{"id":314,"date":"2016-05-08T09:01:32","date_gmt":"2016-05-08T07:01:32","guid":{"rendered":"http:\/\/gazetka.chat.edu.pl\/?p=314"},"modified":"2016-05-08T09:01:32","modified_gmt":"2016-05-08T07:01:32","slug":"kairos-a-polityka-filip-lipinski","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mateuszjelinek.pl\/kairos\/2016-1\/kairos-a-polityka-filip-lipinski\/","title":{"rendered":"Kairos a polityka | Filip Lipi\u0144ski"},"content":{"rendered":"

Kairos <\/em>to prze\u0142omowy moment w \u017cyciu cz\u0142owieka. W chrze\u015bcija\u0144stwie zazwyczaj uto\u017csamiany jest z objawieniem Bo\u017cym, kt\u00f3re zmienia ludzk\u0105 percepcj\u0119 ogl\u0105du rzeczywisto\u015bci. Kairosu<\/em> dost\u0105pi\u0142 \u015bw. Pawe\u0142, jad\u0105c do Damaszku, kairosu<\/em> dost\u0105pi\u0142 Marcin Luter, gdy zaczytywa\u0142 si\u0119 w Li\u015bcie do Rzymian. My\u015bl\u0119, \u017ce ka\u017cdy wierz\u0105cy dozna\u0142 takiego momentu w swoim \u017cyciu. Chcia\u0142bym jednak zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na nieco inne, niekoniecznie religijne spojrzenie na kairos<\/em>. Wracam tutaj do jego pierwotnego, \u015bwieckiego znaczenia, obecnego przede wszystkim w greckiej kulturze i filozofii. Kairos<\/em> jako prze\u0142om w my\u015bleniu, niepowtarzalny moment, kt\u00f3ry nale\u017cy wykorzysta\u0107. My\u015bl\u0119, \u017ce poj\u0119cie kairosu<\/em> mo\u017cna wi\u0105za\u0107 tak\u017ce z radykalnymi zmianami zachodz\u0105cymi w ca\u0142ych spo\u0142ecze\u0144stwach lub doszukiwa\u0107 si\u0119 pewnych kairos\u00f3w<\/em> w ich historii.<\/p>\n

Kairos<\/em> dwudziestego wieku.<\/strong><\/p>\n

Moim zdaniem z kairosem<\/em> mieli\u015bmy do czynienia wielokrotnie w historii XX wieku. Dwie wojny \u015bwiatowe, zimna wojna, upadek komunizmu \u2013 te wszystkie wydarzenia by\u0142y w pewien spos\u00f3b prze\u0142omowe dla my\u015blenia Europejczyk\u00f3w o otaczaj\u0105cej ich rzeczywisto\u015bci. Chcia\u0142bym si\u0119 jednak skupi\u0107 na wydarzeniu, kt\u00f3re w spos\u00f3b szczeg\u00f3lny wp\u0142yn\u0119\u0142o na zmian\u0119 w Europie, mianowicie na II wojnie \u015bwiatowej.<\/p>\n

II wojna \u015bwiatowa by\u0142a drugim (po I wojnie \u015bwiatowej) produktem my\u015blenia nacjonalistycznego, kt\u00f3re wykszta\u0142ci\u0142o si\u0119 jeszcze w XIX wieku. My\u015blenie o narodzie w kategoriach nadrz\u0119dnego dobra, nierzadko stoj\u0105cego ponad sam\u0105 religi\u0105, prowadzi\u0142o do zrodzenia szowinizm\u00f3w, do postrzegania innych narod\u00f3w jako gorszych lub wrogich. Dominacja jednego z narod\u00f3w nad innymi w obr\u0119bie jednego pa\u0144stwa owocowa\u0142a marginalizacj\u0105 spo\u0142eczno\u015bci, kt\u00f3re do tego narodu nie nale\u017ca\u0142y (rzecz jasna w oczach ideolog\u00f3w). Cz\u0119sto nar\u00f3d uto\u017csamiano z konkretnymi wzorcami, zar\u00f3wno kulturowymi, jak i religijnymi. Skutkowa\u0142o to zepchni\u0119ciem religii do roli s\u0142u\u017calczej wzgl\u0119dem narodu. W przedwojennej Polsce polsko\u015b\u0107 uto\u017csamiana by\u0142a z rzymskim katolicyzmem, mimo i\u017c wielu znamienitych my\u015blicieli, polityk\u00f3w i poet\u00f3w by\u0142a czy to ewangelikami, \u017cydami, czy prawos\u0142awnymi. \u017bydzi byli w\u00f3wczas w bardzo z\u0142ym po\u0142o\u017ceniu, w szczeg\u00f3lno\u015bci na prowincji, gdzie brak edukacji skutkowa\u0142 narastaj\u0105cymi uprzedzeniami. W dodatku od XIX wieku w rozumieniu narodu jako wsp\u00f3lnoty zacz\u0119\u0142a dominowa\u0107 tendencja do uto\u017csamiania narodu z konkretn\u0105 etniczno\u015bci\u0105. Rodzi\u0142y si\u0119 tak\u017ce pogl\u0105dy, wed\u0142ug kt\u00f3rych to\u017csamo\u015b\u0107 narodow\u0105 mo\u017cna rozumie\u0107 w kategoriach biologicznych. Nar\u00f3d stawa\u0142 si\u0119 nie tyle wsp\u00f3lnot\u0105 etniczn\u0105, co wsp\u00f3lnot\u0105 krwi.<\/p>\n

