{"id":638,"date":"2019-11-21T19:57:47","date_gmt":"2019-11-21T18:57:47","guid":{"rendered":"https:\/\/kairos.chat.edu.pl\/?p=638"},"modified":"2019-11-21T19:57:47","modified_gmt":"2019-11-21T18:57:47","slug":"wspolnota-narodowa-przyszlosc-religii-sebastian-madejski","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mateuszjelinek.pl\/kairos\/2019-1\/wspolnota-narodowa-przyszlosc-religii-sebastian-madejski\/","title":{"rendered":"Wsp\u00f3lnota narodowa \u2013 przysz\u0142o\u015b\u0107 religii? | Sebastian Madejski"},"content":{"rendered":"\n

Wst\u0119p<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Mimo, \u017ce religia chrze\u015bcija\u0144ska ma na swoim koncie bogat\u0105 tradycj\u0119 prze\u015bladowa\u0144 i ekskluzywizmu opartego na dbaniu o interesy w\u0105skiej grupy ludzi, to jednak nie takie by\u0142o pierwotne or\u0119dzie chrze\u015bcija\u0144skie. Pierwotny globalizm i inkluzywizm zosta\u0142 zast\u0105piony przez instytucjonalizacj\u0119 i partykularyzm obecny dzisiaj np. w polskiej polityce. <\/p>\n\n\n\n

Politycy niejako \u201euprowadzaj\u0105\u201d\ns\u0142owa z kontekstu religijnego i tworz\u0105 co\u015b na kszta\u0142t wsp\u00f3lnoty, kt\u00f3ra jest\nograniczona do jednego narodu i nie dba o kontekst europejski, a tym bardziej\nglobalny. W tym sensie Ko\u015bcio\u0142y mog\u0105 da\u0107 politykom lekcj\u0119 wsp\u00f3lnotowo\u015bci i\nprzyk\u0142ady pojednania pomimo r\u00f3\u017cnic i grzech\u00f3w przesz\u0142o\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Mowa o sakramencie Wieczerzy\nPa\u0144skiej ma na celu zmierzenie si\u0119 z tym tematem od strony socjologicznej i\npolitycznej. Jednak jestem \u015bwiadom, \u017ce nie wyczerpuje tematu, kt\u00f3ry jest\nz\u0142o\u017cony i problematyczny. Zwr\u00f3ci\u0142em uwag\u0119 na aspekt wsp\u00f3lnoty, tj. Komunii,\nponiewa\u017c s\u0142owo to jest istotne w aktualnym dyskursie ekumenicznym i\npolitycznym.<\/p>\n\n\n\n

Ostrzegam. U teologa ten artyku\u0142\nmo\u017ce pozostawia\u0107 niesmak albo nawet zgorszenie. Dla socjologa mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119\nzbyt powierzchowny. Natomiast przez polityka prawicy mo\u017ce zosta\u0107 odebrany jako\nzbyt prowokacyjny. Moim celem jest dokonanie pewnej dekonstrukcji poj\u0119cia\nwsp\u00f3lnoty, jak\u017ce wa\u017cnego dla ekumenizmu i Unii Europejskiej.<\/p>\n\n\n\n

S\u0142owa \u201euprowadzone\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie s\u0142owa coraz szybciej\nzmieniaj\u0105 swoje znaczenie. Polega to nie na tym, \u017ce s\u0142owo przychodzi do\ncz\u0142owieka i przynosi znaczenie, lecz to cz\u0142owiek niejako podchodzi do s\u0142owa i\nnadaje mu znaczenie. S\u0142owo ze swoim znaczeniem odnosi si\u0119 do rzeczy. W tym\ntr\u00f3jk\u0105cie \u2013 rzecz, znaczenie, s\u0142owo \u2013 znajdowa\u0142 si\u0119 cz\u0142owiek, wed\u0142ug\ntradycji biblijnej \u2013 Adam. Porz\u0105dkowa\u0142, nadawa\u0142 rzeczom nazwym kt\u00f3re by\u0142y\nno\u015bnikami znacze\u0144 i ustanawia\u0142 s\u0142owa, kt\u00f3re od tamtego momentu okre\u015bla\u0142y, co\nmia\u0142y okre\u015bla\u0107. My dzisiaj te\u017c jeste\u015bmy Adamami mierz\u0105cymi si\u0119 z rzeczami i\ns\u0142owami. <\/p>\n\n\n\n

Za\u0142\u00f3\u017cmy, \u017ce przychodzi cz\u0142owiek i\nchce stworzy\u0107 jakie\u015b s\u0142owo lub zwi\u0105zek s\u0142\u00f3w. Wybiera wi\u0119c s\u0142owo, kt\u00f3re\nkiedy\u015b oznacza\u0142o co\u015b bardzo wa\u017cnego, jednak straci\u0142o swoj\u0105 wag\u0119.\nTroch\u0119 jak Hermes, kt\u00f3ry ukrad\u0142 Apollinowi konie i chcia\u0142 ukra\u015b\u0107 Zeusowi\npiorun, ale si\u0119 nim oparzy\u0142. Prawdopodobnie dlatego wed\u0142ug antycznych autor\u00f3w\nwyja\u015bnianie znaczenia jakiego\u015b s\u0142owa ma w sobie co\u015b z dokonywania kradzie\u017cy[1]<\/a>.\nW niniejszym rozwa\u017caniu chc\u0119 skupi\u0107 si\u0119 na s\u0142owie \u201ewsp\u00f3lnota\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Pozwol\u0119 sobie przyzna\u0107\nsi\u0119 czytelnikom \u201eKairosu\u201d, \u017ce mam nieodparte wra\u017cenie, \u017ce politycy coraz\ncz\u0119\u015bciej pos\u0142uguj\u0105 si\u0119 s\u0142owami, kt\u00f3re pochodz\u0105 z kontekstu religijnego.\nBior\u0105 te s\u0142owa i przypisuj\u0105 im znaczenie inne ni\u017c chce tego religia. Zachowuj\u0105\nsi\u0119 przy tym jak wspomniany z\u0142odziejaszek Hermes. <\/p>\n\n\n\n

