{"id":600,"date":"2017-06-29T12:48:57","date_gmt":"2017-06-29T10:48:57","guid":{"rendered":"http:\/\/kairos.chat.edu.pl\/?p=600"},"modified":"2017-06-29T12:48:57","modified_gmt":"2017-06-29T10:48:57","slug":"problem-lucyferem-filip-lipinski","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mateuszjelinek.pl\/kairos\/2017-2\/problem-lucyferem-filip-lipinski\/","title":{"rendered":"Problem z Lucyferem | Filip Lipi\u0144ski"},"content":{"rendered":"

Upad\u0142y anio\u0142? Upadek szatana a Pismo \u015awi\u0119te<\/b><\/p>\n

W\u015br\u00f3d wielu chrze\u015bcijan istnieje przekonanie, \u017ce szatan jest upad\u0142ym anio\u0142em, wygnanym z Nieba za sprzeciwienie si\u0119 Bo\u017cej woli. Szatana postrzega si\u0119, jako wroga samego Boga, tego, kt\u00f3ry wyst\u0119puje przeciwko Niemu. Problem z tak\u0105 wizj\u0105 szatana jest taki, \u017ce nie ma ona \u017cadnego po\u015bwiadczenia w Pi\u015bmie \u015awi\u0119tym. Historia o upadku anio\u0142\u00f3w pochodzi bowiem z apokryficznej ksi\u0119gi Starego Testamentu \u2013 Ksi\u0119gi Henocha \u2013 uznawanej za kanoniczn\u0105 jedynie przez Koptyjski Ko\u015bci\u00f3\u0142 Ortodoksyjny. Wizja ta przenikn\u0119\u0142a jednak do kultury wywieraj\u0105c na ni\u0105 tak wielki wp\u0142yw, \u017ce w pewnym momencie sta\u0142a si\u0119 ci\u0105gle obecnym elementem \u015bwiadomo\u015bci chrze\u015bcijan. W kanonie Pisma \u015awi\u0119tego uznanym przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 chrze\u015bcijan, zar\u00f3wno protestant\u00f3w, katolik\u00f3w i prawos\u0142awnych, wzmianki o upadku szatana wyst\u0119puj\u0105 marginalnie i maj\u0105 zupe\u0142nie inny wymiar, ni\u017c historia przedstawiana przez Ksi\u0119g\u0119 Henocha. Dlaczego historia o jego upadku jest ci\u0105gle popularna?<\/p>\n

Historia zwi\u0105zana z upadikem szatana zwi\u0105zana jest, przede wszystkim, z dwoma fragmentami Starego Testamentu. Pierwszy z nich zapisany jest w Ksi\u0119dze Izajasza, w 14 rozdziale:<\/p>\n

O, jak\u017ce spad\u0142e\u015b z nieba, ty, gwiazdo jasna, synu jutrzenki! Powalony jeste\u015b na ziemi\u0119, pogromco narod\u00f3w! A przecie\u017c to ty mawia\u0142e\u015b w swoim sercu: Wst\u0105pi\u0119 na niebiosa, sw\u00f3j tron wynios\u0119 ponad gwiazdy Bo\u017ce i zasi\u0105d\u0119 na g\u00f3rze narad, na najdalszej p\u00f3\u0142nocy. Wst\u0105pi\u0119 na szczyty ob\u0142ok\u00f3w, zr\u00f3wnam si\u0119 z Najwy\u017cszym. A oto str\u0105cony jeste\u015b do krainy umar\u0142ych, na samo dno przepa\u015bci.<\/i><\/p>\n