Wynik I wojny \u015bwiatowej i p\u00f3\u017aniejsza ch\u0119\u0107 pogn\u0119bienia Niemc\u00f3w przez Francj\u0119 doprowadzi\u0142a do tego, \u017ce nacjonalizm niemiecki narasta\u0142 ze zdwojon\u0105 si\u0142\u0105. Poczucie pora\u017cki, dobicia, a przez to tak\u017ce ch\u0119\u0107 pokazania przez Entent\u0119 wy\u017cszo\u015bci innych narod\u00f3w nad Niemcami skutkowa\u0142o kryzysem to\u017csamo\u015bciowym Niemc\u00f3w. To wzmaga\u0142o poczucie frustracji i ch\u0119\u0107 rewan\u017cu. Do tego dosz\u0142y tak\u017ce kryzysy finansowe w latach dwudziestych. Taka sytuacja stworzy\u0142a podwaliny dla hitlerowskiej dyktatury. Dyktatury, kt\u00f3ra w pewien spos\u00f3b stara\u0142a si\u0119 dowarto\u015bciowa\u0107 przegran\u0105 w pierwszowojennej zawierusze stron\u0119, lecz kt\u00f3ra sw\u00f3j kulminacyjny punkt osi\u0105gn\u0119\u0142a w zbrodniach II wojny \u015bwiatowej.<\/p>\n

Nadmiar optymizmu<\/strong><\/p>\n

Ideologie totalne epatuj\u0105 optymizmem. Ich optymizm przejawia si\u0119 w tworzeniu nowej rzeczywisto\u015bci, tzn. takiej, kt\u00f3ra istnieje w zamys\u0142ach, kt\u00f3ra nie istnieje w otaczaj\u0105cym cz\u0142owieka \u015bwiecie, ale kt\u00f3r\u0105 ideolodzy prezentuj\u0105 i przekonuj\u0105, \u017ce b\u0119d\u0105 do niej d\u0105\u017cy\u0107. Jest to w pewnym sensie tworzenie nowego typu religijno\u015bci, nowej eschatologii, w kt\u00f3rej kr\u00f3lestwem Bo\u017cym mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 tysi\u0105cletnia Rzesza lub komunizm po wsze czasy. Optymizm towarzysz\u0105cy dyktaturom jest o tyle niebezpieczny, \u017ce dotyka on w stopniu szczeg\u00f3lnym zwyk\u0142ych ludzi, kt\u00f3rzy \u017cyj\u0105c dot\u0105d cz\u0119sto w poczuciu beznadziejno\u015bci, zyskuj\u0105 ide\u0119, z kt\u00f3r\u0105 mog\u0105 si\u0119 uto\u017csami\u0107 i do realizacji kt\u00f3rej mog\u0105 d\u0105\u017cy\u0107. To kreuje fanatyzm, bezgraniczne oddanie konkretnemu pogl\u0105dowi, bezrefleksyjne d\u0105\u017cenie do celu i \u015blep\u0105 wiar\u0119 w to, \u017ce sam cel jest dobry. Tego typu optymizm istnieje i istnia\u0142 w \u015bwiecie zawsze, ludzie pokrzywdzeni czy to systemem ekonomicznym, czy rozgoryczeniem z powodu swojego \u017cycia, brakiem dowarto\u015bciowania, czy przekonaniem o ha\u0144bi\u0105cej polityce rz\u0105du s\u0105 w stanie w prosty spos\u00f3b zidentyfikowa\u0107 si\u0119 z ide\u0105 polityczn\u0105, kt\u00f3ra stworzy dla nich wizj\u0119 idealnego spo\u0142ecze\u0144stwa i poka\u017ce tego, kto jest winny. W ten spos\u00f3b celem mo\u017ce by\u0107 tworzenie spo\u0142ecze\u0144stwa pozbawionego, jak to by\u0142o w przypadku hitlerowskim, \u017byd\u00f3w, komunist\u00f3w, pacyfist\u00f3w, czy socjaldemokrat\u00f3w, w przypadku bolszewickim \u2013 ku\u0142ak\u00f3w, bur\u017cuazji, imperialist\u00f3w, kapitalist\u00f3w itd. Optymizm ideologii totalnej ko\u0144czy si\u0119 w momencie politycznej kl\u0119ski. Gdy Berlin dogorywa\u0142 w p\u0142omieniach, dla wielu zagorza\u0142ych nazist\u00f3w by\u0142 to koniec \u015bwiata, koniec religii i \u015bmier\u0107 wykreowanego przez Hitlera bo\u017cka.<\/p>\n

