C. F. W. Walther, pierwszy prezydent Ko\u015bcio\u0142a Lutera\u0144skiego Synodu Missouri kiedy\u015b powiedzia\u0142: \u201eTeologia pastoralna nie jest tylko \u017ar\u00f3d\u0142em wiedzy, ale raczej usposobieniem lub stanem duszy, przygotowaniem do zajmowania si\u0119 przedmiotem wiary.\u201c Walther rozumia\u0142, \u017ce Jezus jest tym jedynym, kt\u00f3ry wzywa pastor\u00f3w do s\u0142u\u017cby oraz wyposa\u017ca ich w Swoje S\u0142owem i Sakramenty, \u017ceby m\u00f3wili i dzia\u0142ali jako Jego pos\u0142a\u0144cy. Ich zadaniem jest g\u0142oszenie odpuszczenia grzech\u00f3w i przynoszenie pocieszenia chrze\u015bcijanom. Bycie ksi\u0119dzem jest trudn\u0105 profesj\u0105.<\/p>\n
Powo\u0142ani do s\u0142u\u017cby pastorzy s\u0142u\u017c\u0105 ludziom ze z\u0142amanym \u017cyciem. S\u0105 jednak n\u0119kani przekle\u0144stwem grzechu pierworodnego i staj\u0105 si\u0119 celem bezlitosnych atak\u00f3w diab\u0142a i jego demon\u00f3w. Czy mo\u017cemy tak to powiedzie\u0107? Czy ci\u0105gle wierzymy w diab\u0142a i jego demony? Tak, ja twierdz\u0119, \u017ce musimy w to wierzy\u0107, je\u015bli chcemy wyznawa\u0107 Jezusa Chrystusa i zrozumie\u0107 moc Ewangelii. Jednocze\u015bnie nie mo\u017cemy da\u0107 si\u0119 za bardzo ponie\u015b\u0107 temu tematowi. To jest powodem, dlaczego dzisiejszy wyk\u0142ad o czasach reformacji rozpoczynam od zacytowania dziewi\u0119tnastowiecznego lutera\u0144skiego teologa C. F. W. Walthera.<\/p>\n
Na pocz\u0105tku dziewi\u0119tnastego stulecia, kiedy C.F.W. Walther przygotowywa\u0142 swoich student\u00f3w do s\u0142u\u017cby w Ko\u015bcie, powiedzia\u0142 im tak:<\/p>\n
\u201eObowi\u0105zkiem ksi\u0119dza jest odwiedzanie cz\u0142onk\u00f3w zboru, kt\u00f3rzy nie b\u0119d\u0105c chorymi fizycznie, zostali dotkni\u0119ci powa\u017cnym nieszcz\u0119\u015bciem lub znajduj\u0105 si\u0119 w stanie niezwyk\u0142ego zagro\u017cenia duchowego i w k\u0142opotach; kt\u00f3rzy mog\u0105 popa\u015b\u0107 w fa\u0142szyw\u0105 religi\u0119; kt\u00f3rzy zmagaj\u0105 si\u0119 z ci\u0119\u017ckimi pokusami w\u0142asnego serca. \u015awiat i diabe\u0142 (z pow\u0105tpiewaniem w prawd\u0119 Bo\u017c\u0105, z rozpacz\u0105, z blu\u017anierstwem i my\u015blami samob\u00f3jczymi); kt\u00f3rzy uczestnicz\u0105 w niebezpiecznych pr\u00f3bach; kt\u00f3rzy stali si\u0119 podejrzanymi o ci\u0119\u017ckie przest\u0119pstwo lub zostali ju\u017c wtr\u0105ceni do wi\u0119zienia; kt\u00f3rzy wpadli w melancholie (depresje), itd.; kt\u00f3rzy s\u0105 fizycznie op\u0119tani przez szatana; i tym podobne.\u201d<\/p>\n
Wi\u0119kszo\u015b\u0107 rad Walthera wydaje si\u0119 ca\u0142kiem zwyczajnych, niemniej pojawia si\u0119 tu kwestia, kt\u00f3ra mo\u017ce wydawa\u0107 si\u0119 nieodpowiednia dla wsp\u00f3\u0142czesnych. Walther na swej li\u015bcie og\u00f3lnych obowi\u0105zk\u00f3w duszpasterskich umieszcza pomoc op\u0119tanym. Co wi\u0119cej, czyni to w spos\u00f3b prosty i rzeczowy. Pomi\u0119dzy typowe obowi\u0105zki pastoralne jest w\u0142\u0105czone oczekiwanie, \u017ce przyszli pastorzy b\u0119d\u0105 si\u0119 zajmowali demonizowanymi cz\u0142onkami zboru.<\/p>\n
Poniewa\u017c tytu\u0142 tego artyku\u0142u zawiera wyra\u017cenie \u201eOp\u0119tanie demoniczne\u201d, my\u015bl\u0119, \u017ce wyraz \u201edemonizowany\u201d [cho\u0107 w j\u0119zyku polskim ma on nieco inne znaczenie \u2013 uwaga red.] b\u0119dzie bardziej pomocny w rozpatrywaniu problemu op\u0119ta\u0144. Pismo \u015awi\u0119te jest zrozumia\u0142e, diabe\u0142 nadal sprawia nam \u017cal i ci\u0105gle aktywnie stara si\u0119 zniszczy\u0107 Ko\u015bci\u00f3\u0142. Ale jaki ma to zwi\u0105zek z tematem tego artyku\u0142u? Po\u0142\u0105czenie z reformacj\u0105 jest narz\u0119dziem, kt\u00f3rego Walther u\u017cywa do obrony swoich twierdze\u0144.<\/p>\n
Na przyk\u0142ad, kiedy Walther rozmawia z uczniami o tym, jak maj\u0105 rozezna\u0107 znaki op\u0119tania demonicznego, cytuje wczesnego lutera\u0144skiego teologa nazwiskiem Quenstedt. Tymi, kt\u00f3rzy nie rozpoznali tego nazwiska, podpowiem, \u017ce Johannes Andreas Quenstedt (1617 \u2013 1688), by\u0142 profesorem lutera\u0144skim w Wittenberdze w Niemczech. By\u0142 jednym z czo\u0142owych przyw\u00f3dc\u00f3w ortodoksyjnego luteranizmu swego czasu. R\u00f3wnie\u017c ten teolog lutera\u0144ski te\u017c pisa\u0142 na temat op\u0119tania diabelskiego.<\/p>\n
W jego dzie\u0142ach zawarta jest lista typowych objaw\u00f3w, kt\u00f3rych ksi\u0105dz powinien szuka\u0107, kiedy podejrzewa przypadek demonizacji. Lista zawiera:<\/p>\n
W swej Teologii Pastoralnej Walther r\u00f3wnie\u017c wylicza tych teolog\u00f3w pastoralnych, kt\u00f3rzy dopuszczaj\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 op\u0119tania przez demona. Lista zawiera nast\u0119puj\u0105ce zjawiska:<\/p>\n