Iz 14, 12-15, Biblia warszawska<\/b><\/p>\n

Historia z \u0142\u0105czeniem tego tekstu z upadkiem szatana wi\u0105\u017ce si\u0119, przede wszystkim z z b\u0142\u0119dn\u0105 jego interpretacj\u0105 w pierwszych wiekach chrze\u015bcija\u0144stwa. Zosta\u0142 on w\u00f3wczas zinterpretowany w \u0142\u0105czno\u015bci z fragmentem z Ewangelii wed\u0142ug \u015bw. \u0141ukasza: <\/span>Rzek\u0142 wi\u0119c do nich: Widzia\u0142em, jak szatan, niby b\u0142yskawica, spad\u0142 z nieba <\/i><\/span>(\u0141k 10, 18). Tak\u0105 wyk\u0142adni\u0119 tekstu z Ksi\u0119gi Izajasza jako pierwszy zastosowa\u0142 Orygenes, a po nim, m.in. Hieronim, Augustyn, Euzebiusz z Cezarei, Tertulian i Grzegorz Wielki. Hieronim w przek\u0142adzie Biblii na \u0142acin\u0119 \u2013 Wulgacie, zastosowa\u0142 s\u0142owo, kt\u00f3re zdominowa\u0142o kultur\u0119 w znacz\u0105cy spos\u00f3b, poniewa\u017c s\u0142owo \u0142aci\u0144skie oddaj\u0105ce znaczenie hebrajskiego <\/span>\u05d1\u05bc\u05b6\u05df\u05be\u05e9\u05c1\u05b8\u0591\u05d7\u05b7\u05e8 <\/span>(<\/span>ben-\u0161ahar<\/i><\/span>) i greckiego \u1f11\u03c9\u03c3\u03c6\u1f79\u03c1\u03bf\u03c2 (<\/span>heosforos<\/i><\/span>) brzmi lucifer. Po polsku najcz\u0119\u015bciej hebrajskie <\/span>\u05d1\u05bc\u05b6\u05df\u05be\u05e9\u05c1\u05b8\u0591\u05d7\u05b7\u05e8 <\/span>t\u0142umaczy si\u0119 jako <\/span>syn jutrzenki<\/i><\/span>. S\u0142owo to odnosi si\u0119 wi\u0119c przede wszystkim do gwiazdy porannej. Dzi\u015b wiemy, \u017ce jest ni\u0105 planeta Wenus, kt\u00f3ra widoczna jest o wschodzie s\u0142o\u0144ca. W staro\u017cytno\u015bci jutrzenka wi\u0105zana by\u0142a z nadej\u015bciem \u015bwitu, a wi\u0119c z prze\u0142amaniem ciemno\u015bci, ze wspania\u0142o\u015bci\u0105. Posta\u0107 okre\u015blana mianem <\/span>syna jutrzenki<\/i><\/span> w kontek\u015bcie fragmentu z Ksi\u0119gi Izajasza jest wi\u0119c kim\u015b kto wynosi si\u0119 ponad innych, kim\u015b, kto reprezentuje splendor i chwa\u0142\u0119. Proto-Izajasz stosuje ten zwrot ironicznie, maj\u0105c na my\u015bli w\u0142adc\u0119 kt\u00f3rej\u015b ze staro\u017cytnych krain. Nie wiadomo jednak, czy chodzi tutaj o w\u0142adc\u0119 Babilonu, Persji lub Asyrii. Fragment zawiera zbyt ma\u0142o przes\u0142anek, aby uto\u017csami\u0107 zwrot z konkretnym w\u0142adc\u0105. Str\u0105cenie do <\/span>krainy umar\u0142ych<\/i><\/span> oznacza po prostu \u015bmier\u0107. W ka\u017cdym razie nie chodzi tutaj o upadek <\/span>lucyfera<\/i><\/span>, lecz o unicestwienie kt\u00f3rego\u015b z ziemskich monarch\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Warto te\u017c doda\u0107, \u017ce \u015bw. Hieronim stosowa\u0142 s\u0142owo <\/span>lucifer<\/i><\/span> konsekwentnie, oddaj\u0105c nim, np. konstelacje gwiazd – <\/span>\u05de\u05b7\u05d6\u05bc\u05b8\u05e8\u05a3\u05d5\u05b9\u05ea <\/span>(Hi, 38,32), brzask – <\/span>\u05de\u05b4\u05e9\u05c1\u05b0\u05d7\u05b8\u0591\u05e8 <\/span>(Ps 110, 3), a tak\u017ce… Jezusa, chocia\u017cby w 2 li\u015bcie Piotra: <\/span><\/p>\n