W kontek\u015bcie \u015awi\u0119ta Reformacji\ni \u015awi\u0119ta Niepodleg\u0142o\u015bci politycy, a dok\u0142adnie jeden z nich \u2013 prezydent Polski,\ncz\u0119sto przypomina o \u201ewsp\u00f3\u0142tworzeniu przez ewangelik\u00f3w\nnaszej polskiej wsp\u00f3lnoty narodowej\u201d[2]<\/a>.\nTe podkre\u015blane z patosem s\u0142owa \u2013 wsp\u00f3\u0142tworzenie, wsp\u00f3lnota, nar\u00f3d uleg\u0142y\nprzedefiniowaniu. Ju\u017c nie oznaczaj\u0105 tego, co kiedy\u015b, tworz\u0105 nowe\nnarracje i przypisuje si\u0119 im nowe, inne znaczenie. Jak s\u0142owo pochodzenia\nreligijnego zosta\u0142o uprowadzone? <\/p>\n\n\n\n

Polskie s\u0142owo \u201ekomunia\u201d ma swoje\n\u017ar\u00f3d\u0142o w \u0142aci\u0144skim poj\u0119ciu communio<\/em>, kt\u00f3re oznacza \u201ewsp\u00f3lnot\u0119\u201d,\n\u201ezgromadzenie ludzi, kt\u00f3rych co\u015b \u0142\u0105czy\u201d. Zatem Komunia to nic innego jak\nwsp\u00f3lnota. <\/p>\n\n\n\n

Wsp\u00f3lnota dla prawicowych polityk\u00f3w\noznacza okre\u015blony nar\u00f3d. Nar\u00f3d daje poczucie wsp\u00f3lnoty. Nar\u00f3d, gdy jest silny,\ndaje poczucie bezpiecze\u0144stwa i gwarancj\u0119 obrony przed innym (wrogim) narodem.\nPoniewa\u017c prezydent patrzy na ewangelik\u00f3w przez pryzmat ich przynale\u017cno\u015bci do\nnarodu polskiego, zalicza ich na og\u00f3\u0142 do \u201ewsp\u00f3lnoty narodowej\u201d. Jednak\nwsp\u00f3lnota \u2013 communio<\/em>, ma bardzo silny rodow\u00f3d religijny.[3]<\/a>\n<\/p>\n\n\n\n

W jednym z przem\u00f3wie\u0144 prezydent\nstwierdzi\u0142, \u017ce Unia Europejska jest \u201ewyimaginowan\u0105 wsp\u00f3lnot\u0105\u201d[4]<\/a>\nZdradzi\u0142 tym samym, \u017ce warto\u015bci europejskie nie mieszcz\u0105 si\u0119 w jego w\u0105skim\nrozumieniu wsp\u00f3lnoty, wr\u0119cz nie maj\u0105 dla niego znaczenia. Niezrozumia\u0142ym dla\nmnie jest to, \u017ce prezydent jednego z kraj\u00f3w, kt\u00f3re otrzymuj\u0105 w ostatnich latach\nnajwi\u0119cej dotacji z Unii Europejskiej, stwierdza, \u017ce w zasadzie wsp\u00f3lnota Unii\nEuropejskiej nie ma \u017cadnego znaczenia. Czy korzy\u015bci z nowopowsta\u0142ych inwestycji\nr\u00f3wnie\u017c s\u0105 \u201ewyimaginowane\u201d? <\/p>\n\n\n\n

Najwyra\u017aniej by\u0142ego\neurodeputowanego Andrzeja Dud\u0119 interesuje tylko \u201ewsp\u00f3lnota narodowa\u201d.\nEwangelicy mniej lub bardziej do niej pasuj\u0105, ale na podstawie swojego\npochodzenia etnicznego mog\u0105 do niej pretendowa\u0107. Pytanie, co z ewangelikami,\nkt\u00f3rzy nie mog\u0105 pochwali\u0107 si\u0119 takim pochodzeniem lub czuj\u0105 si\u0119 zwi\u0105zani\nbardziej z warto\u015bciami Unii Europejskiej ni\u017c z narodowym partykularyzmem?<\/p>\n\n\n\n

Wydaje si\u0119, \u017ce nieuchronnie\nzbli\u017camy si\u0119 do sekularyzacji poj\u0119\u0107 religijnych. Uprowadzeniu s\u0142\u00f3w\npolegaj\u0105cym na utracie przez religi\u0119 poj\u0119\u0107 istotnych, a posiadaj\u0105cych jeszcze\nmoc pierwotn\u0105, wr\u0119cz prehistoryczn\u0105. Na czym ona polega? Tu trzeba dokona\u0107\nzarysu rozumienia wsp\u00f3lnoty religijnej.<\/p>\n\n\n\n

