{"id":41,"date":"2014-10-29T00:01:07","date_gmt":"2014-10-28T23:01:07","guid":{"rendered":"http:\/\/localhost\/kte\/?p=41"},"modified":"2026-10-24T08:34:01","modified_gmt":"2026-10-24T06:34:01","slug":"dysputa-przeciw-teologii-scholastycznej-1517-marcin-luter","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mateuszjelinek.pl\/kairos\/2014-1\/dysputa-przeciw-teologii-scholastycznej-1517-marcin-luter\/","title":{"rendered":"97 tez przeciw teologii scholastycznej &#124; Marcin Luter"},"content":{"rendered":"<p>Przeczytaj wprowadzenie do tez: <a title=\"Christi theologiam renovare! | dr Pawe\u0142 Matwiejczuk\" href=\"http:\/\/kairos.chat.edu.pl\/2014-1\/christi-theologiam-renovare-dr-pawel-matwiejczuk\/\">Christi theologiam renovare! | dr Pawe\u0142 Matwiejczuk<\/a><\/p>\n<p><strong>Dysputa przeciw teologii scholastycznej, 1517<\/strong><\/p>\n<p>Na ni\u017cej spisane twierdzenia odpowie wed\u0142ug Biblii Mistrz Franciszek G\u00fcnter z Nordhausen, pod przewodnictwem Wielebnego Ojca Marcina Lutra Augustianina, \u015awi\u0119tej Teologii w Wittenberdze. Maj\u0105cy si\u0119 stawi\u0107 w okre\u015blonym przez dziekana miejscu i czasie.<\/p>\n<p>1. M\u00f3wi\u0107, \u017ce Augustyn wypowiada si\u0119 z przesad\u0105 przeciwko heretykom , znaczy to samo co m\u00f3wi\u0107, \u017ce Augustyn zazwyczaj i wsz\u0119dzie k\u0142ama\u0142. Przeciw powszechnej opinii.<\/p>\n<p>2. W ten spos\u00f3b dajemy Pelagianom i wszystkim heretykom sposobno\u015b\u0107 odniesienia triumfu, a nawet zwyci\u0119stwa.<\/p>\n<p>3. I tym samym jest publicznie wykaza\u0107, \u017ce autorytet wszystkich doktor\u00f3w ko\u015bcielnych stanowi ur\u0105gowisko.<\/p>\n<p>4. Prawd\u0105 jest przeto, \u017ce cz\u0142owiek stawszy si\u0119 z\u0142ym drzewem, nie mo\u017ce nic innego jak tylko chcie\u0107 z\u0142a i czyni\u0107 z\u0142o.<\/p>\n<p>5. Fa\u0142szem jest, \u017ce pragnienie mo\u017ce by\u0107 wolne, zaiste nie jest ono wolne, lecz jest nie\u00adwolnikiem. Przeciw powszechnemu [mniemaniu].<\/p>\n<p>6. Fa\u0142szem jest, \u017ce wola mog\u0142aby si\u0119 naturalnie kszta\u0142towa\u0107 dzie\u0144 po dniu w spos\u00f3b prawy. Przeciw Szkotowi i Gabrielowi.<\/p>\n<p>7. Lecz wola koniecznie pobudza akt r\u00f3\u017cnorodny i z\u0142y, bez \u0142aski Bo\u017cej.<\/p>\n<p>8. Nie wynika przez to, \u017ce jest z\u0142a naturalnie, to znaczy, \u017ce jej natura pochodzi od z\u0142a, tak jak wed\u0142ug Manichejczyk\u00f3w.<\/p>\n<p>9. Natura jest bowiem naturalnie z\u0142a i zepsuta.<\/p>\n<p>10. Zgadza si\u0119, \u017ce wola nie jest wolna w d\u0105\u017ceniu ku temu, co si\u0119 jej podoba wedle ro\u00adzumu i co si\u0119 jej jawi jako dobro. Przeciw Szkotowi i Gabrielowi.<\/p>\n<p>11. R\u00f3wnie\u017c nie jest w jej mocy chcie\u0107 i nie chcie\u0107 cokolwiek si\u0119 [jej] jawi.<\/p>\n<p>12. Tak\u017ce nie nale\u017cy m\u00f3wi\u0107 przeciw B\u0142ogos\u0142awionemu Augustynowi m\u00f3wi\u0105cemu: Nie ma niczego takiego we w\u0142adaniu woli jak sama wola.