K\u03b1\u1f76 \u1f14\u03c7\u03bf\u03bc\u03b5\u03bd \u03b2\u03b5\u03b2\u03b1\u03b9\u1f79\u03c4\u03b5\u03c1\u03bf\u03bd \u03c4\u1f78\u03bd \u03c0\u03c1\u03bf\u03c6\u03b7\u03c4\u03b9\u03ba\u1f78\u03bd \u03bb\u1f79\u03b3\u03bf\u03bd, \u1fa7 \u03ba\u03b1\u03bb\u1ff6\u03c2 \u03c0\u03bf\u03b9\u03b5\u1fd6\u03c4\u03b5 \u03c0\u03c1\u03bf\u03c3\u1f73\u03c7\u03bf\u03bd\u03c4\u03b5\u03c2 \u1f61\u03c2 \u03bb\u1f7b\u03c7\u03bd\u1ff3 \u03c6\u03b1\u1f77\u03bd\u03bf\u03bd\u03c4\u03b9 \u1f10\u03bd \u03b1\u1f50\u03c7\u03bc\u03b7\u03c1\u1ff7 \u03c4\u1f79\u03c0\u1ff3, \u1f15\u03c9\u03c2 \u03bf\u1f57 \u1f21\u03bc\u1f73\u03c1\u03b1 \u03b4\u03b9\u03b1\u03c5\u03b3\u1f71\u03c3\u1fc3 \u03ba\u03b1\u1f76 <\/span>\u03c6\u03c9\u03c3\u03c6\u1f79\u03c1\u03bf\u03c2<\/b><\/span> \u1f00\u03bd\u03b1\u03c4\u03b5\u1f77\u03bb\u1fc3 \u1f10\u03bd \u03c4\u03b1\u1fd6\u03c2 \u03ba\u03b1\u03c1\u03b4\u1f77\u03b1\u03b9\u03c2 \u1f51\u03bc\u1ff6\u03bd<\/span><\/p>\n

2P 1, 19, Novum Testamentum Graece, Nestle-Aland<\/b><\/p>\n

Et habemus firmiorem propheticum sermonem cui bene facitis adtendentes quasi lucernae lucenti in caliginoso loco donec dies inlucescat et <\/i><\/span>lucifer<\/b><\/i><\/span> oriatur in cordibus vestris.<\/i><\/span><\/p>\n

2P 1, 19, Vulgata<\/b><\/p>\n

Mamy wi\u0119c s\u0142owo prorockie jeszcze bardziej potwierdzone, a wy dobrze czynicie, trzymaj\u0105c si\u0119 go niby pochodni, \u015bwiec\u0105cej w ciemnym miejscu, dop\u00f3ki dzie\u0144 nie za\u015bwita i nie wzejdzie <\/i><\/span>jutrzenka<\/b><\/i><\/span> w waszych sercach.<\/i><\/span><\/p>\n

2P 1, 19, Biblia warszawska<\/b><\/p>\n

Innym fragmentem, kt\u00f3ry cz\u0119sto uto\u017csamia si\u0119 z upadkiem szatana s\u0105 s\u0142owa zapisane w Ksi\u0119dze Ezechiela, w 28 rozdziale:<\/p>\n

Ty, kt\u00f3ry by\u0142e\u015b odbiciem doskona\u0142o\u015bci, pe\u0142nym m\u0105dro\u015bci i sko\u0144czonego pi\u0119kna, by\u0142e\u015b w Edenie, ogrodzie Bo\u017cym; okryciem twoim by\u0142y wszelakie drogie kamienie: karneol, topaz i jaspis, chryzolit, beryl i onyks, szafir, rubin i szmaragd; ze z\u0142ota zrobione by\u0142y twoje b\u0119benki, a twoje ozdoby zrobiono w dniu, gdy zosta\u0142e\u015b stworzony. Obok cheruba, kt\u00f3ry broni\u0142 wst\u0119pu, postawi\u0142em ci\u0119; by\u0142e\u015b na \u015bwi\u0119tej g\u00f3rze Bo\u017cej, przechadza\u0142e\u015b si\u0119 po\u015br\u00f3d kamieni ognistych. Nienagannym by\u0142e\u015b w post\u0119powaniu swoim od dnia, gdy zosta\u0142e\u015b stworzony, a\u017c dot\u0105d, gdy odkryto u ciebie niegodziwo\u015b\u0107. Przy rozleg\u0142ym swoim handlu nape\u0142ni\u0142e\u015b swoje wn\u0119trze gwa\u0142tem i zgrzeszy\u0142e\u015b. Wtedy to wyp\u0119dzi\u0142em ci\u0119 z g\u00f3ry Bo\u017cej, a cherub, kt\u00f3ry broni\u0142 wst\u0119pu, wygubi\u0142 ci\u0119 spo\u015br\u00f3d kamieni ognistych. Twoje serce by\u0142o wynios\u0142e z powodu twojej pi\u0119kno\u015bci. Zniweczy\u0142e\u015b swoj\u0105 m\u0105dro\u015b\u0107 skutkiem swojej \u015bwietno\u015bci. Zrzuci\u0142em ci\u0119 na ziemi\u0119; postawi\u0142em ci\u0119 przed kr\u00f3lami, aby si\u0119 z ciebie naigrawali. Zbezcze\u015bci\u0142e\u015b moj\u0105 \u015bwi\u0105tyni\u0119 z powodu mn\u00f3stwa swoich win, przy niegodziwym swoim handlu. Dlatego wywiod\u0142em z ciebie ogie\u0144 i ten ci\u0119 strawi\u0142; obr\u00f3ci\u0142em ci\u0119 w popi\u00f3\u0142 na ziemi na oczach wszystkich, kt\u00f3rzy ci\u0119 widzieli. Wszyscy, kt\u00f3rzy ci\u0119 znali po\u015br\u00f3d lud\u00f3w, zdumiewali si\u0119 nad tob\u0105; sta\u0142e\u015b si\u0119 odstraszaj\u0105cym przyk\u0142adem, przepad\u0142e\u015b na wieki.<\/i><\/p>\n