Wsp\u00f3lnota religijna i problem\npartykularyzmu<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Dawniej to religia dawa\u0142a poczucie\nbezpiecze\u0144stwa. Okre\u015blone rytua\u0142y chroni\u0142y cz\u0142owieka pierwotnego przed magi\u0105,\nniszczycielskimi si\u0142ami przyrody i demonami. Wsp\u00f3lna wiara i okre\u015blone rytua\u0142y\nprzej\u015bcia dawa\u0142y ludziom bezpiecze\u0144stwo i pewno\u015b\u0107, \u017ce zadbali o swoje \u017cycie w\nspos\u00f3b materialny i duchowy.<\/p>\n\n\n\n

Komunia \u2013 jako sakrament \u2013 jest\nznakiem, \u017ce dany cz\u0142owiek nale\u017cy do wsp\u00f3lnoty chrze\u015bcijan. Luter, gdy zosta\u0142 ekskomunikowany\nw 1520 roku, zosta\u0142 wy\u0142\u0105czony ze wsp\u00f3lnoty \u2013 w du\u017cej mierze politycznej \u2013\nKo\u015bcio\u0142a papieskiego (ex communio<\/em>). <\/p>\n\n\n\n

Dzi\u015b ma\u0142o kto przejmuje si\u0119\nekskomunik\u0105. Ludzie sami odchodz\u0105 od Ko\u015bcio\u0142a. Coraz wi\u0119cej ludzi szuka\nwsp\u00f3lnoty \u2013 szuka \u201ekomunii\u201d \u2013 w\u0142a\u015bnie we wsp\u00f3lnocie narodowej. Nie oceniam tego\nw kategoriach: dobrze, czy \u017ale. Po prostu tak jest, ot tak, zjawisko\nsocjologiczne, na kt\u00f3re chcia\u0142bym zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119. Jak dosz\u0142o do tego, \u017ce\nwsp\u00f3lnota narodowa jest wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie silniejsza od religijnej? <\/p>\n\n\n\n

Wsp\u00f3lnota z definicji ma\nco\u015b wsp\u00f3lnego, jej cz\u0142onkowie prze\u017cywaj\u0105 razem zar\u00f3wno chwile dobre, jak i\nz\u0142e. Czasy konflikt\u00f3w, ale te\u017c chwile rado\u015bci i \u015bwi\u0119towania. Dla uczni\u00f3w\nJezusa konstytutywne okaza\u0142o si\u0119 wydarzenie krzy\u017ca. Tragedia, kt\u00f3ra nimi\nwstrz\u0105sn\u0119\u0142a, skonsolidowa\u0142a ich i po\u0142\u0105czy\u0142a w traumie i \u017ca\u0142obie.\nZmartwychwstanie by\u0142o momentem uwolnienia, a jego tajemnica zosta\u0142a zakodowana\ni wiadoma tylko wtajemniczonym cz\u0142onkom wsp\u00f3lnoty.<\/p>\n\n\n\n

Pozosta\u0142y jednak pewne elementy\njawne i skierowane do wszystkich. Czy to nie zmartwychwsta\u0142y Jezus Chrystus w\nnakazie misyjnym w Ewangelii Mateusza powiedzia\u0142 do swoich uczni\u00f3w \u201eId\u017acie i\nczy\u0144cie uczniami wszystkie narody<\/strong>, chrzcz\u0105c je<\/strong> w imi\u0119 Ojca i Syna\ni Ducha \u015awi\u0119tego<\/em>\u201d (Mt 28,19)? Zatem nakaz misyjny Jezusa jest bardzo inkluzywny:\nprzyjmujcie wszystkich bez wzgl\u0119du na pochodzenie etniczne i przynale\u017cno\u015b\u0107\nreligijn\u0105. Do bezwarunkowego przyjmowania ka\u017cdego do wsp\u00f3lnoty z Bogiem dodano p\u00f3\u017aniej\nwarunek przyznania si\u0119 do tre\u015bci doktrynalnych, a nast\u0119pnie egzaminowano z ich\nznajomo\u015bci tych, kt\u00f3rzy chcieli do niej do\u0142\u0105czy\u0107. <\/p>\n\n\n\n

Pierwotny inkluzywizm zosta\u0142 pod\nwp\u0142ywem instytucjonalizacji Ko\u015bcio\u0142a zast\u0105piony ekskluzywizmem i\nprze\u015bladowaniami tych, kt\u00f3rzy s\u0105 poza wsp\u00f3lnot\u0105 ko\u015bcieln\u0105. Obecnie odchodzi si\u0119\nw chrze\u015bcija\u0144stwie od partykularyzmu na rzecz ekumenizmu i otwarto\u015bci na nowe\nsposoby interpretacji Pisma. Politycy prawicowi w kontek\u015bcie rozwa\u017ca\u0144 o\nniepodleg\u0142o\u015bci pa\u0144stwa polskiego uprowadzaj\u0105 gasn\u0105cy ekskluzywizm religii\nchrze\u015bcija\u0144skiej do swojej metodologii i tworz\u0105 quasi-chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 aparatur\u0119\npoj\u0119\u0107, chc\u0105c pokaza\u0107: my reprezentujemy tradycyjne i starodawne warto\u015bci\nchrze\u015bcija\u0144skie.<\/p>\n\n\n\n