Walther odwo\u0142uje si\u0119 szczeg\u00f3lnie do dzie\u0142 Balduina i Fechta, poniewa\u017c omawiaj\u0105 one, jak pastor powinien pastor radzi\u0107 sobie ze spraw\u0105 op\u0119tania przez diab\u0142a, kiedy ten problem pojawia si\u0119 w Ko\u015bciele. Obaj ortodoksyjni luteranie proponuj\u0105 cz\u0119ste przyjmowanie Wieczerzy Pa\u0144skiej i rozgrzeszenia \u015bwi\u0119tego \u2013 w \u201echwilach \u015bwiadomych\u201d \u2013 pomi\u0119dzy atakami diab\u0142a. Nie powinno by\u0107 zaskoczeniem, i\u017c ci lutera\u0144scy teologowie, kt\u00f3rych s\u0142u\u017cba obejmuje w sumie sto lat, skupiali si\u0119 na obecno\u015bci Jezusa w s\u0142owie i sakramentach. Uwa\u017cali je za lekarstwo dla tych, kt\u00f3rzy musz\u0105 poradzi\u0107 sobie z takim cierpieniem. W rzeczywisto\u015bci doktryna obecno\u015bci by\u0142a jednym z podstawowych zagadnie\u0144 reformacji, poczynaj\u0105c od dra Marcina Lutra. Gdzie S\u0142owo i sakramenty by\u0142y prawid\u0142owo zwiastowane i udzielane, tam by\u0142 r\u00f3wnie\u017c Ko\u015bci\u00f3\u0142 i obecno\u015b\u0107 Jezusa. Reszta referatu jest skoncentrowana w szczeg\u00f3lno\u015bci na tw\u00f3rczo\u015bci dra Marcina Lutra i jego podej\u015bciu do demoniczno\u015bci.<\/p>\n
Marcin Luter na temat op\u0119tania demonicznego<\/b><\/span> <\/span><\/span><\/p>\n Marcin Luter i reformatorzy nieustannie identyfikowali diab\u0142a i jego demony jako podstawow\u0105 moc stoj\u0105c\u0105 za wszystkimi fa\u0142szywymi doktrynami, kt\u00f3re by\u0142y przedstawione w Ko\u015bciele. Luter i reformatorzy ci\u0105gle nazywali diab\u0142a nieoficjalnym \u201eksi\u0119ciem \u015bwiata\u201d nawet gdy szatan zosta\u0142 ju\u017c pokonany poprzez ukrzy\u017cowanie i zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa. Ta cz\u0119\u015b\u0107 referatu skupia si\u0119 na \u017cyciu Ko\u015bcio\u0142a i demonstruje wyst\u0119powanie dzia\u0142ania demonicznego w czasie reformacji.<\/p>\n Zaczniemy rozpatrywa\u0107 od powt\u00f3rzenia nadal u\u017cywanego s\u0142ownictwa dotycz\u0105cego demonizm\u00f3w i egzorcyzmu wyst\u0119puj\u0105cego w ko\u015bciele czas\u00f3w reformacji. Odnosz\u0105c si\u0119 do lutera\u0144skiej reformacji musimy uwzgl\u0119dni\u0107 Ksi\u0119gi Wyznaniowe Ko\u015bcio\u0142a Lutera\u0144skiego, w szczeg\u00f3lno\u015bci Ksi\u0119g\u0119 Zgody. S\u0142owa diabe\u0142, diabli i diabelski wyst\u0119puj\u0105 228 razy w Lutera\u0144skich Ksi\u0119gach Symbolicznych.<\/p>\n Kompletny przegl\u0105d tych tekst\u00f3w wykraczaj\u0105 poza ramy tego referatu, dlatego rozpatrzona b\u0119dzie tylko ograniczona liczba \u017ar\u00f3de\u0142.<\/p>\n Artyku\u0142y szmalkaldzkie<\/b><\/span><\/span><\/p>\n Jak Luter pojmowa\u0142 diab\u0142a, mo\u017cna dowiedzie\u0107 si\u0119 analizuj\u0105c szczeg\u00f3lnie Artyku\u0142y Szmalkaldzkie.. Luter wspomina w nich o diable dziewi\u0119tna\u015bcie razy w Cz\u0119\u015bci 2., Artyku\u0142 2. O Mszy<\/i>. Luter rozumie msz\u0119 rzymsk\u0105 jako jedno z najokropniejszych dzie\u0142 szatana. Msza, jeden z najwi\u0119kszych dar\u00f3w Boga dla jego Ko\u015bcio\u0142a, jest zmieniona w obiekt odci\u0105gaj\u0105cy ludzi od Chrystusa i zbawienia. Luter pisze: \u201eMsza jest w papiestwie najwi\u0119ksz\u0105 i najstraszliwsz\u0105 obrzydliwo\u015bci\u0105, z bezwzgl\u0119dn\u0105 wrogo\u015bci\u0105 wr\u0119cz zwalczaj\u0105c\u0105 pierwszy artyku\u0142.\u201d Msza sta\u0142a si\u0119 dzie\u0142em diab\u0142a. Co wi\u0119cej, diabe\u0142 wykorzystuje msz\u0119 do panowania nad lud\u017ami. Luter pisze o jednej z konsekwencji mszy:<\/span><\/span><\/p>\n \u201eZ\u0142e duchy uprawia\u0142y sw\u00f3j niecny proceder, pojawiaj\u0105c si\u0119 jako dusze zmar\u0142ych i domagaj\u0105c si\u0119 przez straszliwe k\u0142amstwa i szyderstwa mszy, czuwania, pielgrzymek i ja\u0142mu\u017cn.\u201d<\/i><\/span><\/span><\/p>\n Takie korzystanie z Wieczerzy Pa\u0144skiej nie mo\u017ce by\u0107 popierane, bo prowadzi wiernych do mit\u00f3w i k\u0142amstw diab\u0142a. W czasach Lutra ludzie zg\u0142aszali, i\u017c ich zmarli krewni pojawiali im si\u0119, prosz\u0105c \u017ceby ul\u017cy\u0107 ich cierpieniom w czy\u015b\u0107cu w\u0142a\u015bnie poprzez msze, czuwania, pielgrzymki i inne ja\u0142mu\u017cny, kt\u00f3re \u2013 jak powszechnie wierzono \u2013 by\u0142yby korzy\u015bci\u0105 dla zmar\u0142ych. <\/span><\/span><\/p>\n Luter i reformatorzy rozpoznali, \u017ce diabe\u0142 by\u0142 mistrzem oszustwa i \u017ce jego oszustwa by\u0142y rozsiane w ca\u0142ym Ko\u015bciele Rzymskokatolickim w ich czasach.<\/span><\/span><\/p>\n Ta cz\u0119\u015b\u0107 Artyku\u0142\u00f3w szmalkaldzkich r\u00f3wnie\u017c wspomina diabelskie op\u0119tanie. Opisuj\u0105c obrzydliwo\u015bci spowodowane msz\u0105, Luter zajmuje si\u0119 powodem, kt\u00f3ry sta\u0142 za tymi oszustwami. Pisze:<\/span><\/span><\/p>\n \u201eZaiste to szatan tak papie\u017ca pozbawi\u0142 rozumu, i\u017c to zatwierdzi\u0142 i na sta\u0142e wprowadzi\u0142, i bardzo wielu odst\u0119puje od Chrystusa, i liczy na w\u0142asne uczynki, i staje si\u0119 ba\u0142wochwalcami.\u201d<\/i><\/span><\/span><\/p>\n W Artykule IV O papiestwie<\/i>, Luter zr\u00f3wnuje stoj\u0105cych przed papie\u017cem i stoj\u0105cych przed szatanem:<\/span><\/span><\/p>\n \u201eAlbowiem na soborze sta\u0107 b\u0119dziemy nie przed cesarzem lub przed w\u0142adz\u0105 polityczn\u0105 jak w Augsburgu, gdzie cesarz, og\u0142aszaj\u0105c bardzo \u0142agodny edykt, chcia\u0142, by \u0142askawie i dobrotliwie wys\u0142uchano ca\u0142ej tej sprawy, lecz zjawimy si\u0119 przed papie\u017cem, jakby samym diab\u0142em, kt\u00f3ry niczego nie chce s\u0142ysze\u0107, lecz po prostu bez zbadania sprawy pragnie pot\u0119pi\u0107, zabi\u0107 i gwa\u0142tem zmusi\u0107 do ba\u0142wochwalstwa\u201d.<\/i><\/span><\/span><\/p>\n Diabe\u0142 wprowadza ba\u0142wochwalstwa w \u017cycie ludu Bo\u017cego. Sprawia to poprzez dzia\u0142anie rzymskiego papie\u017ca i kult poga\u0144ski. Wie, jak odwraca\u0107 chrze\u015bcijan od Chrystusa i jakich s\u0142\u00f3w u\u017cy\u0107, \u017ceby zasia\u0107 w\u0105tpliwo\u015bci.