cniejszych sk\u0142adnik\u00f3w to\u017csamo\u015bciowych. Natomiast tym, co ca\u0142y czas pozostaje tajemnic\u0105, jest odpowied\u017a na pytanie o sens i rzeczywist\u0105 obecno\u015b\u0107 zasady formalnej w teologii ewangelickiej.<\/p>\n

Wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie wed\u0142ug powszechnego mniemania zasada sola scriptura<\/em> zwi\u0105zana jest z pytaniem o \u017ar\u00f3d\u0142a teologii oraz jej norm\u0119. Protestancka zasada formalna oznacza, \u017ce Biblia jest jedynym \u017ar\u00f3d\u0142em, z kt\u00f3rego nale\u017cy czerpa\u0107 prawdy wiary, a do tego jest r\u00f3wnie\u017c najwy\u017csz\u0105 norm\u0105, kt\u00f3ra okre\u015bla nauk\u0119 Ko\u015bcio\u0142a (norma normans<\/em>). Definicj\u0119 t\u0119 mo\u017cna spotka\u0107 w wi\u0119kszo\u015bci opracowa\u0144 dotycz\u0105cych pryncypi\u00f3w teologii ewangelickiej, jak r\u00f3wnie\u017c szerzej rozumianego protestantyzmu.<\/p>\n

W\u015br\u00f3d dzisiejszych krytyk\u00f3w zasady pojawiaj\u0105 si\u0119 istotne pytania. Czy protestanckie podej\u015bcie do autorytetu Pisma nie jest wyrazem nieuzasadnionego redukcjonizmu? Czy jest mo\u017cliwe, aby zasada ta obowi\u0105zywa\u0142a w praktyce? Dlaczego o prawdziwo\u015bci jakiego\u015b twierdzenia teologicznego powinna decydowa\u0107 ilo\u015b\u0107 odniesie\u0144 do tekstu biblijnego?<\/p>\n

Wobec obro\u0144c\u00f3w \u201eortodoksyjno\u015bci\u201d i ponadczasowo\u015bci pryncypi\u00f3w teologii protestanckiej istotnym argumentem b\u0119dzie odwo\u0142anie do postaci Marcina Lutra i jego podej\u015bcia do tekst\u00f3w biblijnych. Dla Lutra Pismo \u015awi\u0119te by\u0142o niew\u0105tpliwie najwa\u017cniejszym \u017ar\u00f3d\u0142em doktryny teologicznej. Jednak\u017ce lektura jego pism dostarcza dowod\u00f3w na to, \u017ce w swoim rozumowaniu nie we wszystkich kwestiach ogranicza\u0142 si\u0119 do argument\u00f3w zaczerpni\u0119tych z Biblii. Dobrym tego przyk\u0142adem jest kwestia chrztu dzieci. Luter w swoich argumentach nie powo\u0142ywa\u0142 si\u0119 bezpo\u015brednio na Pismo. W Du\u017cym Katechizmie pisa\u0142: \u201e\u017ce chrzest dzieci jest mi\u0142y Chrystusowi, dowodzi wystarczaj\u0105co Jego w\u0142asne dzie\u0142o, a mianowicie fakt, \u017ce B\u00f3g u\u015bwi\u0119ca spo\u015br\u00f3d nich wielu, kt\u00f3rzy w ten spos\u00f3b zostali ochrzczeni, i \u017ce im da\u0142 Ducha \u015awi\u0119tego.\u201d. Jak wida\u0107, historia religii i jej oddzia\u0142ywanie na wiernych mia\u0142y dla Reformatora r\u00f3wnie\u017c bardzo du\u017ce znaczenie.<\/p>\n

Ponadto \u2013 jak zauwa\u017ca K. Wojciechowska \u2013 cho\u0107 Reformator ostatecznie nie ingerowa\u0142 w liczb\u0119 ksi\u0105g Nowego Testamentu, mo\u017cliwe jest odtworzenie jego stosunku do poszczeg\u00f3lnych cz\u0119\u015bci Pisma. Najwi\u0119ksze znaczenie mia\u0142y dla niego listy Paw\u0142a, zw\u0142aszcza Rz, Ga, Ef, ale tak\u017ce 1 J, 1 P i Ewangelia Jana. To one wed\u0142ug Lutra ukazuj\u0105 Chrystusa i nauczaj\u0105 wszystkiego, co niezb\u0119dne. W Ewangeliach synoptycznych Reformator dostrzega\u0142 wi\u0119ksze zainteresowanie cudami Chrystusa ni\u017c istot\u0105 or\u0119dzia chrze\u015bcija\u0144skiego, co stawia\u0142o je ni\u017cej od Ewangelii Jana. Do tej samej grupy, co synoptyk\u00f3w, zaliczy\u0142 te\u017c Dz, 2 P oraz 2 i 3 J. Z kolei za jeszcze mniej wa\u017cne, umieszczone z tego wzgl\u0119du na ko\u0144cu Nowego Testamentu, uzna\u0142 Hbr, Jk, Jd i Obj. Szczeg\u00f3lnie trudne by\u0142o dla Lutra odwo\u0142ywanie si\u0119 do Listu Jakuba, kt\u00f3ry zawiera\u0142 wed\u0142ug niego zbyt wiele \u201enalecia\u0142o\u015bci katolickich\u201d i nadmiernych podkre\u015ble\u0144 znaczenia dobrych uczynk\u00f3w. Podobn\u0105 hierarchizacj\u0119 mo\u017cemy znale\u017a\u0107 w opiniach Lutra na temat ksi\u0105g Starego Testamentu.<\/p>\n