<\/p>\n<p>13. Najniedorzeczniejszy jest wniosek: cz\u0142owiek b\u0142\u0105dz\u0105cy mo\u017ce kocha\u0107 stworzenie ponad wszystko, wi\u0119c tak\u017ce i Boga. Przeciw Szkotowi i Gabrielowi.<\/p>\n<p>14. R\u00f3wnie\u017c nie jest osobliwym, \u017ce mo\u017ce si\u0119 [ona] kszta\u0142towa\u0107 dzie\u0144 po dniu w b\u0142\u0119dzie i nieprawo\u015bci.<\/p>\n<p>15. Owszem to jest jej w\u0142a\u015bciwo\u015bci\u0105, aby si\u0119 kszta\u0142towa\u0107 tylko na spos\u00f3b b\u0142\u0119dny i nie\u00adprawy.<\/p>\n<p>16. \u00d3w wniosek (teza 13) jest jeszcze bardziej niedorzeczny, cz\u0142owiek b\u0142\u0105dz\u0105cy mo\u017ce mi\u0142owa\u0107 stworzenie, wi\u0119c niemo\u017cliwe jest by mi\u0142owa\u0142 Boga.<\/p>\n<p>17. Cz\u0142owiek nie mo\u017ce naturalnie pragn\u0105\u0107, \u017ceby B\u00f3g by\u0142 Bogiem. Owszem sam cz\u0142owiek chce by\u0107 bogiem i chce, aby B\u00f3g nie by\u0142 Bogiem.<\/p>\n<p>18. Naturalnie mi\u0142owa\u0107 Boga nade wszystko jest tak samo fa\u0142szywym poj\u0119ciem jak Chi\u00admera. Przeciw niemal powszechnemu mniemaniu.<\/p>\n<p>19. Nie ma znaczenia argument Szkota o dzielnym obywatelu, polityku mi\u0142uj\u0105cym szcz\u0119\u015bcie rzeczpospolitej bardziej ni\u017c siebie samego.<\/p>\n<p>20. Akt przyja\u017ani nie bierze si\u0119 z natury, lecz bierze si\u0119 z \u0142aski uprzedzaj\u0105cej. Przeciw Gabrielowi.<\/p>\n<p>21. Nie ma w naturze nic, jak tylko po\u017c\u0105dliwo\u015bci przeciwko Bogu.<\/p>\n<p>22. Wszelki akt po\u017c\u0105dliwo\u015bci wobec Boga jest z\u0142em i cudzo\u0142\u00f3stwem ducha.<\/p>\n<p>23. Tak\u017ce nie jest prawd\u0105, \u017ce akt po\u017c\u0105dliwo\u015bci mo\u017ce by\u0107 naprawiony przez cnot\u0119 nadziei. Przeciw Gabrielowi.<\/p>\n<p>24. Wszelka nadzieja nie jest przeciw mi\u0142o\u015bci, ta mi\u0142o\u015b\u0107 szuka i pragnie tych tylko [rzeczy], kt\u00f3re s\u0105 Bo\u017ce.<\/p>\n<p>25. Nadzieja nie pochodzi od zas\u0142ug, lecz cierpie\u0144 niszcz\u0105cych zas\u0142ugi. Przeciw przeko\u00adnaniu wielu.<\/p>\n<p>26. Akt przyja\u017ani nie jest spe\u0142nionym sposobem czynienia tego, co w niej (tj. przyja\u017ani) jest; ani nie jest spe\u0142nion\u0105 predyspozycj\u0105 do przyj\u0119cia \u0142aski Bo\u017cej albo sposobem nawr\u00f3cenia i przybli\u017cenia do Boga.<\/p>\n<p>27. Lecz jest ju\u017c aktem doskona\u0142ego nawr\u00f3cenia, za spraw\u0105 \u0142aski, a nast\u0119pnie w porz\u0105dku czasu i natury. (Przypis T\u0142umacza.: \u0142aska uprzedzaj\u0105ca przekszta\u0142ca porz\u0105dek czasu i natury)<\/p>\n<p>28. Owe autorytety: \u201eNawr\u00f3\u0107cie si\u0119 do mnie, a ja zwr\u00f3c\u0119 si\u0119 do was\u201d (Za 1,3); r\u00f3wnie\u017c:\u00a0(Mt 7,7); r\u00f3wnie\u017c: \u201eA gdy mnie b\u0119dziecie szuka\u0107, (b\u0119d\u0119 znaleziony przez was) znajdzie\u00adcie mnie\u201d (Jer 29,13) i tym podobne, je\u015bli m\u00f3wiono, \u017ce jedno odnosi si\u0119 do natury, drugie do \u0142aski, to niczego innego nie twierdz\u0105 jak to, co m\u00f3wili pelagianie.<\/p>\n<p>29. Najlepszym i niezawodnym przygotowaniem do \u0142aski i wyj\u0105tkow\u0105 dyspozycj\u0105 jest odwieczny Bo\u017cy wyb\u00f3r i uprzednie przeznaczenie.