<\/span><\/span><\/p>\n Du\u017cy Katechizm<\/b><\/span><\/span><\/p>\n Du\u017cy Katechizm <\/i>Luter zawiera wiele odniesie\u0144 do dzie\u0142a diab\u0142a, wspomina diab\u0142a osiemdziesi\u0105t cztery razy. Skupimy si\u0119 na wyja\u015bnieniu przez Lutra Modlitwy Pa\u0144skiej. Jak mo\u017cemy przypuszcza\u0107, pro\u015bba sz\u00f3sta i si\u00f3dma maj\u0105 najwi\u0119ksze odniesienia do dzia\u0142alno\u015bci diab\u0142a.<\/span><\/span><\/p>\n Pro\u015bba sz\u00f3sta Modlitwy Pa\u0144skiej zwraca uwag\u0119 na pow\u00f3d wszystkich pokusze\u0144. Luter identyfikuje je trojako: jako pokuszenie cia\u0142a, \u015bwiata i diab\u0142a. Cia\u0142o jest uto\u017csamiane z starym Adamem, kt\u00f3rego wszyscy ludzie nadal nosz\u0105 w sobie. Luter identyfikuje starego Adama jako tego, kt\u00f3ry doprowadza do \u201ewszetecze\u0144stwa, lenistwa, ob\u017carstwa i pija\u0144stwa, sk\u0105pstwa i oszustwa, do ok\u0142amywania i wyzyskiwania bli\u017aniego.\u201d \u015awiat zawiera wiele ludzi cielesnych, kt\u00f3re przynosi ich grzechy do naszych \u017cywot\u00f3w. W ko\u0144cu tu jest szatan. O nim Luter pisze:<\/span><\/span><\/p>\n \u201eChodzi mu (szatanowi) szczeg\u00f3lnie o to, aby odwie\u015b\u0107 nas od S\u0142owa i dzie\u0142a Bo\u017cego i wzbudzi\u0107 do nich pogard\u0119 oraz aby oderwa\u0107 nas od wiary, nadziei i mi\u0142o\u015bci i przywie\u015b\u0107 nas do fa\u0142szywej wiary, fa\u0142szywej zarozumia\u0142o\u015bci i zatwardzia\u0142o\u015bci albo te\u017c do zw\u0105tpienia, zaparcia si\u0119 Boga i blu\u017anierstwa oraz do niezliczonych innych obrzydliwo\u015bci. Takie to s\u0105 sieci i sid\u0142a, zaiste\u2014 prawdziwe ogniste strza\u0142y, kt\u00f3rymi nie cia\u0142o i krew, ale diabe\u0142 strzela w najjadowitszy spos\u00f3b do serc naszych.<\/i><\/span><\/span><\/p>\n Wielkie i ci\u0119\u017ckie, zaprawd\u0119, s\u0105 owe niebezpiecze\u0144stwa i pokuszenia, kt\u00f3rym ka\u017cdy chrze\u015bcijanin musi stawi\u0107 czo\u0142o, nawet w\u00f3wczas, gdyby ka\u017cde z nich wyst\u0119powa\u0142o osobno; sprawiaj\u0105 one, i\u017c dop\u00f3ki \u017cyjemy tym sromotnym \u017cyciem, w kt\u00f3rym bywamy atakowani ze wszystkich stron, \u015bcigani i p\u0119dzeni \u2014 trzeba ka\u017cdej godziny wo\u0142a\u0107 i prosi\u0107, aby B\u00f3g nie pozwoli\u0142 nam s\u0142abn\u0105\u0107 i upada\u0107 ze zm\u0119czenia i wpa\u015b\u0107 na nowo w grzech, ha\u0144b\u0119 i niewiar\u0119. W przeciwnym bowiem razie niepodobna przezwyci\u0119\u017cy\u0107 nawet najmniejszego pokuszenia<\/span>.\u201d<\/i><\/span><\/span><\/p>\n Nikomu pokuszenie nie jest obce. Pokusa jest zawsze cz\u0119\u015bci\u0105 naszego \u017cycia i b\u0119dzie ni\u0105 a\u017c do dnia, kiedy Jezus Chrystus uwolni nas z tego \u015bwiata \u015bmierci. Ale co w mi\u0119dzyczasie, kiedy \u017cyjemy w niewoli cia\u0142a? Co radzi Luter? Jak powinni\u015bmy sprzeciwia\u0107 si\u0119 tym pokuszeniom? Reformator pisze:<\/span><\/span><\/p>\n \u201eDlatego my, chrze\u015bcijanie, musimy by\u0107 uzbrojeni i codziennie przygotowani na to, i\u017c ka\u017cdej chwili mo\u017cemy by\u0107 nara\u017ceni na pokuszenie; niechaj nikt nie b\u0119dzie zbyt pewny siebie i niebaczny, s\u0105dz\u0105c, \u017ce diabe\u0142 jest daleko od nas; przeciwnie, ka\u017cdej chwili powinni\u015bmy oczekiwa\u0107 napa\u015bci i odpiera\u0107 ja.\u201d<\/i><\/span><\/span><\/p>\n Uzbrojenie, kt\u00f3re Luter opisuje znajduje si\u0119 w Modlitwie Pa\u0144skiej. Jednak Modlitwa Pa\u0144ska nie jest magicznym zakl\u0119ciem, kt\u00f3re potrafi uwolni\u0107 nas od pokuszenia tylko poprzez wymawianie s\u0142\u00f3w. Celem modlitwy jest Jezus, kt\u00f3ry jest naszym obro\u0144c\u0105. Pami\u0119taj\u0105c o tym, b\u0119dziemy modli\u0107 si\u0119 z pe\u0142nym zaufaniem do naszego Pana, kt\u00f3ry obieca\u0142 nam chroni\u0107 nas w ka\u017cdej chwili, dobrej i z\u0142ej.<\/span><\/span><\/p>\n Teraz, kiedy ju\u017c nast\u0105pi\u0142o wskazanie w\u0142a\u015bciwego zrozumienia roli modlitwy, Luter skupia si\u0119 na Modlitwie Pa\u0144skiej jako na najwi\u0119kszej broni podanej wierz\u0105cemu do obrony przed cia\u0142em, \u015bwiatem i diab\u0142em:<\/span><\/span><\/p>\n Z tego powodu nie ma innej rady ani innego lekarstwa, jak uciec si\u0119 do modlitwy Pa\u0144skiej, uchwyci\u0107 si\u0119 jej i tak m\u00f3wi\u0107 z serca do Boga: \u2014 <<Mi\u0142y Ojcze, Ty kaza\u0142e\u015b mi modli\u0107 si\u0119, nie daj mi odpa\u015b\u0107 z powodu pokuszenia>>. Wtedy przekonasz si\u0119, \u017ce ono musi ust\u0105pi\u0107 i uzna\u0107 si\u0119 za zwyci\u0119\u017cone. Je\u017celi jednak spr\u00f3bujesz dopom\u00f3c sobie w\u0142asnymi my\u015blami i sposobami, pogorszysz tylko spraw\u0119 i dasz diab\u0142u wi\u0119cej sposobno\u015bci … modlitwa mo\u017ce mu przeszkodzi\u0107 i odp\u0119dzi\u0107 go.\u201d<\/i><\/span><\/span><\/p>\n Pokuszenia pozostaj\u0105 trojakie (cia\u0142a, \u015bwiata i diab\u0142a), diabe\u0142 jest tym, kt\u00f3ry u\u017cywa pierwszych dw\u00f3ch rodzaj\u00f3w \u015brodk\u00f3w pokusze\u0144 na swoj\u0105 korzy\u015b\u0107. Modlitwa, zw\u0142aszcza Modlitwa Pa\u0144ska, jest broni\u0105 przeciw diab\u0142u. Dlatego nast\u0119pna pro\u015bba brzmi \u201eale nas zbaw ode z\u0142ego\u201d.