Pokuta<\/strong><\/p>\n

Holocaust i hekatomba wywo\u0142ana przez chore ideologie spo\u0142eczne doprowadzi\u0142a Europejczyk\u00f3w do refleksji nad postrzeganiem samych siebie. Ogrom ofiar takiego optymistycznego my\u015blenia sta\u0142 si\u0119 kairosem<\/em> w historii Europy, momentem, kt\u00f3ry stopniowo zmienia\u0142 perspektyw\u0119 patrzenia mieszka\u0144c\u00f3w Europy na samych siebie. Powojenne lata na Zachodzie to g\u0142\u00f3wnie dzia\u0142ania maj\u0105ce na celu pojednanie najbardziej sk\u0142\u00f3conych ze sob\u0105 narod\u00f3w europejskich, przede wszystkim Niemc\u00f3w i Francuz\u00f3w. To tak\u017ce dzia\u0142ania maj\u0105ce na celu zabezpieczenie praw mniejszo\u015bci etnicznych i narodowych w obr\u0119bie pa\u0144stw europejskich.<\/p>\n

II wojna \u015bwiatowa wp\u0142yn\u0119\u0142a niew\u0105tpliwie na zastanowienie si\u0119 nad kondycj\u0105 cz\u0142owieka, jego mo\u017cliwo\u015bci czy woli. Refleksja nad wyrz\u0105dzonym ludzko\u015bci z\u0142em zdecydowanie wywar\u0142a wp\u0142yw na humanitaryzm rozwijaj\u0105cy si\u0119 w \u015bwiecie zachodnim. Warto\u015bci takie jak pok\u00f3j, tolerancja czy zrozumienie przesta\u0142y by\u0107 wyznacznikiem s\u0142abo\u015bci, lecz sta\u0142y si\u0119 czym\u015b szlachetnym, do czego nale\u017cy d\u0105\u017cy\u0107. My\u015bl\u0119, \u017ce mo\u017cna to okre\u015bli\u0107 mianem pokuty ca\u0142ego \u015bwiata zachodniego. Wojna ukaza\u0142a, do czego prowadzi bezgraniczny optymizm i wiara we w\u0142asne mo\u017cliwo\u015bci.<\/p>\n

Lata powojenne to przede wszystkim stworzenie podwalin pod Uni\u0119 Europejsk\u0105, powstanie sojuszy wojskowych, wzajemna tolerancja czy utworzenie strefy Schengen. W powojennej Europie zwr\u00f3cono uwag\u0119 na to, do czego prowadzi nacjonalizm i starano si\u0119 nie powtarza\u0107 b\u0142\u0119d\u00f3w mi\u0119dzywojnia. Radykalnie zmieni\u0142o si\u0119 postrzeganie pa\u0144stwa. Nast\u0105pi\u0142o odej\u015bcie od jego narodowego charakteru na rzecz bardziej pluralistycznego, tolerancyjnego nie tylko wzgl\u0119dem ju\u017c obecnych na starym kontynencie mniejszo\u015bci, ale tak\u017ce wobec imigrant\u00f3w. D\u0105\u017cono do stworzenia poj\u0119cia narodu ponad etniczno\u015bci\u0105, narodu definiowanego nie jako wsp\u00f3lnota krwi, lecz jako wsp\u00f3lnota obywatelska. Wolno\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa zacz\u0119to definiowa\u0107 poprzez wolno\u015b\u0107\u00a0 poszczeg\u00f3lnej jednostki, kt\u00f3ra w tym spo\u0142ecze\u0144stwie uczestniczy. Kraje Europy Wschodniej i poszczeg\u00f3lne republiki Zwi\u0105zku Radzieckiego musia\u0142y jednak na ten prze\u0142om poczeka\u0107 a\u017c do ko\u0144ca lat osiemdziesi\u0105tych.<\/p>\n