<\/p>\n<p>30. Przeciwnie ze strony cz\u0142owieka, nic innego jak tylko nieprzygotowanie, a nawet bunt wobec \u0142aski, \u0142ask\u0119 poprzedza.<\/p>\n<p>31. Najmarniejszym zmy\u015bleniem jest m\u00f3wi\u0107, \u017ce wybrany mo\u017ce by\u0107 pot\u0119piony w\u00a0znaczeniu indywidualnym (odnosz\u0105cym si\u0119 do poszczeg\u00f3lnego indywiduum- przypis T\u0142umacza), lecz nie w znaczeniu og\u00f3lnym (odnosz\u0105cym si\u0119 do kategorii generalnej, zbioru indywidu\u00f3w \u2013 przypis T\u0142umacza) Przeciw scholastykom.<\/p>\n<p>32. R\u00f3wnie\u017c nic nie da si\u0119 wykaza\u0107 przez owo zdanie: przeznaczenie jest konieczne na mocy konsekwencji , lecz nie na mocy tego, kt\u00f3ry doznaje konsekwencji.<\/p>\n<p>33. Fa\u0142szem i owo jest, \u017ce czyni\u0107 to, co jest w mocy kogo\u015b, jest usuni\u0119ciem przeszk\u00f3d \u0142aski. Przeciw pewnym osobom\/g\u0142osicielom pogl\u0105du<\/p>\n<p>34. Pokr\u00f3tce, natura nie ma s\u0142usznego prawa, ani dobrej woli.<\/p>\n<p>35. Nie jest prawd\u0105, \u017ce niepokonalna niewiedza od wszystkiego uniewinnia. Przeciw wszystkim scholastykom.<\/p>\n<p>36. Poniewa\u017c dla natury nieznajomo\u015b\u0107 Boga i siebie i dobrych uczynk\u00f3w jest zawsze niepokonalna.<\/p>\n<p>37. Natura pyszni si\u0119 i chlubi dzie\u0142em w spos\u00f3b pozorny i zewn\u0119trznie jako dobrem koniecznym wewn\u0119trznie.<\/p>\n<p>38. Nie ma \u017cadnej cnoty moralnej, czy bez pychy, czy smutku to znaczy bez grzechu.<\/p>\n<p>39. Od pocz\u0105tku do ko\u0144ca nie jeste\u015bmy panami naszych w\u0142asnych czyn\u00f3w, lecz [ich] niewolnikami. Przeciw filozofom.<\/p>\n<p>40. Nie stajemy si\u0119 sprawiedliwi czyni\u0105c sprawiedliwe rzeczy, lecz [pierwej] stawszy si\u0119 sprawiedliwi czynimy rzeczy sprawiedliwe. Przeciw filozofom.<\/p>\n<p>41. Niemal ca\u0142a \u201eEtyka\u201d Arystotelesa jest najgorsza i wroga \u0142asce. Przeciw scholastykom.<\/p>\n<p>42. B\u0142\u0119dem jest nie sprzeciwia\u0107 si\u0119 doktrynie katolickiej wzgl\u0119dem twierdzenia Arystote\u00adlesa o szcz\u0119\u015bciu. Przeciw moralistom.<\/p>\n<p>43. B\u0142\u0119dem jest m\u00f3wi\u0107: bez Arystotelesa nie mo\u017cna sta\u0107 si\u0119 teologiem. Przeciw powszech\u00adnemu mniemaniu.<\/p>\n<p>44. Zaiste je\u015bli kto\u015b staje si\u0119 teologiem, to niechaj si\u0119 nim stanie bez Arystotelesa.<\/p>\n<p>45. Teolog nie logik jest potwornym heretykiem, mowa jest potworna i heretycka. Przeciw powszechnemu mniemaniu.<\/p>\n<p>46. Daremnie wymy\u015blana jest logika wiary, rozmy\u015blne podk\u0142adanie z zewn\u0105trz znaku i liczby. Przeciw m\u0142odym dialektykom.<\/p>\n<p>47. \u017badna forma nale\u017c\u0105ca do sylogizmu nie obowi\u0105zuje w poj\u0119ciach bo\u017cych. Przeciw kardyna\u0142owi.<\/p>\n<p>48. Lecz nie dlatego nast\u0119puje, \u017ce prawda artyku\u0142u Tr\u00f3jcy pokonuje sylogizmowe formy. Przeciw temu\u017c kardyna\u0142owi, biskupowi Cambrai.