To wszystko sugeruje, \u017ce dla Lutra istnia\u0142a konkretna norma, kt\u00f3rej podlega obszerny i cz\u0119sto niesp\u00f3jny tekst Pisma \u015awi\u0119tego. Kluczem hermeneutycznym do jego teologii by\u0142a osoba Jezusa Chrystusa i Paw\u0142owa nauka o usprawiedliwieniu. To od nich zale\u017ca\u0142o, czy Ko\u015bci\u00f3\u0142 wraz ze swoj\u0105 Bibli\u0105 stoi czy si\u0119 chwieje. Powy\u017csze przyk\u0142ady nasuwaj\u0105 uzasadnion\u0105 w\u0105tpliwo\u015b\u0107, czy Luter podpisa\u0142by si\u0119 pod wsp\u00f3\u0142czesnym rozumieniem zasady formalnej sola scriptura<\/em>.<\/p>\n

W teorii dos\u0142owne rozumienie zasady sola scriptura<\/em>, czyli wy\u0142\u0105czno\u015bci Biblii jako \u017ar\u00f3d\u0142a teologii, powinno oznacza\u0107 radykalne ograniczenie pracy teologicznej do tego, co zosta\u0142o napisane w zamkni\u0119tym kanonie Pisma \u015awi\u0119tego. Teologia powinna wi\u0119c jedynie powtarza\u0107 gotowe sformu\u0142owania z tekstu biblijnego. W praktyce podej\u015bcie takie jest niemo\u017cliwe, gdy\u017c cz\u0142owiek nie jest w stanie usun\u0105\u0107 jawnego wp\u0142ywu uwarunkowa\u0144 konfesyjnych czy kulturowych, takich jak j\u0119zyk i ludzkie wyobra\u017cenia. Dlatego te\u017c wsp\u00f3\u0142czesny chrze\u015bcijanin nie mo\u017ce przeskoczy\u0107 dw\u00f3ch tysi\u0119cy lat, aby znale\u017a\u0107 si\u0119 w tej samej sytuacji co autorzy biblijni. B\u0119dzie on zawsze zale\u017ca\u0142 od sytuacji tu i teraz.<\/p>\n

Uwa\u017cam, \u017ce nie jest mo\u017cliwe m\u00f3wienie o ha\u015ble sola scriptura<\/em> bez przywo\u0142ania sytuacji panuj\u0105cej w okresie wczesnego renesansu. Kryzys katolicyzmu i praktyka odpustowa stanowi\u0105 specyficzne t\u0142o dla reformacji i jej odkrycia autorytetu Pisma. To w\u0142a\u015bnie w\u015br\u00f3d panuj\u0105cego l\u0119ku przed win\u0105 i pot\u0119pieniem reformacja odnalaz\u0142a odpowied\u017a na zadawane przez wiernych pytania.<\/p>\n

W jaki spos\u00f3b mog\u0119 odnale\u017a\u0107 przebaczenie u mojego Boga? Instytucja odpustu uzurpowa\u0142a sobie prawo do bycia odpowiedzi\u0105 na to pytanie, po\u015bwi\u0119caj\u0105c przy tym obraz osobistego i mi\u0142osiernego Boga. To w\u0142a\u015bnie modlitwa, pokuta, ja\u0142mu\u017cna czy odpowiednia op\u0142ata by\u0142y \u015brodkami do uzyskania tzw. \u201espokoju duszy\u201d. Poczucie winy mog\u0142o by\u0107 pokonane po\u015brednio za pomoc\u0105 instytucji Ko\u015bcio\u0142a. Przeciwko takiej praktyce zaprotestowa\u0142a reformacja, g\u0142osz\u0105c nauk\u0119 o bezwarunkowym usprawiedliwieniu z \u0142aski, kt\u00f3r\u0105 to odnalaz\u0142a na kartach Nowego Testamentu.<\/p>\n