<\/span><\/span><\/p>\n We wst\u0119pnych uwagach do si\u00f3dmej pro\u015bby Luter przypomina swoim czytelnikom, dok\u0142adniejszym t\u0142umaczeniem tej pro\u015bby z j\u0119zyka greckiego jest \u201ewybaw, albo zachowaj nas od z\u0142ego, czyli z\u0142o\u015bnika\u201d. Tak o tym pisze:<\/span><\/span><\/p>\n \u201ePro\u015bba wygl\u0105da na to, jak gdyby m\u00f3wi\u0142a o diable i chcia\u0142a w tym uj\u0105\u0107 wszystko, tak i\u017c ca\u0142a tre\u015b\u0107 tej modlitwy zwr\u00f3cona jest przeciwko temu g\u0142\u00f3wnemu naszemu wrogowi. On ci to bowiem jest tym, kt\u00f3ry stawia przeszkody temu wszystkiemu, o co prosimy: imieniu Bo\u017cemu, czyli: Jego czci, kr\u00f3lestwu Bo\u017cemu i woli Bo\u017cej, chlebowi powszedniemu, radosnemu, spokojnemu sumieniu, itd..\u201d <\/i><\/span><\/span><\/p>\n Luter r\u00f3wnie\u017c w tej pro\u015bbie dostrzega zachowanie od z\u0142a \u015bwiata. \u015awiat pozostaje w niewoli diab\u0142a i grzech panuje na \u015bwiecie. Dlatego ta pro\u015bba jest r\u00f3wnie\u017c do przyj\u0119cia w bardziej og\u00f3lnej postaci \u201ezbaw nas ode z\u0142ego.\u201d Luter pisze:<\/span><\/span><\/p>\n \u201ePro\u015bba ta odnosi si\u0119 wszak\u017ce r\u00f3wnie\u017c do z\u0142a, jakie nas mo\u017ce spotka\u0107 w kr\u00f3lestwie szatana: jak ub\u00f3stwo, ha\u0144ba, \u015bmier\u0107, s\u0142owem, wszystkie owe niedole i katusze, jakich jest niezliczone mn\u00f3stwo na ziemi.\u201d<\/i><\/span><\/span><\/p>\n Jezus zbawi\u0142 chrze\u015bcijan od diab\u0142a i kontynuuje to dzie\u0142o ka\u017cdego dnia. Jednym z najpot\u0119\u017cniejszych \u015brodk\u00f3w zbawienia, kt\u00f3re B\u00f3g dostarcza swoim ludziom jest Chrzest \u015awi\u0119ty. W Du\u017cym Katechizmie Luter opisuje wybawienie i zwyci\u0119stwo nad diab\u0142em poprzez dar Chrztu \u015awi\u0119tego. Chrzest jest miejscem, gdzie B\u00f3g uwalnia ludzi z kr\u00f3lestwa szatana i wprowadza ich do Kr\u00f3lestwa Bo\u017cego.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n Luter o op\u0119taniu demonicznym<\/b><\/span><\/span><\/p>\n Luter w pe\u0142ni akceptowa\u0142 aktywno\u015b\u0107 szatana w \u015bwiecie. Utrzyma\u0142 egzorcyzm w obrz\u0119dach chrzcielnych i pisa\u0142 wiele razy o n\u0119kaniach, kt\u00f3rych do\u015bwiadcza\u0142 od diab\u0142a i jego demon\u00f3w. Niekt\u00f3re ze spostrze\u017ce\u0144 pozwalaj\u0105cych zrekonstruowa\u0107 Lutrowe pojmowania diabelskiego op\u0119tania s\u0105 zawarte w listach, kt\u00f3re reformator pisa\u0142, \u017ceby pocieszy\u0107 r\u00f3\u017cnych ludzi. Theodore Tappert redagowa\u0142 t\u0119 prac\u0119, kt\u00f3ra uto\u017csamia\u0142a wiele z tych list\u00f3w w ksi\u0105\u017cce pod tytu\u0142em Listy Rady Duchowej.<\/span><\/span><\/p>\n Luter jest przedstawiany zwykle jako cz\u0142owiek, kt\u00f3ry wsz\u0119dzie widzia\u0142 diab\u0142a. Tappert w swojej ksi\u0105\u017cce pragn\u0105\u0142 obali\u0107 ten mit. Jest prawd\u0105, \u017ce Luter pojmowa\u0142 diab\u0142a jako przeciwnika, kt\u00f3ry zawsze powoduje duchowe i fizyczne z\u0142a ludzko\u015bci; Luter r\u00f3wnie\u017c rozumia\u0142 degradacje kt\u00f3ra by\u0142a wywo\u0142ana poprzez Bo\u017ce stworzenie. Tappert pisze:<\/span><\/span><\/p>\n \u201ePowszechnie wierzono, i\u017c niedomagania mog\u0105 by\u0107 wywo\u0142ane poprzez praktyki czarnej magii. W kazaniu, kt\u00f3re wyg\u0142osi\u0142 w 1529 roku, Luter odnosi si\u0119 do poddania chorobie spowodowane poprzez czarnoksi\u0119\u017cnik\u00f3w, ale z regu\u0142y rozpatruje chorob\u0119 z przyczyn naturalnych \u2013 niepewny, bez odniesie\u0144 do aktywno\u015bci Szatana poza tymi naturalnymi przyczynami.\u201d<\/i><\/span><\/span><\/p>\n Luter rozumia\u0142, i\u017c niekt\u00f3re nieszcz\u0119\u015bcia przedstawiane w jego radzie mia\u0142y duchowe przyczyny; podczas gdy inne mia\u0142y fizyczne przyczyny, a zarazem obie \u2013 duchowa i fizyczna \u2013 mog\u0142y si\u0119 spotyka\u0107 r\u00f3wnocze\u015bnie.<\/span><\/span><\/p>\n Tappert wskaza\u0142 przynajmniej sze\u015b\u0107 znacz\u0105cych list\u00f3w, w kt\u00f3rych za podstawow\u0105 dolegliwo\u015b\u0107 uznaje dzia\u0142alno\u015b\u0107 szatana by\u0142a podstawowym powodem znanej dolegliwo\u015bci. Dwa listy zajmuj\u0105 si\u0119 bezpo\u015brednio op\u0119taniem demonicznym.<\/span><\/span><\/p>\n Trzy skupiaj\u0105 si\u0119 na zjawiskach fizycznych i psychicznych. Wierzono, \u017ce ich g\u0142\u00f3wn\u0105 przyczyn\u0105 by\u0142 szatan. Ostatni list pochodzi z czasu epidemii. Zawiera intryguj\u0105ce uwagi, jak diabe\u0142 u\u017cywa l\u0119ku i fizycznych dolegliwo\u015bci, \u017ceby zyska\u0107 kontrol\u0119 nad swymi ofiarami.<\/span><\/span><\/p>\n Diabelskie op\u0119tanie \u2013 List do Bernarda Wurzelmanna (1535)<\/b><\/span><\/span><\/p>\n W pierwszym li\u015bcie Luter rozwi\u0105zuje sytuacj\u0119, kiedy kobieta jest op\u0119tana diab\u0142em. Jego rada jest nast\u0119puj\u0105ca:<\/span><\/span><\/p>\n \u201ePierwsza rzecz, kt\u00f3r\u0105 wy i wasz zb\u00f3r powinni\u015bcie zrobi\u0107, jest na nast\u0119puj\u0105ca: M\u00f3dlcie si\u0119 gor\u0105co i przeciwstawcie si\u0119 szatanowi z wasz\u0105 wiar\u0105, nie wa\u017cne, jak uparcie si\u0119 szatan opiera. Oko\u0142o dziesi\u0119t lat temu, mieli\u015bmy do\u015bwiadczenie w s\u0105siedztwie z bardzo nikczemnym demonem, ale uda\u0142o nam si\u0119 go pokona\u0107 poprzez wytrwa\u0142o\u015b\u0107 i nieustanne modlitwy i bezwzgl\u0119dn\u0105 wiar\u0119. To samo wydarzy si\u0119 po\u015br\u00f3d was, je\u015bli wytrwacie w imieniu Chrystusa, gardz\u0105c tym szyderczym i aroganckim duchem i nie ustaj\u0105c w modlitwach. Tym sposobem powstrzyma\u0142em wiele podobnych duch\u00f3w na r\u00f3\u017cnych miejscach, dzi\u0119ki modlitwom Ko\u015bcio\u0142a w ko\u0144cu zwyci\u0119\u017cyli\u015bmy.