Nie wolno da\u0107 si\u0119 zwie\u015b\u0107.\nWsp\u00f3lnota ko\u015bcielna przecie\u017c potencjalnie nie ma granic, wsp\u00f3lnota\nnarodowa ma granice tam, gdzie zaczyna si\u0119 inna wsp\u00f3lnota narodowa. Wsp\u00f3lnota\nko\u015bcielna jest potencjalnie otwarta na \u017cyd\u00f3w, muzu\u0142man\u00f3w, ateist\u00f3w, agnostyk\u00f3w,\nczarnych, bia\u0142ych, \u017c\u00f3\u0142tych i czerwonych[5]<\/a>.\nTymczasem wsp\u00f3lnota narodowa cz\u0119sto wyklucza: \u017byd\u00f3w, muzu\u0142man\u00f3w, ateist\u00f3w,\nczarnych, \u017c\u00f3\u0142tych, czerwonych, a w niekt\u00f3rych krajach tak\u017ce bia\u0142ych \u2013 jak ma to\nmiejsce w postkolonialnych krajach Afryki. <\/p>\n\n\n\n

Oczywi\u015bcie, r\u00f3wnie\u017c Ko\u015bcio\u0142y bra\u0142y\nudzia\u0142 w prze\u015bladowaniach, wykluczaniu, mia\u0142y udzia\u0142 w tworzeniu sytemu\nkolonialnego i wspiera\u0142y do pewnego stopnia niewolnictwo i apartheid. Jednak\nby\u0142y to Ko\u015bcio\u0142y lokalne, w \u015bredniowiecznej Europie istnia\u0142 zamkni\u0119ty lokalnie\nsystem Ko\u015bcio\u0142a \u0142aci\u0144skiego, odizolowany od \u015bwiata muzu\u0142ma\u0144skiego i trwaj\u0105cy z\nnim w konflikcie. Reformacja podzieli\u0142a chrze\u015bcija\u0144stwo na szereg zamkni\u0119tych\nsystem\u00f3w ko\u015bcielnych \u2013 Ko\u015bcio\u0142y narodowe, kt\u00f3re jako autonomiczne jednostki\nreprezentowa\u0142y interesy w\u0142adcy jako zwierzchnika i str\u00f3\u017ca prawa[6]<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Dopiero perspektywa post-kolonialna\ni ekumeniczna otworzy\u0142a drog\u0119 do organizacji niezale\u017cnych od siebie byt\u00f3w\neklezjalnych w organizacj\u0119 mi\u0119dzynarodowe i interkontekstualne, jak np.\n\u015awiatowa Rada Ko\u015bcio\u0142\u00f3w czy \u015awiatowa Federacja Lutera\u0144ska. Gremia te cho\u0107 nie\ntak scentralizowane jak Ko\u015bci\u00f3\u0142 rzymsko-katolicki poprzez poszerzon\u0105\nperspektyw\u0119 mog\u0142y dokona\u0107 pr\u00f3by refleksji na temat pope\u0142nionych win. Ta\nperspektywa to wsp\u00f3lnotowe podej\u015bcie do kontrowersyjnych kwestii wymienionych\npowy\u017cej, proces pojednania mi\u0119dzy chrze\u015bcijanami[7]<\/a>,\nprzeciwstawienie si\u0119 apartheidowi[8]<\/a>\ni odci\u0119cie si\u0119 od antyjudaizmu Luta[9]<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Komunia i problem partykularyzmu<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Znakiem wsp\u00f3lnoty w\nchrze\u015bcija\u0144stwie wszystkich wiek\u00f3w by\u0142o podchodzenie do Komunii, uczestniczenie\nw \u201eEucharystii\u201d[10]<\/a>.\nWieczerza Pa\u0144ska to widzialny rytua\u0142 wsp\u00f3lnoty Ko\u015bcio\u0142a. To miejsce i czas,\nkiedy u\u015bwiadamiamy sobie, \u017ce nale\u017cymy do czego\u015b \u201enie-tymczasowego\u201d. Bowiem\nwsp\u00f3lnota narodowa jest tymczasowa, trwa \u201ekiedy my \u017cyjemy\u201d \u2013 jak g\u0142osz\u0105 s\u0142owa\n\u201eMazurka D\u0105browskiego\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Wieczerza Pa\u0144ska to wsp\u00f3lnota\nludzi, kt\u00f3rzy zostali w\u0142\u0105czeni do niej nie ze swojej woli \u2013 bo, jak chce tego\nEwangelia: z woli Boga \u2013 poprzez chrzest, w my\u015bl Ewangelii Jana: \u201eDo swej\nw\u0142asno\u015bci przyszed\u0142, ale swoi go nie przyj\u0119li. Lecz wszystkim tym, kt<\/em>\u00f3<\/em>rzy go przyj\u0119<\/em>li, da<\/em>\u0142 moc, aby si\u0119 stali synami Bo\u017cymi,\nto jest tym, kt<\/em>\u00f3<\/em>rzy\nwierz\u0105 w jego imi\u0119; Kt<\/strong><\/em>\u00f3<\/em><\/strong>rzy s\u0105 narodzeni nie z krwi ani z\nwoli cia\u0142a, ani z woli m\u0119\u017cczyzny, ale z Boga<\/em><\/strong>\u201d (J 1,11-13).<\/p>\n\n\n\n

