Rozwijaj\u0105ce si\u0119 od pierwszych wiek\u00f3w chrze\u015bcija\u0144stwo, wcze\u015bniej czy p\u00f3\u017aniej musia\u0142o zosta\u0107 skonfrontowane z \u00f3wczesn\u0105 my\u015bl\u0105 filozoficzn\u0105. Znaj\u0105c zako\u0144czenie dysputy jaka odby\u0142a si\u0119 na Areopagu mi\u0119dzy aposto\u0142em Paw\u0142em a filozofami stoickimi i epikurejskimi, mo\u017cna by\u0142o spodziewa\u0107 si\u0119 pogrzebania wszelkich nadziei na porozumienie z „m\u0105dro\u015bci\u0105 tego \u015bwiata”. Gdyby taka tendencja post\u0119powa\u0142a, chrze\u015bcija\u0144stwo mog\u0142oby by\u0107 skazane na ponur\u0105 egzystencj\u0119 w grotach, jaskiniach i innych kryj\u00f3wkach, w mroku, z daleka od o\u015bwieconych umys\u0142\u00f3w \u00f3wczesnej epoki. Lecz mimo bycia religi\u0105 „poczciwych prostaczk\u00f3w”, wczesne chrze\u015bcija\u0144stwo zacz\u0119\u0142o si\u0119 bardzo pr\u0119\u017cnie rozwija\u0107. Do tego stopnia, \u017ce zacz\u0119\u0142o \u015bci\u0105ga\u0107 na siebie coraz to wi\u0119ksz\u0105 uwag\u0119 wysokich rzymskich dygnitarzy. Dostrze\u017cono w chrze\u015bcija\u0144stwie zagro\u017cenie, i starano si\u0119 zniech\u0119ci\u0107 do niego ludzi \u2013 w tym celu rozp\u0119tano istn\u0105 propagandow\u0105 burz\u0119, szkaluj\u0105c nowo co powsta\u0142\u0105 religi\u0119. Ca\u0142y ten zam\u0119t nie m\u00f3g\u0142 przej\u015b\u0107 bez echa w\u015br\u00f3d intelektualnej elity \u00f3wczesnych czas\u00f3w. Opr\u00f3cz niej, chrze\u015bcija\u0144stwem zainteresowali\u00a0 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c filozofowie.<\/p>\n\n\n\n
Justyn M\u0119czennik urodzi\u0142 si\u0119 najprawdopodobniej oko\u0142o roku 100 w Syrii, w \u00f3wczesnej Flavii Neapolis, a obecnym Nablusie. W m\u0142odo\u015bci uczy\u0142 si\u0119 w wielu szko\u0142ach filozoficznych, zaczynaj\u0105c od stoik\u00f3w, przez pitagorejczyk\u00f3w, a na perypatetykach ko\u0144cz\u0105c. Jednak \u017cadna nie spe\u0142ni\u0142a jego oczekiwa\u0144 \u2013 jedni nauczyciele chcieli pieni\u0119dzy, inni \u017c\u0105dali po\u015bwi\u0119cenia si\u0119 d\u0142ugim i \u017cmudnym studiom astronomicznym, na kt\u00f3re Justyn nie mia\u0142 cierpliwo\u015bci. Dopiero platonizm ze swoimi mistycznymi spekulacjami zaspokoi\u0142 ambicje m\u0142odego filozofa. M\u00f3g\u0142 on si\u0119 sta\u0107 jego \u017cyciow\u0105 filozofi\u0105, gdyby nie jeden incydent. W\u0119druj\u0105c pewnego razu po odludziu, staraj\u0105c si\u0119 w odosobnieniu do\u015bwiadczy\u0107 Boga, Justyn spotka\u0142 starego m\u0119drca, kt\u00f3ry zacz\u0105\u0142 wytyka\u0107 mu nie\u015bcis\u0142o\u015bci tkwi\u0105ce w systemie Platona, zwiastuj\u0105c jednocze\u015bnie Ewangeli\u0119. Spotkanie to na zawsze odmieni\u0142o \u017cycie Justyna, doprowadzaj\u0105c do jego nawr\u00f3cenia. Mia\u0142o to miejsce najprawdopodobniej w roku 135. Przyodziawszy si\u0119 w pallium, p\u0142aszcz filozofa, wyruszy\u0142 w podr\u00f3\u017c misyjn\u0105 by zwiastowa\u0107 Dobr\u0105 Nowin\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Nawr\u00f3cenie nie sta\u0142o si\u0119 dla Justyna rezygnacj\u0105 