Sp\u00f3r o odpusty i Bo\u017ce przebaczenie przeobrazi\u0142 si\u0119 w sp\u00f3r o autorytety. To nie w autorytecie Rzymu Luter zacz\u0105\u0142 odnajdywa\u0107 usprawiedliwiaj\u0105cego Boga, ale w kontrze do papie\u017ca i sobor\u00f3w odnalaz\u0142 Go w pismach aposto\u0142a Paw\u0142a. Papie\u017c czy sob\u00f3r nie by\u0142 w stanie zagwarantowa\u0107 Lutrowi przebaczenia. Reformator musia\u0142 wi\u0119c odrzuci\u0107 ich w\u0142adz\u0119 i nauczanie, gdy\u017c wed\u0142ug niego papie\u017c nie pozwala\u0142 powiedzie\u0107 Chrystusowi tego, co on sam pr\u00f3buje powiedzie\u0107. Autorytet Ko\u015bcio\u0142a zosta\u0142 prze\u0142amany moc\u0105 biblijnej nauki o usprawiedliwieniu. Tylko w Biblii reformacja by\u0142a w stanie odnale\u017a\u0107 taki obraz Chrystusa, kt\u00f3ry by\u0142 odpowiedzi\u0105 na aktualn\u0105 sytuacj\u0119 cierpi\u0105cego Ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\n

A czy my dzisiaj potrafimy spojrze\u0107 krytycznie na nasze w\u0142asne pryncypia teologiczne, tak jak czasem patrzymy na inne wyznania? Czy pami\u0119tamy jeszcze czym by\u0142a reformacja i jakie by\u0142y jej uwarunkowania? Czy dostrzegamy w ha\u015ble sola scriptura<\/em> radykalny wyraz triumfu z odnalezienia Bo\u017cego usprawiedliwienia w Pi\u015bmie oraz sprzeciw wobec rozbudowanych praktyk dewocyjno-dyscyplinarnych i Tradycji przeceniaj\u0105cej ludzkie zas\u0142ugi i mo\u017cliwo\u015bci wypracowania zbawienia? Czy zgodzimy si\u0119, \u017ce sola scriptura<\/em>, pozbawiona swojego kontekstu historycznego, straci\u0142a swoj\u0105 g\u0142\u0119bi\u0119 i sta\u0142a si\u0119 zasad\u0105 formaln\u0105 pr\u00f3buj\u0105c\u0105 zredukowa\u0107 teologi\u0119 do biblijnego fundamentalizmu?<\/p>\n

Bibliografia:<\/strong>
\nNorma wiary<\/em>, za: http:\/\/luteranie.pl\/w_co_wierzymy\/norma_wiary.html, dost\u0119p 22 pa\u017adziernika 2014 r.
\nOd konfliktu do komunii<\/em>, Raport lutera\u0144sko-rzymskokatolickiej komisji dialogu ds. jedno\u015bci, Dzi\u0119giel\u00f3w 2013, ss. 18-30.
\nPor\u00f3wnanie wyzna\u0144<\/em>, Warszawa 2002, ss. 19-22.
\nSola scriptura<\/em>, w: Religia. Encyklopedia PWN, wydanie elektroniczne;
\nTillich P., Teologia systematyczna<\/em>, tom I, K\u0119ty 2004, ss. 38-55.
\nUglorz M., Zarys nauki Ko\u015bcio\u0142a Lutera\u0144skiego<\/em>, w: \u015awiadectwo wiary i \u017cycia, Bielsko-Bia\u0142a 2004, s. 35.
\nWojciechowska K., Sola scriptura sed quia Scriptura<\/em> \u2013 Luter a kanon biblijny, w: Dziedzictwo my\u015bli Lutra, red. J. Wild, S\u0142upsk 2011, ss. 35-47.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Uwa\u017cam, \u017ce nie jest mo\u017cliwe m\u00f3wienie o ha\u015ble sola scriptura<\/em> bez przywo\u0142ania sytuacji panuj\u0105cej w okresie wczesnego renesansu. To w\u0142a\u015bnie w\u015br\u00f3d panuj\u0105cego l\u0119ku przed win\u0105 i pot\u0119pieniem reformacja odnalaz\u0142a odpowied\u017a na zadawane przez wiernych pytania.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":57,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[39,50,56,67,76],"class_list":["post-17","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-2014-1","tag-luter","tag-ortodoksja","tag-reformacja","tag-sola-scriptura","tag-zasada-pisma"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mateuszjelinek.pl\/kairos\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mateuszjelinek.pl\/kairos\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mateuszjelinek.pl\/kairos\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mateuszjelinek.pl\/kairos\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mateuszjelinek.pl\/kairos\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=17"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/mateuszjelinek.pl\/kairos\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mateuszjelinek.pl\/kairos\/wp-json\/wp\/v2\/media\/57"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mateuszjelinek.pl\/kairos\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=17"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mateuszjelinek.pl\/kairos\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=17"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mateuszjelinek.pl\/kairos\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=17"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}