Czy potrzebny nam jest nowy kairos<\/em>?<\/strong><\/p>\n

Mimo wszystko ostatnie lata pokazuj\u0105, \u017ce potrzebny jest nam kolejny kairos<\/em>. W pa\u0144stwach Unii Europejskiej coraz popularniejsze staj\u0105 si\u0119 ruchy polityczne, kt\u00f3re w pewien spos\u00f3b ukazuj\u0105 dawny spos\u00f3b my\u015blenia o narodzie. R\u00f3wnie\u017c w Polsce rz\u0105dz\u0105ca partia coraz cz\u0119\u015bciej podkre\u015bla swoje narodowe przywi\u0105zania, a jej prezes stara si\u0119 dzieli\u0107 Polak\u00f3w na lepszy i gorszy sort. Co gorsza, towarzyszy temu ogromny optymizm i bezrefleksyjna wiara w to, \u017ce robi si\u0119 co\u015b dobrego. Prezydent w swoich przem\u00f3wieniach podejmuje nacjonalistyczne w\u0105tki i na ka\u017cdym kroku, niezale\u017cnie od tego, czy wizytuje jarmark, czy ko\u015bci\u00f3\u0142 ewangelicki, podkre\u015bla polsko\u015b\u0107 danego miejsca, tym samym nara\u017caj\u0105c si\u0119 na \u015bmieszno\u015b\u0107. My\u015blenie o narodzie jako wsp\u00f3lnocie etnicznej, kt\u00f3ra \u017cyje w jednej kulturze, ma jedn\u0105 histori\u0119 i jedn\u0105 religi\u0119, typowe jest tak\u017ce dla partii jawnie nacjonalistycznych, kt\u00f3re w Polsce funkcjonuj\u0105. Kwietniowe wydarzenia w Bia\u0142ymstoku i nabo\u017ce\u0144stwo z okazji rocznicy powstania ONR pokazuj\u0105, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 rzymskokatolicki tak\u017ce bierze w tym udzia\u0142, chocia\u017c oficjalnie umywa od tego r\u0119ce. Wsp\u00f3\u0142czesny nacjonalizm i przesadny patriotyzm emanuj\u0105 bardzo optymistycznymi wizjami spo\u0142ecznymi. Problem polega na tym, \u017ce ten optymizm przymyka oczy na realne problemy i podsuwa niekoniecznie dobre rozwi\u0105zania, a wydaje mi si\u0119, \u017ce taka kr\u00f3tkowzroczno\u015b\u0107 mo\u017ce prowadzi\u0107 jedynie do kryzysu czy to ekonomicznego, czy spo\u0142ecznego. Ca\u0142y problem z kairosem <\/em>jest taki, \u017ce przychodzi on w najmniej spodziewanym momencie, a czasem jest nim sam kryzys. Czasem przychodzi on wtedy, gdy ju\u017c tylko p\u0142acz nam pozostaje.<\/p>\n

Filip Lipi\u0144ski \u2013 <\/strong>urodzony w Be\u0142chatowie, absolwent etnologii na Uniwersytecie Adama Mickiewicza w Poznaniu, student teologii ewangelickiej w Chrze\u015bcija\u0144skiej Akademii Teologicznej. Pasjonuje si\u0119 filozofi\u0105, histori\u0105, muzyk\u0105 klasyczn\u0105. Lubi koty.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ostatnie lata pokazuj\u0105, \u017ce potrzebny jest nam kolejny kairos. W pa\u0144stwach Unii Europejskiej coraz popularniejsze staj\u0105 si\u0119 ruchy polityczne, kt\u00f3re w pewien spos\u00f3b ukazuj\u0105 dawny spos\u00f3b my\u015blenia o narodzie.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":337,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-314","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-2016-1"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mateuszjelinek.pl\/kairos\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/314","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mateuszjelinek.pl\/kairos\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mateuszjelinek.pl\/kairos\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mateuszjelinek.pl\/kairos\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mateuszjelinek.pl\/kairos\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=314"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/mateuszjelinek.pl\/kairos\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/314\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mateuszjelinek.pl\/kairos\/wp-json\/wp\/v2\/media\/337"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mateuszjelinek.pl\/kairos\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=314"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mateuszjelinek.pl\/kairos\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=314"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mateuszjelinek.pl\/kairos\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=314"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}