<\/p>\n<p>49. Je\u015bli forma nale\u017c\u0105ca do sylogizmu obowi\u0105zuje w rzeczach Bo\u017cych, artyku\u0142 o Tr\u00f3jcy by\u0142by przedmiotem wiedzy, a nie wiary<\/p>\n<p>50. Pokr\u00f3tce, ca\u0142y Arystoteles ma si\u0119 tak do teologii jak ciemno\u015bci do \u015bwiat\u0142a. Przeciw scholastykom.<\/p>\n<p>51. Silna jest w\u0105tpliwo\u015b\u0107, czy jest znajomo\u015b\u0107 Arystotelesa u \u0142acinnik\u00f3w.<\/p>\n<p>52. Dla Ko\u015bcio\u0142a by\u0142oby dobrem, gdyby teologom nie by\u0142by si\u0119 narodzi\u0142 Porfiriusz ze swoimi powszechnikami.<\/p>\n<p>53. Cz\u0119\u015bciej u\u017cywane definicje Arystotelesa wymagaj\u0105 odwo\u0142ania si\u0119 do pierwszej zasady.<\/p>\n<p>54. Do aktu zas\u0142ugi wystarczy wsp\u00f3\u0142istnienie \u0142aski, inaczej wsp\u00f3\u0142istnienie jest niczym. Przeciw Gabrielowi.<\/p>\n<p>55. \u0141aska Bo\u017ca nigdy nie wsp\u00f3\u0142istnieje jako bezczynna, lecz jest jako duch \u017cywy, ruchomy i czynny. Ani za spraw\u0105 absolutnej mocy Bo\u017cej nie mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 tak, \u017ceby zaistnia\u0142 akt przyja\u017ani a \u0142aska Bo\u017ca nie by\u0142a obecna.<\/p>\n<p>56. Nie mo\u017ce B\u00f3g przyj\u0105\u0107 cz\u0142owieka bez \u0142aski Bo\u017cej usprawiedliwiaj\u0105cej. Przeciw Ockhamowi.<\/p>\n<p>57. Niebezpieczna jest ta mowa: Zakon uczy, \u017ce wype\u0142nianie przykazania staje si\u0119 w \u0142asce Bo\u017cej. Przeciw kardyna\u0142owi i Gabrielowi.<\/p>\n<p>58. Z tego wynika, \u017ce posiadanie \u0142aski Bo\u017cej jest ju\u017c nowym wymogiem poza Zakonem.<\/p>\n<p>59. Z tego wynika, \u017ce wype\u0142nienie przykazania mog\u0142oby powstawa\u0107 bez \u0142aski Bo\u017cej.<\/p>\n<p>60. Podobnie wynika, \u017ce \u0142aska sta\u0142aby si\u0119 wstr\u0119tniejsza, ni\u017c by\u0142 sam Zakon.<\/p>\n<p>61. Nie wynika [z tego], \u017ce: Zakon powinien by\u0107 przestrzegany i wype\u0142niony dzi\u0119ki \u0142asce Bo\u017cej. Przeciw Gabrielowi.<\/p>\n<p>62. Wi\u0119c stale grzeszy, kto jest poza \u0142ask\u0105 Bo\u017c\u0105, nie zabijaj\u0105c, nie cudzo\u0142o\u017c\u0105c, nie kradn\u0105c.<\/p>\n<p>63.Lecz jest tak: grzeszy kto duchowo nie wype\u0142nia Zakonu.<\/p>\n<p>64.Duchowo nie zabija, nie cudzo\u0142o\u017cy, nie kradnie, kto ani si\u0119 nie gniewa, ani nie po\u017c\u0105da.<\/p>\n<p>65.Poza \u0142ask\u0105 Bo\u017c\u0105 do tego stopnia jest rzecz\u0105 niemo\u017cliw\u0105 gniewa\u0107 si\u0119 i nie po\u017c\u0105da\u0107, jako \u017ce ani w \u0142asce nie do\u015b\u0107 mo\u017ce to zaistnie\u0107 dla doskona\u0142ego wype\u0142nienia prawa.<\/p>\n<p>66.Sprawiedliwo\u015bci\u0105 ob\u0142udnik\u00f3w jest uczynkiem na zewn\u0105trz nie zabija\u0107, nie cudzo\u0142o\u017cy\u0107, itd.<\/p>\n<p>67.Od \u0142aski pochodzi: nie po\u017c\u0105da\u0107 i nie gniewa\u0107 si\u0119.<\/p>\n<p>68.Przeto niemo\u017cliwe jest w \u017caden spos\u00f3b, aby Zakon zosta\u0142 wype\u0142niony bez \u0142aski Bo\u017cej.<\/p>\n<p>69.Doprawdy jeszcze bardziej jest niweczony (Zakon) przez natur\u0119 bez \u0142aski Bo\u017cej.