z helle\u0144skiego wykszta\u0142cenia. W filozofii nie widzia\u0142, jak wielu mu wsp\u00f3\u0142czesnych, jedynie doczesnej, nic nie znacz\u0105cej m\u0105dro\u015bci, b\u0119d\u0105cej wymys\u0142em pogr\u0105\u017conych w sko\u0144czono\u015bci umys\u0142\u00f3w. Nie, w filozofii widzia\u0142 jak najszczersz\u0105 ch\u0119\u0107 poznania prawdy i rozwijania w sobie cnoty. Wielu my\u015blicieli \u017cyj\u0105cych przed Chrystusem g\u0142osi\u0142o te same pogl\u0105dy, co sam Zbawiciel, jak\u017ce mo\u017cna wi\u0119c m\u00f3wi\u0107, \u017ce s\u0105 one jedynie poga\u0144skim wymys\u0142em?! Doprowadzi\u0142o to Justyna do stwierdzenia, \u017ce prawda, boski Logos by\u0142 dost\u0119pny wszystkim \u2013 mia\u0142 go Heraklit, mia\u0142 go r\u00f3wnie\u017c Sokrates. Nie posiedli oni pe\u0142ni prawdy, ale jedynie jej cz\u0119\u015b\u0107, ale to, co posiedli, nie by\u0142o fa\u0142szem, lecz momentem najprawdziwszej prawdy. Dlatego nazywa\u0142 ich „chrze\u015bcijanami przed Chrystusem”. Podczas gdy ka\u017cdy z filozof\u00f3w mia\u0142 jedynie „ziarno” Logosu, w Jezusie zosta\u0142a objawiona jego pe\u0142nia. Za\u015bwiadczaj\u0105 o tym jego czyny, jak i tragiczny koniec na krzy\u017cu. O ile za Sokratesem nikt nie chcia\u0142 i\u015b\u0107 na \u015bmier\u0107, to za Jezusem posz\u0142a ju\u017c ca\u0142a masa.<\/p>\n\n\n\n
Chrze\u015bcija\u0144stwo jest, wed\u0142ug Justyna, nie tyle zgodne z filozofi\u0105, co samo jest filozofi\u0105 najprawdziwsz\u0105. Cel poszukiwa\u0144 wszystkich m\u0119drc\u00f3w \u2013 prawda \u2013 zosta\u0142a objawiona w religii chrze\u015bcija\u0144skiej. Prawo Chrystusowe znosi prawo Moj\u017cesza, dlatego Justyn uwa\u017ca\u0142, \u017ce \u017bydzi tkwi\u0105 w b\u0142\u0119dzie trzymaj\u0105c si\u0119 kurczowo starego zakonu, jest on bowiem tylko przej\u015bciowy. Narody, kt\u00f3re przyjmuj\u0105 chrze\u015bcija\u0144stwo, staj\u0105 si\u0119 „drugim Izraelem”.<\/p>\n\n\n\n
Po przybyciu do Wiecznego Miasta, Justyn za\u0142o\u017cy\u0142 w\u0142asn\u0105 szko\u0142\u0119 filozoficzn\u0105, przez kt\u00f3r\u0105 przewin\u0119\u0142o si\u0119 wiele wybitnych umys\u0142\u00f3w, mi\u0119dzy innymi znany teolog i apologeta, Tacjan Syryjczyk. Za nauk\u0119 Justyn nie pobiera\u0142 \u017cadnych op\u0142at. B\u0119d\u0105c w Rzymie sta\u0142 si\u0119 \u015bwiadkiem propagandowej burzy nieuzasadnionych oskar\u017ce\u0144, kt\u00f3re mia\u0142y dyskredytowa\u0107 na\u015bladowc\u00f3w Chrystusa. Nie mog\u0105c si\u0119 temu bezczynnie przygl\u0105da\u0107, Justyn przeciwstawi\u0142 si\u0119 szerokiemu frontowi antychrze\u015bcija\u0144skiej publicystyki pisz\u0105c apologie. Wykazywa\u0142 absurdalno\u015b\u0107 zarzut\u00f3w, w kt\u00f3rych oskar\u017cano chrze\u015bcijan o ukryty ateizm, sprzeniewierzenie si\u0119 cesarzowi, organizowanie orgii czy rytualnego kanibalizmu (podczas Eucharystii). Ripostowa\u0142, \u017ce to w\u0142a\u015bnie chrze\u015bcija\u0144stwo kszta\u0142tuje w cz\u0142owieku cnot\u0119 i podnosi jego poziom moralny, a do barbarzy\u0144skich rytua\u0142\u00f3w prowadzi nie ono, lecz religie poga\u0144skie. T\u0142umaczy\u0142, dlaczego chrze\u015bcijanie nie powinni pope\u0142nia\u0107 samob\u00f3jstwa, ukazuj\u0105c plany jakie ma B\u00f3g w stosunku do ka\u017cdego cz\u0142owieka.<\/p>\n\n\n\n