\u201d<\/i><\/span><\/span><\/p>\n Dwie znacz\u0105ce kwestie wyr\u00f3\u017cniaj\u0105 si\u0119 w tym li\u015bcie. Po pierwsze, Luter przedstawia sam siebie jako kogo\u015b, kto zwalcza\u0142 Szatana i jego demony wiele razy w przesz\u0142o\u015bci. M\u00f3wi\u0142, \u017ce: \u201epowstrzyma\u0142 wiele podobnych duch\u00f3w na r\u00f3\u017cnych miejscach.\u201d Luter jest znany jako egzorcysta swego czasu. Jednak pojmowanie egzorcyzmu u Lutra by\u0142o niezwykle inne od jego rzymskokatolickich odpowiednik\u00f3w. Wszyscy widzieli\u015bmy filmy takie jak Egzorcysta przedstawiaj\u0105ce rzymskokatolickich ksi\u0119\u017cy walcz\u0105cych przeciw demonom podczas kt\u00f3rych czytaj\u0105 Rzymski Rytua\u0142 Egzorcyzmu. Ksi\u0105dz wymawia s\u0142owa napisane na stronie i na\u015bladuje instrukcje polewaj\u0105c demona wod\u0105 \u015bwi\u0119con\u0105, widocznie sprawiaj\u0105c mu wielkie cierpienie. Jednak Luter nie dopuszcza\u0142 takich g\u0142upot.<\/span><\/span><\/p>\n Drugi punkt, kt\u00f3ry pochodzi z omawianego wy\u017cej listu do Wurzelmanna, m\u00f3wi, i\u017c Ko\u015bci\u00f3\u0142 i modlitwa s\u0105 podstawowym sposobem, kt\u00f3ry Luter doradza, \u017ceby poradzi\u0107 sobie z przypadkiem op\u0119tania.<\/span><\/span><\/p>\n Ko\u015bci\u00f3\u0142 jest miejscem, gdzie wierni zgromadzaj\u0105 si\u0119 wok\u00f3\u0142 s\u0142owa Jezusa i \u015bwi\u0119tych sakrament\u00f3w. Za pomoc\u0105 S\u0142owa i sakramentu Jezus obieca\u0142 by\u0107 obecny jako kochaj\u0105cy obro\u0144ca, kt\u00f3ry wylewa swoje odpuszczenie na nasze grzechem dr\u0119czone cia\u0142a i dusze. W obecno\u015bci Jezusa szatan nie mo\u017ce si\u0119 osta\u0107. Co wi\u0119cej, podczas nabo\u017ce\u0144stwa spotykamy si\u0119 w Ko\u015bciele jako lud Bo\u017cy z naszymi wsp\u00f3lnymi pro\u015bbami. Modlimy si\u0119, \u201e Ojcze nasz … \u201e jako zbiorowe cia\u0142o Chrystusa na ziemi i Jezus obiecuje wys\u0142ucha\u0107 i odpowiedzie\u0107 na nasze modlitwy.<\/span><\/span><\/p>\n Luter daje te\u017c Wurzemannowi jedno ostrze\u017cenie:<\/span><\/span><\/p>\n \u201eDrug\u0105 rzecz\u0105 jest: Ostro\u017cnie badajcie, je\u015bli ta kobieta praktykowa\u0142a jakie\u015b oszustwa, przez kt\u00f3re wszyscy z was mogliby si\u0119 sta\u0107 przedmiotem kpin. Z w\u0142asnego do\u015bwiadczenia (poza tym, co czyta\u0142em w ksi\u0105\u017ckach) spotka\u0142em si\u0119 z takimi oszustwami, a nast\u0119pnie wyrzuca\u0142em sobie w\u0142asn\u0105 naiwno\u015b\u0107\u201d.<\/i><\/span><\/span><\/p>\n Luter wie bardzo dobrze, i\u017c wiele razy to, co wydaje si\u0119 wygl\u0105da\u0107 na op\u0119tanie mo\u017ce by\u0107 zupe\u0142nie czym\u015b innym; kto\u015b mo\u017ce nie by\u0107 prawdom\u00f3wny i po prostu pr\u00f3bowa\u0107 dokona\u0107 oszustwa.<\/span><\/span><\/p>\n Op\u0119tanie demoniczne \u2013 List do Andrzeja Eberta (1536)<\/b><\/span><\/span><\/p>\n W tym li\u015bcie Luter zajmuje si\u0119 op\u0119taniem, m\u0142odej dziewczyny. Wst\u0119p Tapperta m\u00f3wi nam, i\u017c ta m\u0142oda dziewczyna ju\u017c podda\u0142a si\u0119 nieudanemu egzorcyzmowi z r\u0105k katolickiego ksi\u0119dza. Instrukcje Lutra do Eberta s\u0105 nast\u0119puj\u0105ce:<\/span><\/span><\/p>\n \u201eMusimy najpierw modli\u0107 si\u0119 gorliwie za t\u0119 dziewczyn\u0119, kt\u00f3ra jest zmuszona cierpie\u0107 takie rzeczy z naszego powodu. W drugiej kolejno\u015bci ten duch musi by\u0107 o\u015bmieszany i wy\u015bmiewany, ale nie \u015bmie by\u0107 atakowany poprzez egzorcyzmy lub powa\u017cne \u015brodki, poniewa\u017c wy\u015bmia\u0142 by si\u0119 wszystkim tym rzeczom diabelsk\u0105 pogard\u0105. Wytrwamy w naszych modlitwach dla tej dziewczyny i nasz\u0105 pogard\u0105 do diab\u0142a a\u017c w ko\u0144cu, Chrystus pozwalaj\u0105c, zostawi j\u0105 w spokoju.\u201d<\/i><\/span><\/span><\/p>\n Luter nie stosowa\u0142 rzymskokatolickich rytua\u0142\u00f3w egzorcyzmu. W rzeczywisto\u015bci szczerze wypowiada\u0142 si\u0119 przeciw ich u\u017cywaniu. Natomiast Luter my\u015bla\u0142, i\u017c jest niezb\u0119dne modli\u0107 si\u0119 gorliwie o dzia\u0142anie Chrystusa i szydzi\u0107 z demon\u00f3w, aby opu\u015bci\u0142y swego \u017cywiciela. S\u0105 dwie rzeczy maj\u0105ce wp\u0142yw, jak m\u00f3wi Luter. Jako pierwsze Luter rozumie, i\u017c jedynym, kto mo\u017ce wyp\u0119dzi\u0107 szatana lub jego demony z owego cz\u0142owieka, jest Jezus. Luter by\u0142 do\u015bwiadczonym studentem Pisma \u015awi\u0119tego i rozpoznawa\u0142, \u017ce cz\u0142owiek nie posiada mocy, ani te\u017c nie mo\u017cna znale\u017a\u0107 tej mocy w wielos\u0142ownych obrz\u0119dach pozbawiaj\u0105cych w\u0142adzy Szatana. Jezus jest jedynym prawdziwym egzorcyst\u0105. Drugi punkt, kt\u00f3ry Luter chce podkre\u015bli\u0107 jest taki, i\u017c Szatan mo\u017ce by\u0107 wiele razy pokonany poprzez zaatakowanie jego dumy. Szyderstwo nie jest czym\u015b, co Szatan popiera i akceptuje. Pragnie wywo\u0142a\u0107 strach i przej\u0105\u0107 kontrol\u0119; jednak wy\u015bmiewanie mo\u017ce spowodowa\u0107 jego ucieczk\u0119.