<\/p>\n<p>70.Dobry Zakon staje si\u0119 z konieczno\u015bci z\u0142y za spraw\u0105 naturalnej woli.<\/p>\n<p>71.Zakon i wola s\u0105 przeciwnikami, tych dwoje jest nieprzejednanych bez \u0142aski Bo\u017cej.<\/p>\n<p>72.Tego czego chce Zakon, zawsze nie chce wola &#8211; chyba, \u017ce b\u0119dzie udawa\u0107, \u017ce chce [tego] ze strachu lub z mi\u0142o\u015bci.<\/p>\n<p>73.Zakon jest ciemi\u0119\u017cc\u0105 woli. Przez kogo m\u00f3g\u0142by si\u0119 on wype\u0142ni\u0107? Jedynie przez \u201edzieci\u0119, kt\u00f3re nam si\u0119 narodzi\u0142o.\u201d (Iz 9,5)<\/p>\n<p>74.Zakon daje grzechowi wzrasta\u0107, poniewa\u017c dra\u017cni wol\u0119 i odci\u0105ga j\u0105 od siebie samej.<\/p>\n<p>75.\u0141aska Bo\u017ca daje wzrost sprawiedliwo\u015bci przez Jezusa Chrystusa, poniewa\u017c sprawia, \u017ce Zakon si\u0119 podoba.<\/p>\n<p>76.Wszelkie dzie\u0142o Zakonu bez \u0142aski Bo\u017cej wydaje si\u0119 dobrym na zewn\u0105trz, lecz wewn\u0105trz jest grzechem. Przeciw scholastykom.<\/p>\n<p>77.Zawsze wola by\u0142a przeciwna, a r\u0119ka zwraca\u0142a si\u0119 ku Zakonowi Pa\u0144skiemu bez \u0142aski Bo\u017cej.<\/p>\n<p>78.Wola zwr\u00f3cona ku Zakonowi bez \u0142aski Bo\u017cej jest wynikiem swego rodzaju korzy\u015bci.<\/p>\n<p>79. Przekl\u0119ci s\u0105 wszyscy, kt\u00f3rzy spe\u0142niaj\u0105 uczynki Zakonu.<\/p>\n<p>80.B\u0142ogos\u0142awieni s\u0105 wszyscy, kt\u00f3rzy czyni\u0105 dzie\u0142a \u0142aski Bo\u017cej.<\/p>\n<p>81.[Rozdzia\u0142 Fa\u0142sze o pokucie, dystynkcja V.] potwierdza, \u017ce uczynki poza \u0142ask\u0105 s\u0105 do\u00adbre, je\u015bli nie s\u0105 rozumiane fa\u0142szywie.<\/p>\n<p>82.Nie tylko przepisy obrz\u0119dowe nie s\u0105 dobrym Zakonem ale i nauki, w kt\u00f3rych si\u0119 nie \u017cyje. Przeciwko wielu uczonym.<\/p>\n<p>83.Lecz jest dekalog, kt\u00f3ry mo\u017ce by\u0107 nauczany i przekazywany.<\/p>\n<p>84.Dobry Zakon, w kt\u00f3rym \u017cyje mi\u0142o\u015b\u0107 Bo\u017ca jest przez Ducha \u015awi\u0119tego wlany w sercach naszych.<\/p>\n<p>85.Wola kogokolwiek wola\u0142aby, gdyby to by\u0142o tylko mo\u017cliwe, by\u0107 niczym. \u017beby Prawo i wola by\u0142a ca\u0142kowicie wolne.<\/p>\n<p>86.Wola nienawidzi ka\u017cdego, kto j\u0105 sobie podporz\u0105dkowuje. Prawo pragnie, \u017ceby by\u0142o narzucane z mi\u0142o\u015bci w\u0142asnej.<\/p>\n<p>87.Gdy Zakon jest dobry, nie mo\u017ce wrog\u0105 mu by\u0107 dobra wola.<\/p>\n<p>88.I z tego jasno wynika, \u017ce wszelka wola naturalna jest niesprawiedliwa i z\u0142a.<\/p>\n<p>89.Konieczna jest \u0142aska jako po\u015bredniczka, kt\u00f3ra pojedna Zakon i wol\u0119.<\/p>\n<p>90.\u0141aska Bo\u017ca jest dana do kierowania wol\u0105 i niech tak\u017ce nie b\u0142\u0105dzi w mi\u0142owaniu Boga. Przeciw Gabrielowi.<\/p>\n<p>91.R\u00f3wnie\u017c nie jest dana, aby cz\u0119\u015bciej i \u0142atwiej pobudza\u0107 czyn, lecz bez niej nie jest pobudzany akt mi\u0142o\u015bci. Przeciw Gabrielowi.<\/p>\n<p>92.Niepodwa\u017calny jest argument, \u017ce \u0142aska nie jest potrzebna mi\u0142o\u015bci, je\u017celi cz\u0142owiek mo\u017ce naturalnie [kocha\u0107] w akcie przyja\u017ani. Przeciw Gabrielowi.