Ez 28, 12b-19, Biblia warszawska<\/b><\/p>\n

Tym razem sprawa jest o wiele prostsza, poniewa\u017c tekst broni si\u0119 sam przed kojarzeniem go z histori\u0105 o upadku szatana. Fragment nale\u017cy do wyroczni przeciwko w\u0142adcom obcych narod\u00f3w obecnych w rozdzia\u0142ach 25-31 Ksi\u0119gi Ezechiela. W wierszu 12 autor przekazuje, \u017ce s\u0142owa te maj\u0105 by\u0107 skierowane do w\u0142adcy Tyru: <\/span>Synu cz\u0142owieczy, zanu\u0107 pie\u015b\u0144 \u017ca\u0142obn\u0105 na kr\u00f3lem Tyru (…) <\/i><\/span>(Ez 28, 12a). W pierwszych wiekach chrze\u015bcija\u0144stwa zosta\u0142 on jednak zinterpretowany alegorycznie przez Ojc\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a, jako analogia do upadku anio\u0142\u00f3w, st\u0105d powszechne skojarzenie z szatanem.<\/span><\/p>\n

W przypadku Nowego Testamentu, najcz\u0119\u015bciej z histori\u0105 o szatanie \u2013 upad\u0142ym aniele uto\u017csamia si\u0119 dwa teksty. Pierwszy z nich zapisany jest w Ewangelii wg \u015bw. \u0141ukasza:<\/p>\n

Rzek\u0142 wi\u0119c do nich: Widzia\u0142em, jak szatan, niby b\u0142yskawica, spad\u0142 z nieba.<\/i><\/span><\/p>\n

\u0141k 10, 18, Biblia warszawska<\/b><\/p>\n

Tekst ten, r\u00f3wnie\u017c b\u0142\u0119dnie, identyfikowany jest z histori\u0105 znan\u0105 z Ksi\u0119gi Henocha. Jezus wypowiada swoje s\u0142owa odnosz\u0105c je bardziej do obrazu szatana, jaki nakre\u015blony jest w Ksi\u0119dze Hioba, tzn. szatana, jako Bo\u017cego poddanego, oskar\u017cyciela \u2013 tego, kt\u00f3ry podwa\u017ca ludzkie zaufanie w stosunku do Boga i kt\u00f3ry zsy\u0142a na cz\u0142owieka nieszcz\u0119\u015bcia, aby ten podda\u0142 si\u0119 i blu\u017ani\u0142 przeciwko Bogu. W Ksi\u0119dze Hioba Szatan jest bowiem jednym z Bo\u017cych anio\u0142\u00f3w, wys\u0142annik\u00f3w samego Boga. Szatan nie jest wi\u0119c przeciwnikiem Boga, lecz cz\u0142owieka. W perspektywie urzeczywistnienia si\u0119 Kr\u00f3lestwa Bo\u017cego w Chrystusie przestaje on szkodzi\u0107 cz\u0142owiekowi, zostaje poskromiony i str\u0105cony z grona Bo\u017cych s\u0142ug. Cz\u0142owiek wierz\u0105cy ma si\u0142\u0119 p\u0142yn\u0105c\u0105 z Ewangelii Chrystusowej do przezwyci\u0119\u017cania cierpienia i niebezpiecze\u0144stw. Pomi\u0119dzy cz\u0142owiekiem a szatanem staje Chrystus, kt\u00f3ry, jak uj\u0105\u0142 to Marcin Luter w swej pie\u015bni, <\/span>walczy za nas<\/i><\/span> i <\/span>burzy szata\u0144ski plan<\/i><\/span>. <\/span><\/p>\n