<\/span><\/span><\/p>\n Szatan i dolegliwo\u015b\u0107 fizyczna<\/b><\/span><\/span><\/p>\n W tym li\u015bcie Luter zajmuje si\u0119 r\u00f3\u017cnicami pomi\u0119dzy fizycznymi i demonicznymi przyczynami choroby. Jego rada zmusi nas do refleksji. Zbyt d\u0142ugo Ko\u015bci\u00f3\u0142 po prostu zmienia\u0142 klasyfikacj\u0119 zaburze\u0144 psychicznych i innych ucisk\u00f3w na ustanowienia medyczne nie wiele wi\u0119cej ni\u017c chwilow\u0105 modlitw\u0105 o zdrowie i powr\u00f3t do zdrowia. Je\u015bli jeste\u015bmy uczciwi wobec siebie, musimy przyzna\u0107, \u017ce to jest prawda. Pastorzy otaczaj\u0105 tych, kt\u00f3rzy s\u0105 chorzy, publicznymi modlitwami lub przy \u0142\u00f3\u017cku strapionych, ale jak cz\u0119sto szczerze spodziewaj\u0105 si\u0119 cudownego uzdrowienia? Jak cz\u0119sto bior\u0105 pod uwag\u0119, i\u017c kt\u00f3ra\u015b z dolegliwo\u015bci jest pochodzenia demonicznego? Tutaj niekt\u00f3rzy mog\u0105 si\u0119 zastanawia\u0107, \u201eTo nie jest typowy spos\u00f3b, w jaki wyra\u017ca si\u0119 luteranin.\u201d <\/span><\/span><\/p>\n Jednak to jest dok\u0142adnie ten spos\u00f3b, w jaki Luter zajmuje si\u0119 tym problemem w swym li\u015bcie:<\/span><\/span><\/p>\n \u201eLekarze zauwa\u017caj\u0105 tylko naturalne przyczyny choroby i pr\u00f3buj\u0105 zapobiec im za pomoc\u0105 lekarstw. To im si\u0119 udaje robi\u0107 dobrze. Ale nie rozumiej\u0105, \u017ce czasami szatan jest pod\u017cegaczem materialnych przyczyn choroby; mo\u017ce natychmiast zmieni\u0107 przyczyny oraz choroby, i mo\u017ce zmieni\u0107 gor\u0105czk\u0119 w dreszcze, za\u015b zdrowie w chorob\u0119. \u017beby radzi\u0107 sobie z Szatanem musi istnie\u0107 wy\u017csza medycyna, mianowicie wiara i modlitwa.\u201d<\/i><\/span><\/span><\/p>\n Lutrowi chodzi o to, i\u017c nauka i naturalne przyczyny nie powinny by\u0107 odpowiedzi\u0105 na ka\u017cde schorzenie. Lekarze s\u0105 darami od Boga, pracownikami dbaj\u0105cymi o uzdrowienie, ale wiele razy przyczyny duchowe s\u0105 powodem problem\u00f3w fizycznych. Pami\u0119tajmy nauczanie biblijne, kiedy mamy do czynienia z chorym i cierpi\u0105cym.<\/span><\/span><\/p>\n Samob\u00f3jstwo i demoniczno\u015b\u0107 \u2013 List do wdowy Ma\u0142gorzaty (1528)<\/b><\/span><\/span><\/p>\n W li\u015bcie tym Luter pisze do wdowy, kt\u00f3ra ostatnio straci\u0142a m\u0119\u017ca przez samob\u00f3jstwo. Luter zrozumia\u0142, \u017ce w wielu wypadkach osoba, kt\u00f3ra pope\u0142nia samob\u00f3jstwo, nie wybiera swobodnie, \u017ceby to zrobi\u0107, ale mo\u017ce by\u0107 doprowadzona do \u015bmierci przez ataki diab\u0142a. Podnosi wdow\u0119 na duchu, pisz\u0105c:<\/span><\/span><\/p>\n \u201ePrzyczyn\u0105 tego, \u017ce Pani ma\u0142\u017conek sam sobie zada\u0142 obra\u017cenia, mo\u017ce by\u0107 wyja\u015bniona przez moc diab\u0142a nad naszym cia\u0142em. Diabe\u0142 m\u00f3g\u0142 pokierowa\u0107 r\u0119k\u0105 ma\u0142\u017conka nawet wbrew jego woli. Je\u015bli Pani ma\u0142\u017conek zrobi\u0142 to, co zrobi\u0142 z w\u0142asnej woli, na pewno by nie doszed\u0142 do siebie zwracaj\u0105c si\u0119 do Chrystusa z takim wyznaniem wiary. Jak cz\u0119sto diabe\u0142 \u0142amie r\u0119ce, nogi, plecy i wszystkie cz\u0119\u015bci cia\u0142a! Mo\u017ce by\u0107 jego [cia\u0142a] w\u0142adc\u0105 i przeciwstawia\u0107 jego cz\u0119\u015bci naszej woli.\u201d<\/i><\/span><\/span><\/p>\n Z tego listu wynika, \u017ce Luter domy\u015bla\u0142 si\u0119, \u017ce ten samob\u00f3jca by\u0142 chrze\u015bcijaninem. Dlatego mo\u017cna wnioskowa\u0107, \u017ce Luter akceptowa\u0142 fakt, i\u017c chrze\u015bcijanie mog\u0105 by\u0107 przedmiotem op\u0119tania przez demona. Reformator u\u017cywa tu obrazu szatana kieruj\u0105cego r\u0119k\u0105 cz\u0142owieka. B\u00f3g powiedzie\u0107, \u017ce szatan podsun\u0105\u0142 my\u015bl lub szepn\u0105\u0142 do umys\u0142u m\u0119\u017cczyzny, \u017ceby ten si\u0119 zabi\u0142, co mog\u0142oby oznacza\u0107 to samo. A zatem to szatan pope\u0142ni\u0142 ten czyn poprzez dos\u0142owne m\u0119\u017cczyzny. <\/span><\/span><\/p>\n Demoniczna depresja \u2013 List do Hieronima Wellera (1530)<\/b><\/span><\/span><\/p>\n Wcze\u015bniej mogli\u015bmy przeczyta\u0107 jak szatan potrafi spowodowa\u0107 fizyczne dolegliwo\u015bci cia\u0142a i nawet kierowa\u0107 wol\u0105 cz\u0142owieka. W tym li\u015bcie natomiast Luter opisuje jak szatan potrafi napa\u015b\u0107 umys\u0142 poprzez wprowadzenie w depresj\u0119:<\/span><\/span><\/p>\n \u201eM\u00f3j drogi Hieronimie: musisz wierzy\u0107, \u017ce to kuszenie Ciebie jest z diab\u0142a, kt\u00f3ry Ci dokucza, poniewa\u017c wierzysz w Chrystusa\u201d.<\/i><\/span><\/span><\/p>\n Luter okre\u015bla te adresata jako wiernego chrze\u015bcijanina, kt\u00f3ry znosi atak diab\u0142a. Pos\u0142uchajmy, jakie rady daje Luter wiernemu Hieronimowi, kt\u00f3ry znosi ataki depresji:<\/span><\/span><\/p>\n \u201eZawsze, gdy ta pokusa przychodzi do Ciebie, unikaj wej\u015bcia w debat\u0119 z diab\u0142em i nie pozw\u00f3l sobie trwa\u0107 w tych zab\u00f3jczych my\u015blach, \u017ceby tak czyni\u0107, nic nie ulega diab\u0142u i nie pozwala mu mie\u0107 swej w\u0142asnej drogi. Pr\u00f3buj tak mocno, jak tylko potrafisz, gardzi\u0107 tymi my\u015blami, kt\u00f3re wmawia Ci diabe\u0142. W takim rodzaju pokusy i walki pogarda jest najlepsz\u0105 i naj\u0142atwiejsz\u0105 metod\u0105 na zwyci\u0119stwo nad diab\u0142em. \u015amiej si\u0119 z przeciwnika, \u017ceby nim gardzi\u0107, i pytaj si\u0119, kto to jest, z kim rozmawiasz. Za wszelk\u0105 cen\u0119 unikaj samotno\u015bci, poniewa\u017c diabe\u0142 obserwuje i czyha na Ciebie przede wszystkim, gdy jeste\u015b sam. Diabe\u0142 jest pokonany przez wy\u015bmianie i gardzenie nim, a nie przez opieranie si\u0119 i k\u0142\u00f3cenie si\u0119 z nim\u201d.