<\/p>\n<p>93.Z\u0142em podst\u0119pnym jest m\u00f3wi\u0107, \u017ce ten sam akt jest rezultatem i korzy\u015bci\u0105 z rezultatu. Przeciw Ockhamowi.<\/p>\n<p>94. Tak samo jak wy\u017cej jest m\u00f3wi\u0107, \u017ce mi\u0142o\u015b\u0107 Boga trwa przy tym, kt\u00f3ry jest pow\u00adodowany mi\u0142o\u015bci\u0105 do stworzenia, nawet gwa\u0142town\u0105.<\/p>\n<p>95.Umi\u0142owanie Boga jest znienawidzeniem samego siebie i nieznajomo\u015bci\u0105 niczego in\u00adnego jak tylko Boga.<\/p>\n<p>96.Utrzymuje si\u0119 o nas, \u017ce chcemy zupe\u0142nie nasze [\u017cycie, sprawy] ukszta\u0142towa\u0107 wedle Boskiej woli. Przeciw Kardyna\u0142owi.<\/p>\n<p>97. Nie tylko, jak chce, \u017ceby\u015bmy my chcieli, lecz naprz\u00f3d powinni\u015bmy chcie\u0107 tego co B\u00f3g chce.<\/p>\n<p>W tych sprawach nic nie chcemy powiedzie\u0107 i nie m\u00f3wili\u015bmy, wierzymy, \u017ce nie jest to niezgodne z [nauk\u0105] Ko\u015bcio\u0142a katolickiego i doktor\u00f3w ko\u015bcielnych.<br \/>\n1517.<\/p>\n<p>T\u0142umaczenie: mgr Krzysztof Kuczma, dr Pawe\u0142 Matwiejczuk<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>71.Zakon i wola s\u0105 przeciwnikami, tych dwoje jest nieprzejednanych bez \u0142aski Bo\u017cej.<\/p>\n<p>72.Tego czego chce Zakon, zawsze nie chce wola \u2013 chyba, \u017ce b\u0119dzie udawa\u0107, \u017ce chce [tego] ze strachu lub z mi\u0142o\u015bci.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":64,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[39,56,60],"class_list":["post-41","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-2014-1","tag-luter","tag-reformacja","tag-scholastyka"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mateuszjelinek.pl\/kairos\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/41","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mateuszjelinek.pl\/kairos\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mateuszjelinek.pl\/kairos\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mateuszjelinek.pl\/kairos\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mateuszjelinek.pl\/kairos\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=41"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/mateuszjelinek.pl\/kairos\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/41\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":861,"href":"https:\/\/mateuszjelinek.pl\/kairos\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/41\/revisions\/861"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mateuszjelinek.pl\/kairos\/wp-json\/wp\/v2\/media\/64"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mateuszjelinek.pl\/kairos\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=41"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mateuszjelinek.pl\/kairos\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=41"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mateuszjelinek.pl\/kairos\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=41"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}