Natomiast wsp\u00f3lnota narodowa opiera\nsi\u0119 w\u0142a\u015bnie na ludzkiej krwi, na ludzkim ciele, na somie<\/em>, kt\u00f3ra\njest ograniczona. Wsp\u00f3lnota chrze\u015bcija\u0144ska nale\u017cy do nieba, natomiast wsp\u00f3lnota\nnarodowa to matka ziemia, z kt\u00f3rej pochodzimy. Nie by\u0142bym sob\u0105, gdybym nie\nwspomnia\u0142, co mia\u0142 do powiedzenia na ten temat Dietrich Bonhoeffer. Przekornie\nnapisa\u0142 on: \u201eZiemia pozostaje nasz\u0105 matk\u0105, tak jak B\u00f3g naszym ojcem i tylko\nten, kto pozostaje wierny matce, wpada ojcu wprost w ramiona\u201d[11]<\/a>. <\/p>\n\n\n\n

Zatem nie ten oderwany od\nrzeczywisto\u015bci \u2013 obywatel nieba \u2013 pozna prawd\u0119, lecz ten, kto \u017cyje tu i teraz w\n\u0142\u0105czno\u015bci ze wsp\u00f3lnot\u0105, kt\u00f3r\u0105 niemiecki teolog nazywa \u201eCommunio Sanctorum\u201d[12]<\/a>. Problem pojawia si\u0119, gdy\nludzie ograniczaj\u0105c si\u0119 tylko do matki ziemi \u2013 do wsp\u00f3lnoty narodowej \u2013\nchc\u0105 zrealizowa\u0107 nacjonalistyczn\u0105 ide\u0119 pa\u0144stwa tylko dla siebie.\nInterpretuj\u0105c s\u0142owa Bonhoeffera, nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce dla tego teologa\nzaanga\u017cowanie polityczne wi\u0105za\u0142o si\u0119 z zaanga\u017cowaniem religijnym. A sama\n\u201eziemia\u201d i wpisany w ni\u0105 uniwersalizm oznacza branie pod uwag\u0119 kontekstu\nglobalnego, a nie partykularnego \u2013 jednego narodu. <\/p>\n\n\n\n

Mimo \u017ce Bonhoeffer reprezentuje\nchrze\u015bcija\u0144stwo globalne, ekumenicznie nastawione i gotowe do zaanga\u017cowania\npolitycznego, to dawniej religia chrze\u015bcija\u0144ska przejawia\u0142a si\u0119 raczej w\nekskluzywizmie. W staro\u017cytno\u015bci nie przyjmowano do spo\u0142eczno\u015bci Sto\u0142u Pa\u0144skiego\nos\u00f3b nieochrzczonych. Nale\u017ca\u0142o przej\u015b\u0107 rytua\u0142 wtajemniczenia \u2013 Chrzest, katechumenat\ni egzorcyzmy, aby do\u015bwiadczy\u0107 tajemniczego rytua\u0142u spo\u017cywania Krwi i Cia\u0142a\nChrystusa. W wiekach \u015brednich chroniono op\u0142atki i wino przed sprofanowaniem i\nkradzie\u017c\u0105. Wierzono, \u017ce Eucharystia mo\u017ce leczy\u0107 rany i dawa\u0107\nsi\u0142\u0119 wojownikom w trakcie bitwy. Przyk\u0142adem na to jest, \u017ce przed bitw\u0105\nwojska uczestniczy\u0142y w mszy, a dow\u00f3dcy przyjmowali Komuni\u0119. Eucharystia dawa\u0142a\nmoc, zapewnia\u0142a miejsce w\u015br\u00f3d \u015bwi\u0119tych \u2013 w \u201eCommunio Sanctorum\u201d. <\/p>\n\n\n\n

Ju\u017c w czasach reformacji, a tak\u017ce\np\u00f3\u017aniej w okresie ortodoksji protestanckiej i pietyzmu egzaminowano z podstaw\nwiary tych, kt\u00f3rzy pragn\u0119li przyst\u0119powa\u0107 do sakramentu Wieczerzy Pa\u0144skiej.\nTrzeba by\u0142o nie tylko wykaza\u0107 si\u0119 aktem Chrztu, ale te\u017c gorliwo\u015bci\u0105 i\nznajomo\u015bci\u0105 prawd wiary. Racjonalizm przej\u0105\u0142 ten schemat, zinterpretowa\u0142 go\npoznawczo i przez to do dzi\u015b w Ko\u015bciele Ewangelicko-Augsburskim w Polsce\nproblemem dla wielu jest dopuszczenie dziecka do o\u0142tarza. <\/p>\n\n\n\n

Argumenty \u201ea bo ono nie rozumie\u201d,\n\u201eono jest jeszcze za ma\u0142e\u201d, cho\u0107 nie znajduj\u0105 potwierdzenia w Pi\u015bmie \u015awi\u0119tym,\nto s\u0105 przejawem post-o\u015bwieceniowego partykularyzmu, polegaj\u0105cym na tym, \u017ce\ndopuszczamy do Wsp\u00f3lnoty tylko tych, kt\u00f3rzy wierz\u0105, wyznaj\u0105 i rozumiej\u0105 jak my.\nCo z pierwotnym zaproszeniem Jezusa: \u201epozw\u00f3lcie dzieciom przychodzi\u0107 do mnie\u201d?\nW kontek\u015bcie politycznym, podobnie jak w religijnym, nale\u017cy wyzby\u0107 si\u0119\npartykularyzmu na rzecz wsp\u00f3lnoty otwartej na ka\u017cdego. W tym wzgl\u0119dzie nie\nwolno si\u0119 cofa\u0107!<\/p>\n\n\n\n