<\/i><\/span><\/span><\/p>\n Luter proponuje kpiny do obrony przeciw aktywno\u015bciom szata\u0144skim. Zach\u0119ta do unikania samotno\u015bci jest bardzo pomocna. Samotno\u015b\u0107 rodzi wewn\u0119trzne debaty, kiedy cz\u0142owiek pogr\u0105\u017cony w depresji zostaje zmuszony do przebywania w grupie ludzi, musi si\u0119 z nimi komunikowa\u0107, a nie ukrywa\u0107. Je\u015bli szatan potrafi spowodowa\u0107 depresj\u0119 u \u015bwi\u0119tych i przekona\u0107 ich, \u017ceby trzymali si\u0119 z dala od innych, odnosi\u0142 nad nimi znaczne zwyci\u0119stwo. Bardzo cz\u0119sto szatan u\u017cywa strach, \u017ceby trzyma\u0107 nas z dala od innych. Nast\u0119pny list porusza kwesti\u0119 demonicznych l\u0119k\u00f3w i atak\u00f3w.<\/span><\/span><\/p>\n Demoniczny strach i atak \u2013 List do Johna Hessa (1527)<\/b><\/span><\/span><\/p>\n Luter \u017cy\u0142 w czasach zarazy i chor\u00f3b. Ka\u017cdy student historii \u015bredniowiecznej przeczyta\u0142 o strasznych zarazach tego czasu. Ten ostatni list pochodzi z czas\u00f3w zarazy. John Hess pyta Lutra, czy duchowni powinni opu\u015bci\u0107 obszary zarazy, czy mo\u017ce raczej zosta\u0107 i s\u0142u\u017cy\u0107 ich ludziom. List, kt\u00f3ry mamy zamiar analizowa\u0107 jest bardzo rozwlek\u0142y. Dlatego zostanie tu zacytowana tylko ta cz\u0119\u015b\u0107 odnosz\u0105c\u0105 si\u0119 do strachu i ucisku spowodowanego przez diab\u0142a i odpowied\u017a Lutra, jak zwalcza\u0107 ten atak. O zdolno\u015bci Szatana do przynoszenia strachu i utrapienia. Luter pisze:<\/span><\/span><\/p>\n \u201eDiabe\u0142 jest tak bardzo z\u0142y, \u017ce nie tylko pr\u00f3buje nieustannie zabija\u0107 i mordowa\u0107, ale r\u00f3wnie\u017c wy\u0142adowuje sw\u00f3j z\u0142y humor czyni\u0105c nas przera\u017conymi, wystraszonymi i boja\u017aliwymi wobec \u015bmierci, kt\u00f3ra gdyby nam si\u0119 zjawi\u0142a, by\u0142a by najgorsz\u0105 mo\u017cliw\u0105 rzecz\u0105, wiod\u0105c\u0105 do tego, \u017ceby\u015bmy nie mogli dozna\u0107 odpoczynku ani spokoju w tym \u017cyciu i \u017ceby\u015bmy utracili nadziej\u0119. Tym sposobem szatan pr\u00f3buje doprowadzi\u0107 do tego, \u017ceby\u015bmy utracili nadziej\u0119 w Boga, stali si\u0119 niech\u0119tni i nieprzygotowani do \u015bmierci, stali si\u0119 okryci ciemnymi chmurami strachu i martwili si\u0119 tak, \u017ce zapomnimy i zgubimy z oczu Chrystusa, nasze \u015bwiat\u0142o i \u017cycie, porzucimy naszych s\u0105siad\u00f3w w potrzebie i tak grzeszymy przeciwko cz\u0142owieku i Bogu. To jest pragnieniem i celem diab\u0142a. Poniewa\u017c wiemy, \u017ce taki strach i przera\u017cenie s\u0105 diabelsk\u0105 gr\u0105, powinni\u015bmy stara\u0107 si\u0119, zebra\u0107 nasz\u0105 odwag\u0119 wbrew niemu i zniech\u0119ca\u0107 diab\u0142a, by nas tym dotkn\u0105\u0142, zebra\u0107 nasz\u0105 odwag\u0119 przeciw niemu i dr\u0119czy\u0107 go, i otrz\u0105sn\u0105\u0107 si\u0119 z jego terroru i rzuci\u0107 na niego z powrotem\u201d.<\/i><\/span><\/span><\/p>\n Pastor powinien pozosta\u0107 i opiekowa\u0107 si\u0119 osobami w potrzebie, nawet je\u015bli istnieje du\u017ce ryzyko zagro\u017cenia w\u0142asnego \u017cycia. Pozostaje jeszcze pytanie, jak mo\u017cna pokona\u0107 l\u0119k przed nieznanym? Luter m\u00f3wi jasno:<\/span><\/span><\/p>\n Powinni\u015bmy broni\u0107 si\u0119 tak\u0105 broni\u0105 i powiedzie\u0107: Precz z tob\u0105 i z twoimi obawami, diable! Poniewa\u017c b\u0119dzie ci\u0119 to niepokoi\u0107, przeciwstawiam ci si\u0119 odwiedzaj\u0105c od razu mojego chorego s\u0105siada, \u017ceby mu pom\u00f3c. Nie zwracam uwagi na ciebie (diab\u0142a), ale atakuj\u0119 ci\u0119 w dw\u00f3ch punktach. Pierwszy z nich to ten, \u017ce wiem na pewno, i\u017c to dzia\u0142anie jest mi\u0142e Bogu i wszystkim anio\u0142om, gdy wykonuje si\u0119 to w pos\u0142usze\u0144stwie woli i s\u0142u\u017cby Bo\u017cej . . . Drugim punktem w ataku na diab\u0142a jest obietnica Boga, kt\u00f3ry pociesza wszystkich tych, kt\u00f3rzy my\u015bl\u0105 o ubogich i potrzebuj\u0105cych.\u201d<\/i><\/span><\/span><\/p>\n Luter zwraca si\u0119 do tych, kt\u00f3rzy si\u0119 boj\u0105 patrze\u0107 na obietnice i dokonania Jezusa. Odpowied\u017a Lutra jest odpowiedzi\u0105 Pisma \u015awi\u0119tego. Jest to odpowied\u017a Jezusa zrozpaczonemu Janowi Chrzcicielowi:<\/span><\/span><\/p>\n \u201eId\u017acie i oznajmijcie Janowi, co s\u0142yszycie i widzicie: \u015blepi odzyskuj\u0105 wzrok i chromi chodz\u0105, tr\u0119dowaci zostaj\u0105 oczyszczeni i g\u0142usi s\u0142ysz\u0105, umarli s\u0105 wskrzeszani, a ubogim zwiastowana jest ewangelia. A b\u0142ogos\u0142awiony jest ten, kto si\u0119 mn\u0105 nie zgorszy.