Innym fragmentem Nowego Testamentu, cz\u0119sto przytaczanym w kontek\u015bcie upadku anio\u0142\u00f3w s\u0105 s\u0142owa z Objawienia \u015bw. Jana:<\/p>\n

I widzia\u0142em anio\u0142a zst\u0119puj\u0105cego z nieba, kt\u00f3ry mia\u0142 klucz od otch\u0142ani i wielki \u0142a\u0144cuch w swojej r\u0119ce. I pochwyci\u0142 smoka, w\u0119\u017ca starodawnego, kt\u00f3rym jest diabe\u0142 i szatan, i zwi\u0105za\u0142 go na tysi\u0105c lat. I wrzuci\u0142 go do otch\u0142ani, i zamkn\u0105\u0142 j\u0105, i po\u0142o\u017cy\u0142 nad nim piecz\u0119\u0107, aby ju\u017c nie zwodzi\u0142 narod\u00f3w, a\u017c si\u0119 dope\u0142ni owych tysi\u0105c lat. Potem musi by\u0107 wypuszczony na kr\u00f3tki czas.<\/i><\/p>\n

Obj 20, 1-3<\/b><\/p>\n

Jest to jeden z nielicznych fragment\u00f3w, w kt\u00f3rych szatan zostaje uto\u017csamiony z w\u0119\u017cem z Ogrodu Eden. Jednak\u017ce w tym przypadku r\u00f3wnie\u017c tekst nie wskazuje na sw\u00f3j zwi\u0105zek z histori\u0105 o upadku anio\u0142\u00f3w opisan\u0105 w Ksi\u0119dze Henocha. Eduard Lohse, niemiecki duchowny i biblista, interpretowa\u0142 ten fragment, jako ograniczenie mocy szatana, poskromienie go. Fragment ten mo\u017cna interpretowa\u0107, podobnie jak wcze\u015bniej przytoczony wiersz z Ewangelii wg \u015bw. \u0141ukasza, w\u0142a\u015bnie w ten spos\u00f3b. Szatan zostaje poskromiony. Przez Chrystusa zostaje on ograniczony i nie mo\u017ce szkodzi\u0107 cz\u0142owiekowi.<\/p>\n

Podsumowanie<\/strong><\/p>\n

Historia o upadku szatana, o jego str\u0105ceniu z niebios za to, \u017ce sprzeciwi\u0142 si\u0119 woli Bo\u017cej nie pochodzi z uznanego przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 chrze\u015bcijan kanonu Pisma \u015awi\u0119tego. Jej opis znajduje si\u0119 jedynie w apokryficznej Ksi\u0119dze Henocha. W kanonicznych, w szczeg\u00f3lno\u015bci dla zachodniego chrze\u015bcija\u0144stwa, ksi\u0119gach biblijnych nie spos\u00f3b doszukiwa\u0107 si\u0119 podobnej historii. Obecno\u015b\u0107 tego\u017c motywu w chrze\u015bcija\u0144stwie wynika prawdopodobnie z tego, \u017ce w pierwszych wiekach chrze\u015bcija\u0144stwa Ksi\u0119ga Henocha by\u0142a obecna w \u017cyciu Ko\u015bcio\u0142a. Odczytywanie konkretnych fragment\u00f3w Starego i Nowego Testamentu przez pryzmat tej\u017ce historii mia\u0142o miejsce u Ojc\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a, kt\u00f3rych my\u015bl niew\u0105tpliwie wp\u0142yn\u0119\u0142a na \u015bwiadomo\u015b\u0107 chrze\u015bcijan, tak\u017ce i w naszych czasach.<\/p>\n

Bibliografia<\/strong>:<\/p>\n