Partykularyzm przychodz\u0105cy pod\npostaci\u0105 narodowego zrywu by\u0142 potrzebny w czasach odzyskiwania przez\nPolsk\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci. Jednak czy potrzebny jest obecnie, gdy nie zagra\u017ca\nnam \u017cadne mocarstwo, mamy sie\u0107 sojuszy i stabiln\u0105 sytuacj\u0119 ekonomiczn\u0105? Na to\nwszystko pracowa\u0142o wiele pokole\u0144; pomimo skomplikowanej sytuacji\nspo\u0142eczno-gospodarczej lat dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych XX w. uda\u0142o si\u0119\nstworzy\u0107 pa\u0144stwo, kt\u00f3re dzi\u015b nale\u017cy do szerszej i niemniej wa\u017cnej\nwsp\u00f3lnoty Unii Europejskiej. <\/p>\n\n\n\n

Prawa i przywileje, jakie posiadamy,\nmaj\u0105 sw\u00f3j rodow\u00f3d w innych pa\u0144stwach europejskich i w ustroju\ndemokratycznym, kt\u00f3ry pa\u0144stwo polskie przyj\u0119\u0142o z rado\u015bci\u0105 i dzi\u0119kczynieniem.\n\u015awi\u0119to Niepodleg\u0142o\u015bci jest \u201epami\u0105tk\u0105\u201d wydarze\u0144 z 1918 roku, kiedy uda\u0142o\nsi\u0119 wywalczy\u0107 wolno\u015b\u0107, jednak w du\u017cej mierze zawdzi\u0119czamy j\u0105 temu, \u017ce nasi\nsojusznicy wojn\u0119 wygrali, a zaborcy znale\u017ali si\u0119 po stronie przegranych \u2013 dlatego\nwarto bra\u0107 pod uwag\u0119 kontekst globalny tamtych wydarze\u0144.<\/p>\n\n\n\n

Abstrahuj\u0105c od rozwa\u017ca\u0144 natury\nhistorycznej, wr\u00f3\u0107my do natury s\u0142owa. Poj\u0119cia \u201ewsp\u00f3lnota\u201d, \u201e\u015bwi\u0119to\u201d, \u201ewolno\u015b\u0107\u201d,\n\u201epami\u0105tka\u201d maj\u0105 swoje zakorzenienie w tradycji biblijnej i religii\nchrze\u015bcija\u0144skiej. \u201eModli\u0142em si\u0119 aby\u015bcie byli jedno\u201d, \u201epoznacie Prawd\u0119 a ona was\nwyswobodzi\u201d, \u201eto czy\u0144cie na moj\u0105 pami\u0105tk\u0119\u201d \u2013 s\u0142owa te rozbrzmiewaj\u0105 na kartach\nEwangelii jako \u015bwi\u0119te i dziwne zarazem. Wielka szkoda, \u017ce s\u0105 uprowadzane\nprzez polityk\u00f3w, kt\u00f3rzy m\u00f3wi\u0105 o \u201eprawie\u201d, \u201esprawiedliwo\u015bci\u201d, \u201ewolno\u015bci\u201d,\n\u201ewsp\u00f3lnocie\u201d. Brzmi\u0105 jak \u017cart w kraju podzielonym przez konflikty i wojn\u0119\ns\u0142own\u0105 prowadzon\u0105 na ulicach i w Internecie.<\/p>\n\n\n\n

Wydaje mi si\u0119, \u017ce brakuje w Polsce\nrefleksji bardziej globalnej i zorientowanej na przemiany we wsp\u00f3\u0142czesnym \u015bwiecie,\nkt\u00f3re mia\u0142y i b\u0119d\u0105 mia\u0142y wp\u0142yw na Polsk\u0119. Niepodleg\u0142o\u015b\u0107 nie spad\u0142a z nieba,\njest krucha, bo nale\u017cy do \u201eziemi\u201d, \u201etej ziemi\u201d \u2013 jak mawia\u0142 klasyk[13]<\/a>. Potrzeba nam wsp\u00f3lnoty\nnarodowej, kt\u00f3ra jest wsp\u00f3lnot\u0105 nie tylko z nazwy. Potrzeba wsp\u00f3lnoty\nglobalnej, mniej partykularnej, bardziej otwartej na s\u0105siednie narody i proces\npojednania mi\u0119dzy nimi. W tym wzgl\u0119dzie polscy politycy powinni bra\u0107\nprzyk\u0142ad z Ko\u015bcio\u0142\u00f3w chrze\u015bcija\u0144skich, zamiast uprowadza\u0107 im poj\u0119cia i\nprzypisywa\u0107 s\u0142owom religijnym znaczenie polityczne.  <\/p>\n\n\n\n

Podsumowanie<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Nale\u017cy pozby\u0107 si\u0119 prze\u015bwiadczenia,\n\u017ce religia nie ma ju\u017c nic do powiedzenia we wsp\u00f3\u0142czesnym \u015bwiecie. Jej si\u0142a\nos\u0142ab\u0142a, Ko\u015bcio\u0142y do\u015bwiadczy\u0142y sekularyzacji, co spowodowa\u0142o, \u017ce otworzy\u0142y si\u0119\nna dialog mi\u0119dzy sob\u0105 i stopniowo pozbywaj\u0105 si\u0119 ekskluzywizmu i partykularyzmu.\n<\/p>\n\n\n\n