\u201d<\/i><\/span><\/span><\/p>\n Jezus ju\u017c wykona\u0142 na krzy\u017cu wszystko, co niezb\u0119dne dla biednych. Usprawiedliwienie jest Bo\u017c\u0105 odpowiedzi\u0105 dla wszystkich ludzi. Poza tym Luter twierdzi, \u017ce poprzez usprawiedliwienie ludzie zyskuj\u0105 wolno\u015b\u0107, \u017ceby \u017cyli dla dobra innych. Luter odpowiada Hessowi: nie poddawaj si\u0119 i nie b\u00f3j . Diabe\u0142 mo\u017ce by\u0107 mocnym i wielkim przeciwnikiem, ale przed S\u0142owem Bo\u017cym jest niczym, nie ma co si\u0119 go obawia\u0107. Dlaczego Luter mo\u017ce tak \u015bmia\u0142o to powiedzie\u0107? Dlatego, \u017ce dostrzega korzy\u015bci z chrztu i obietnice Boga poprzez wod\u0119 i s\u0142owo. W chrzcie szatan zostaje pokonany, tak jak zosta\u0142 pokonany na krzy\u017cu. To jest w\u0142a\u015bnie to, co czyni chrzest; \u0142\u0105czy nas z krzy\u017cem i zmartwychwstaniem naszego Pana i Zbawiciela. Dlatego niezb\u0119dne dla nas b\u0119dzie tu przywo\u0142a\u0107 liturgi\u0119 chrztu Lutra, aby dodatkowo wyja\u015bni\u0107 nauczanie o korzy\u015bciach p\u0142yn\u0105cych z chrztu \u015bwi\u0119tego w walce z oszustwem i z\u0142em.<\/span><\/span><\/p>\n Obrz\u0119d Chrztu \u015awi\u0119tego z 1523 roku<\/b><\/span><\/span><\/p>\n Luter uznawa\u0142 konieczno\u015b\u0107 chrztu zar\u00f3wno dla doros\u0142ych, jak i dla dzieci. W 1523 roku Reformator napisa\u0142 pierwsze niemieckie t\u0142umaczenie Obrz\u0119du Chrztu \u015awi\u0119tego. Zawiera\u0142o ono wiele element\u00f3w obrz\u0105dku rzymskiego z tamtego czasu, m.in. serie egzorcyzm\u00f3w. Luter dokona\u0142 tam drobnych poprawek. American Edition of Luther\u2019s Works tak opisuje zmiany z 1523 roku:<\/span><\/span><\/p>\n \u201eTa liturgia chrzcielna na\u015bladuje tradycyjny obrz\u0119d rzymski, poza tym, \u017ce egzorcyzm zosta\u0142 skr\u00f3cony, Wyznanie Wiary zosta\u0142o przesuni\u0119te z miejsca przed Modlitw\u0105 Pa\u0144sk\u0105 do pyta\u0144, a kolekta \u201eDeus partum nostrorum\u201d (Bo\u017ce naszych Ojc\u00f3w) zosta\u0142a zast\u0105piona przez tak zwan\u0105 \u201eflood prayer\u201d (Sintflutgebet).\u201d<\/i><\/span><\/span><\/p>\n Luter nie interesuje si\u0119 rozleg\u0142ymi modlitwami i wyja\u015bnieniami rzymskiego obrz\u0119du egzorcyzmu, ale wci\u0105\u017c zachowuje egzorcyzmy. Obrz\u0119d zaczyna si\u0119 tak, i\u017c odprawiaj\u0105cy nabo\u017ce\u0144stwo trzy razy dmucha dziecku pod oczy m\u00f3wi\u0105c: \u201eWyjd\u017a z niego, nieczysty duchu i daj miejsce Duchowi \u015awi\u0119temu.\u201d Potem trzykrotnie czyni si\u0119, znak krzy\u017ca na czole i sercu ochrzczonego. Szatan jest wyp\u0119dzony, a osoba chrzczona jest oznaczona jako Bo\u017ca w\u0142asno\u015b\u0107. Komentarzem do wcze\u015bniejszego egzorcyzmu jest nast\u0119puj\u0105ca modlitwa:<\/span><\/span><\/p>\n \u201eWszechmog\u0105cy, wieczny Bo\u017ce, Ojcze Pana naszego Jezusa Chrystusa! Wejrzyj \u0142askawie na tego s\u0142ug\u0119 Twego N., kt\u00f3rego raczy\u0142e\u015b powo\u0142a\u0107 do pocz\u0105tk\u00f3w wiary; usu\u0144 z niego wszelk\u0105 \u015blepot\u0119 serca; rozerwij wszelkie wi\u0119zy szatana, kt\u00f3re go skr\u0119powa\u0142y; otw\u00f3rz mu, Panie, wrota pobo\u017cno\u015bci Twojej, a\u017ceby naznaczony znakiem Twej m\u0105dro\u015bci, by\u0142 wolny od zgnilizny wszelkich \u017c\u0105dz, lecz \u017ceby z weselem wype\u0142nia\u0142 Twe przykazania, s\u0142u\u017cy\u0142 Ci w Twym Ko\u015bciele i z dnia na dzie\u0144 coraz bardziej si\u0119 rozwija\u0142 i \u017ceby doszed\u0142 do \u0142aski chrztu, by otrzyma\u0107 balsam \u017cycia przez Chrystusa Pana naszego. Amen.\u201d<\/i><\/span><\/span><\/p>\n Podczas nast\u0119pnej modlitwy stosowana jest s\u00f3l: <\/span><\/span><\/p>\n \u201eA wiec, przekl\u0119ty szatanie, poznaj sw\u00f3j los i oddaj cze\u015b\u0107 Bogu \u017cywemu i prawdziwemu, oddaj cze\u015b\u0107 Jezusowi Chrystusowi, Synowi Jego i Duchowi \u015awi\u0119temu i odst\u0105p od tego s\u0142ugi Bo\u017cego N., gdy\u017c B\u00f3g i Pan nasz Jezus Chrystus raczy\u0142 go powo\u0142a\u0107 do Swej \u015bwi\u0119tej \u0142aski i b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwa i do krynicy chrztu. Tego za\u015b znaku krzy\u017ca \u015bwi\u0119tego +, kt\u00f3rym znaczymy jego czo\u0142o, ty przekl\u0119ty diable nie wa\u017c si\u0119 nigdy zgwa\u0142ci\u0107. Przez tego, kt\u00f3ry przyjdzie znowu s\u0105dzi\u0107 . . . itd.\u201d<\/i><\/span><\/span><\/p>\n W trakcie tej modlitwy diabe\u0142 jest ju\u017c bardzo s\u0142aby i \u017ca\u0142osny (\u201eodejd\u017a dr\u017c\u0105cy i j\u0119cz\u0105cy, pokonany z twoj\u0105 nienawi\u015bci\u0105.\u201d) Diabe\u0142 musi odej\u015b\u0107, poniewa\u017c nie ma prawa, \u017ceby pozosta\u0107.<\/span><\/span><\/p>\n Egzorcyzm jest kontynuowany:<\/span><\/span><\/p>\n \u201eZaklinam ci\u0119 nieczysty duchu, w Imi\u0119 Ojca + i Syna + i Ducha \u015awi\u0119tego +, aby\u015b wyszed\u0142 i odst\u0105pi\u0142 od tego s\u0142ugi (s\u0142u\u017cebnicy) Boga N. Ten sam bowiem rozkazuje tobie, przekl\u0119ty pot\u0119pie\u0144cze, kt\u00f3ry stopami Swymi szed\u0142 przez morze, a ton\u0105cemu Piotrowi poda\u0142 prawic\u0119.\u201d<\/i><\/span><\/span><\/p>\n Luter u\u017cywa imienia Bo\u017cego i domaga si\u0119, \u017ceby diabe\u0142 odszed\u0142. Moc nie znajduje si\u0119 w wy\u015bwi\u0119caj\u0105cym, moc i rozkaz do odej\u015bcia pochodz\u0105 od Jezusa. Diabe\u0142 jest \u201eprzekl\u0119ty\u201d podczas gdy Jezus jest \u201epot\u0119\u017cny\u201d, jest tym, kt\u00f3ry \u201estopami Swymi szed\u0142 przez morze, a ton\u0105cemu Piotrowi poda\u0142 prawic\u0119.<\/span><\/span><\/span>