W dw\u00f3ch apologiach skierowanych do cesarza Antonina Piusa i senatu sprzeciwia\u0142 si\u0119 skazywaniu chrze\u015bcijan tylko z racji wyznawania takiej, a nie innej religii. Odpiera\u0142 zarzuty, jakoby chrze\u015bcija\u0144stwo by\u0142o tylko plagiatem poprzednich wierze\u0144, wykazywa\u0142 dzia\u0142anie jednej i tej samej my\u015bli, objawionej w religii chrze\u015bcija\u0144skiej w spos\u00f3b najpe\u0142niejszy. Na podstawie Starego Testamentu dowodzi\u0142 bosko\u015bci Jezusa. Jednak na \u015bwiecie nie dzia\u0142a tylko Logos, dzia\u0142aj\u0105 r\u00f3wnie\u017c si\u0142y demoniczne. To one od zawsze walczy\u0142y prawd\u0105, i z lud\u017ami kt\u00f3rzy do niej d\u0105\u017cyli. Sokratesa zabili ludzie op\u0119tani przez demony, tak samo op\u0119tani s\u0105 ci, kt\u00f3rzy prze\u015bladuj\u0105 chrze\u015bcijan. Walka trwa, i b\u0119dzie trwa\u0142a nadal. Historia filozofii wlewa si\u0119 w\u00a0 histori\u0119 chrze\u015bcija\u0144stwa. Idea ta, sta\u0142a si\u0119 pocz\u0105tkiem chrze\u015bcija\u0144skiej historiozofii, rozwijanej p\u00f3\u017aniej przez Augustyna.<\/p>\n\n\n\n
\u015amia\u0142e wyst\u0105pienia Justyna, kt\u00f3re mia\u0142y miejsce w Rzymie, przysporzy\u0142y mu wielu wrog\u00f3w. Wpad\u0142 w konflikt z cynikiem Krescensem, z kt\u00f3rym prowadzi\u0142 wiele publicznych polemik. To prawdopodobnie on by\u0142 \u017ar\u00f3d\u0142em donosu, jaki zosta\u0142 wystosowany do lokalnego prefekta rzymskiego –\u00a0 Rustyka. Justyn, wraz z sze\u015bcioma swoimi uczniami stan\u0105\u0142 przed s\u0105dem. B\u0119d\u0105c ju\u017c w konflikcie z najwy\u017cszymi w\u0142adzami, nie m\u00f3g\u0142 liczy\u0107 na pomy\u015blny wyrok. Oko\u0142o 166 roku zosta\u0142 skazany na \u015bmier\u0107. Wyrok wykonano przez \u015bci\u0119cie mieczem.<\/p>\n\n\n\n
Znaczenie Justyna M\u0119czennika, jak i innych pierwszych apologet\u00f3w, by\u0142o ogromne. By\u0142 on tym, kt\u00f3ry jako pierwszy dostrzeg\u0142 w chrze\u015bcija\u0144stwie nie tyle religi\u0119, co filozofi\u0119, zespoli\u0142 Ewangeli\u0119 z greckim dorobkiem intelektualnym, wprowadzaj\u0105c nauk\u0119 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 na salony. Zacz\u0119to o niej publicznie dyskutowa\u0107. O ile w pierwszych wiekach dominuj\u0105cym nurtem jaki mia\u0142 na ni\u0105 wp\u0142yw by\u0142 stoicyzm, to ju\u017c Justyn zapocz\u0105tkowa\u0142 przenikanie element\u00f3w plato\u0144skich do religii chrze\u015bcija\u0144skiej, kt\u00f3re mia\u0142y si\u0119 okaza\u0107 p\u00f3\u017aniej elementem dominuj\u0105cym, przynajmniej do XIII wieku.<\/p>\n\n\n\n