W Polsce mo\u017cna zaobserwowa\u0107\nu\u017cywanie przez polityk\u00f3w s\u0142\u00f3w i slogan\u00f3w quasi-religijnych. S\u0105 to terminy\nfunkcjonuj\u0105ce w chrze\u015bcija\u0144stwie, jednak politycy celowo wyci\u0105gaj\u0105 je z ich macierzystego\nkontekstu religijnego i na nowo definiuj\u0105. Skupi\u0142em si\u0119 na jednym z nich \u2013\n\u201ewsp\u00f3lnocie\u201d \u2013 ale jest ich ca\u0142a masa i ich liczba ro\u015bnie. <\/p>\n\n\n\n

Religia chrze\u015bcija\u0144ska zmierzy\u0142a\nsi\u0119 z poj\u0119ciem \u201ewsp\u00f3lnota\u201d, odnosz\u0105c je do zbiorowo\u015bci ludzi wierz\u0105cych.\nWszyscy ochrzczeni, niezale\u017cnie od rasy, narodowo\u015bci i pochodzenia s\u0105\nzaproszeni do Wieczerzy Pa\u0144skiej. Co prawda Ko\u015bcio\u0142y w przesz\u0142o\u015bci tkwi\u0142y w\npozycji ekskluzywistycznej, polegaj\u0105cej na tym, \u017ce dopuszczano do tego\nsakramentu tylko niekt\u00f3rych, wtajemniczonych cz\u0142onk\u00f3w wsp\u00f3lnoty. Jednak by\u0142o to\nwynikiem instytucjonalizacji i hierarchizacji Ko\u015bcio\u0142a. Izolacja\nchrze\u015bcija\u0144stwa od judaizmu i islamu, nast\u0119pnie podzia\u0142 na mikro-systemy\nKo\u015bcio\u0142\u00f3w narodowych doprowadzi\u0142y do dekonstrukcji chrze\u015bcija\u0144skiej wsp\u00f3lnoty. Skutkowa\u0142o\nto wojnami religijnymi i prze\u015bladowaniami na ogromn\u0105 skal\u0119. <\/p>\n\n\n\n

Wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie Ko\u015bcio\u0142y zmierzaj\u0105 do\nwi\u0119kszej otwarto\u015bci i wsp\u00f3lnotowo\u015bci ze sob\u0105, a nawet z innymi religiami.\nWynika to z poszerzonej perspektywy wiary opartej na refleksji\ninterkontekstualnej i globalnej. Tymczasem niekt\u00f3rzy dzia\u0142acze polityczni nie\ndbaj\u0105 o interesy og\u00f3lno\u015bwiatowe, wywy\u017cszaj\u0105c ponad wszystko interesy jednego\nnarodu, nazywaj\u0105c si\u0119 \u201ewsp\u00f3lnot\u0105 narodow\u0105\u201d. Jest to partykularyzm rodem z wojen\nreligijnych i okresu prze\u015bladowa\u0144. Religia zostaje zast\u0105piona\nideologi\u0105 polityczn\u0105, komunia wierz\u0105cych zostaje zast\u0105piona \u201ewsp\u00f3lnot\u0105\nnarodow\u0105\u201d, Natomiast funkcje i role duchownych przejmuj\u0105 urz\u0119dnicy spe\u0142niaj\u0105cy\nwol\u0119 ustawodawcy. Czy tak si\u0119 prezentuje przysz\u0142o\u015b\u0107 religii?
<\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

[1]<\/a> Nie trzeba nawet dodawa\u0107, \u017ce od greckiego s\u0142owa hermeneuein<\/em>\nbierze si\u0119 imi\u0119 tego b\u00f3stwa, a tak\u017ce s\u0142owo \u201ehermeneutyka\u201d.<\/p>\n\n\n\n

[2]<\/a> A. Duda, Wyst\u0105pienie prezydenta na sesji jubileuszowej\nCentralnych Obchod\u00f3w 500-lecia Reformacji<\/em>, http:\/\/www.prezydent.pl\/aktualnosci\/wypowiedzi-prezydenta-rp\/wystapienia\/art,305,wystapienie-prezydenta-na-sesji-jubileuszowej-centralnych-obchodow-500-lecia-reformacji.html<\/a> (dost\u0119p 4.10.2018).<\/p>\n\n\n\n

[3]<\/a> Co prawda Arystoteles (w Polityce<\/em>\n1252a,7) m\u00f3wi\u0142 o wsp\u00f3lnocie politycznej (\u03ba\u03bf\u03b9\u03bd\u03c9\u03bd\u03af\u03b1 \u1f21 \u03c0\u03bf\u03bb\u03b9\u03c4\u03b9\u03ba\u03ae) to jednak u\nPindara (Oda Pythia<\/em> 1,97) i Platona (Gorgias<\/em> 507e) s\u0142owo to\npojawia si\u0119 w kontek\u015bcie etyczno-religijnym \u2013 jako wsp\u00f3lnota dw\u00f3ch lub wi\u0119cej\nos\u00f3b oparta na przyja\u017ani, zaufaniu i mi\u0142o\u015bci. Nic wi\u0119c dziwnego, \u017ce \u0141ukasz\nopisuj\u0105c zb\u00f3r chrze\u015bcija\u0144ski pos\u0142ugiwa\u0142 si\u0119 s\u0142owem \u03ba\u03bf\u03b9\u03bd\u03c9\u03bd\u03af\u03b1 (w Dz 2,42).<\/p>\n\n\n\n