Zagadnienia jakie porusza\u0142 Justyn, s\u0105 aktualne tak\u017ce dzi\u015b. Wiem z osobistego do\u015bwiadczenia, jak cz\u0119sto chrze\u015bcija\u0144stwo bywa przedmiotem bezzasadnych oskar\u017ce\u0144, zar\u00f3wno to historyczne jak i obecne. Kto zadba o jego dobr\u0105 twarz, jak nie sami chrze\u015bcijanie? Z\u0142udzeniem jest, \u017ce czas apologet\u00f3w si\u0119 sko\u0144czy\u0142, broni\u0107 swojej wiary musimy ka\u017cdego dnia, nie tylko na forum publicznym, ale tak\u017ce w \u017cyciu prywatnym, a cz\u0119sto przed samym sob\u0105. Po prawie dw\u00f3ch tysi\u0105cach lat, Justyn M\u0119czennik mo\u017ce do nas przemawia\u0107 g\u0142osem jak najbardziej aktualnym. Od nas tylko zale\u017cy, czy potraktujemy go jako eksponat w muzeum my\u015bli teologicznej, czy jako \u017cywy przyk\u0142ad dzia\u0142ania boskiego Logosu.<\/p>\n\n\n\n
Aleksandrowicz M., Justyn M\u0119czennik<\/em>, w: Powszechna encyklopedia filozoficzna<\/em>, red. A. Maryniarczyk, t. V, Lublin 2006. Bartosz Ciemniak<\/strong> – urodzony w Cieszynie, student teologii ewangelickiej w Chrze\u015bcija\u0144skiej Akademii Teologicznej. Interesuje si\u0119 filozofi\u0105, a w szczeg\u00f3lno\u015bci Wittgensteinem i Heglem. Pasjonat szermierki historycznej, lubi w\u0119dr\u00f3wki po g\u00f3rach i dobr\u0105 muzyk\u0119.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Znaczenie Justyna M\u0119czennika, jak i innych pierwszych apologet\u00f3w, by\u0142o ogromne. By\u0142 on tym, kt\u00f3ry jako pierwszy dostrzeg\u0142 w chrze\u015bcija\u0144stwie nie tyle religi\u0119, co filozofi\u0119, zespoli\u0142 Ewangeli\u0119 z greckim dorobkiem intelektualnym<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":270,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[19,26,31,38],"class_list":["post-261","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-2015-3","tag-chrzescijanstwo","tag-filozofia","tag-justyn-meczennik","tag-logos"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mateuszjelinek.pl\/kairos\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/261","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mateuszjelinek.pl\/kairos\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mateuszjelinek.pl\/kairos\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mateuszjelinek.pl\/kairos\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mateuszjelinek.pl\/kairos\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=261"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/mateuszjelinek.pl\/kairos\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/261\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mateuszjelinek.pl\/kairos\/wp-json\/wp\/v2\/media\/270"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mateuszjelinek.pl\/kairos\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=261"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mateuszjelinek.pl\/kairos\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=261"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mateuszjelinek.pl\/kairos\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=261"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
Danielou J., Historia Ko\u015bcio\u0142a t. I<\/em>, Warszawa 1984.
Gilson E., Boehner P., Historia filozofii chrze\u015bcija\u0144skiej<\/em>, wyd. Pax, 1962.
Tatarkiewicz W., Historia filozofii t. I<\/em>, Warszawa 1999.<\/p>\n\n\n\n