[4]<\/a> Wypowied\u017a\nprezydenta Andrzeja Dudy z Le\u017cajska: \u201eUczynimy wszystko, \u017ceby pa\u0144stwo mieli to przekonanie, kiedy b\u0119d\u0105 si\u0119\nko\u0144czy\u0142y nasze kadencje, \u017ce zrobiono dla pa\u0144stwa wiele rzeczy w tym\nczasie, \u017ce zrealizowano zobowi\u0105zania wyborcze i kto\u015b wreszcie my\u015bla\u0142\no obywatelach, a nie tylko o jakich\u015b swoich sprawach i <\/em>o jakiej\u015b\nwyimaginowanej wsp\u00f3lnocie, z kt\u00f3rej dla nas niewiele wynika<\/strong>.\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n

[5]<\/a> Kolory\nte odnosz\u0105 si\u0119 do odcieni sk\u00f3ry ludzi zamieszkuj\u0105cych r\u00f3\u017cne miejsca globu.\nOr\u0119dzie chrze\u015bcija\u0144skie jest skierowane przecie\u017c uniwersalistycznie do\nwszystkich. Natomiast religia chrze\u015bcija\u0144ska z tymi, kt\u00f3rych \u201enie nawr\u00f3ci\u201d\nprowadzi przynajmniej dialog w celu znalezienia wsp\u00f3lnych za\u0142o\u017ce\u0144 i j\u0119zyka w\ncelu porozumienia.<\/p>\n\n\n\n

[6]<\/a> Peter\nBerger pisa\u0142 o religijnych mikro-kosmosach, kt\u00f3re wzajemnie si\u0119 wyklucza\u0142y\ni zwalcza\u0142y, por. P. Berger, Sacred\ncanopy Elements of a Social Theory of Religion, <\/em>Nowy Jork 1967, polskie\nwydanie: t\u0142um. W. Kurdziel.<\/p>\n\n\n\n

[7]<\/a> Czego\nprzyk\u0142adem jest pojednanie mi\u0119dzy luteranami a menonitami w Stuttgarcie, w 2010\nroku.<\/p>\n\n\n\n

[8]<\/a> Si\u00f3dme\nzgromadzenie \u015awiatowej Federacji Lutera\u0144skiej w Budapeszcie, w 1984 rok.<\/p>\n\n\n\n

[9]<\/a> Mam tu\nna my\u015bli szereg dokument\u00f3w \u015awiatowej Federacji Lutera\u0144skiej na temat Lutra i\njego antyjudaizmu.<\/p>\n\n\n\n

[10]<\/a> Z\nj\u0119zyka greckiego: eucharistia<\/em> \u2013 dzi\u0119kczynienie.<\/p>\n\n\n\n

[11]<\/a> Sformu\u0142owanie\nto pochodzi z wyk\u0142adu Bonhoeffera na temat etyki, kt\u00f3ry mia\u0142 w Barcelonie\npodczas wikariatu i z kazania z 29 lipca 1928 roku. <\/p>\n\n\n\n

[12]<\/a> Bonhoeffer\nnapisa\u0142 prac\u0119 doktorsk\u0105 o jednym z artyku\u0142\u00f3w Wyznania Wiary, brzmi\non: \u201ewierz\u0119 w \u015bwi\u0119tych obcowanie\u201d, \u201espo\u0142eczno\u015b\u0107 \u015bwi\u0119tych\u201d \u2013 \u0142ac. Communio\nSanctorum<\/em>. <\/p>\n\n\n\n

[13]<\/a> Polecam\nuwadze czytelnik\u00f3w seri\u0119 artyku\u0142\u00f3w Zbigniewa Nosowskiego o teologii politycznej\nJana Paw\u0142a II, opublikowanych na stronie \u201eWi\u0119zi\u201d: http:\/\/wiez.com.pl\/2018\/10\/16\/ojczyzna-poszerzona-polski-rachunek-sumienia-z-jana-pawla-ii-czesc-16\/?fbclid=IwAR1-6teFlnHeXzCYbZfYbfY2uEHJr8BJeI4r5nOy1wIAZcCXseKx24lXXfI<\/a>\n(dost\u0119p 17.10.2018). <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wst\u0119p Mimo, \u017ce religia chrze\u015bcija\u0144ska ma na swoim koncie bogat\u0105 tradycj\u0119 prze\u015bladowa\u0144 i ekskluzywizmu opartego na dbaniu o interesy w\u0105skiej grupy ludzi, to jednak nie takie by\u0142o pierwotne or\u0119dzie chrze\u015bcija\u0144skie. Pierwotny globalizm i inkluzywizm zosta\u0142 zast\u0105piony przez instytucjonalizacj\u0119 i partykularyzm obecny dzisiaj np. w polskiej polityce. Politycy niejako \u201euprowadzaj\u0105\u201d s\u0142owa z kontekstu religijnego i tworz\u0105 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":650,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-638","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-2019-1"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mateuszjelinek.pl\/kairos\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/638","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mateuszjelinek.pl\/kairos\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mateuszjelinek.pl\/kairos\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mateuszjelinek.pl\/kairos\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mateuszjelinek.pl\/kairos\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=638"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/mateuszjelinek.pl\/kairos\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/638\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mateuszjelinek.pl\/kairos\/wp-json\/wp\/v2\/media\/650"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mateuszjelinek.pl\/kairos\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=638"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mateuszjelinek.pl\/kairos\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=638"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mateuszjelinek.pl\/kairos\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=638"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}