Czemu Badiou? Jest to niew\u0105tpliwie poczytny, wsp\u00f3\u0142czesny filozof. Jeszcze \u017cyj\u0105cy. Pisze w spos\u00f3b bardzo wyszukany, jego pisma przepe\u0142nione s\u0105 \u017cargonem. Referuj\u0105c ni\u017cej pogl\u0105d francuskiego filozofa, rezygnuj\u0119 z prezentacji jego my\u015bli w\u0142asnym j\u0119zykiem Autora. Ka\u017cdy, kto jest nim zainteresowany, niech si\u0119ga po dost\u0119pne w j\u0119zyku polskim ksi\u0105\u017cki.<\/p>\n\n\n\n
Badiou jest postaci\u0105 istotn\u0105 cho\u0107by z tego powodu, \u017ce wytoczy\u0142 zmasowany atak na filozofi\u0119 postmodernistyczn\u0105, kt\u00f3r\u0105 oskar\u017cy\u0142 o nihilizm, sceptycyzm, polityczn\u0105 bierno\u015b\u0107 itd. Oczywi\u015bcie, filozofia Badiou przesi\u0105kni\u0119ta jest duchem optymizmu, wiary w siebie \u2013 i w… o tym jednak ni\u017cej. Czy projekt my\u015blowy Badiou jest jednak tygrysem z papieru \u2013 o tym tu nie przes\u0105dzamy. Niech to, co poni\u017cej, b\u0119dzie zach\u0119t\u0105, \u017ceby czyta\u0107 i my\u015ble\u0107 samemu, bo takie artyku\u0142y jak ten chyba tylko taki maj\u0105 sens… Dotkn\u0105\u0107, pobudzi\u0107, szturchn\u0105\u0107… a ka\u017cdy ju\u017c sobie sam doskonale poradzi, czasem potrzeba tylko odrobin\u0119 zach\u0119ty…<\/p>\n\n\n\n
Wolno\u015b\u0107 u Badiou. Wolno\u015b\u0107 u jakiego\u015b filozofa. Wolno\u015b\u0107 u kogokolwiek… Wolno\u015b\u0107? Jaka wolno\u015b\u0107? Wiemy sk\u0105din\u0105d, \u017ce wolno\u015bci s\u0105 dwie: wolno\u015b\u0107 pozytywna i wolno\u015b\u0107 negatywna. Wolno\u015b\u0107 pozytywna nazywana bywa \u201ewolno\u015bci\u0105 do\u201d, a negatywna \u2013 \u201ewolno\u015bci\u0105 od\u201d. Czyli: jeste\u015b wolny w spos\u00f3b \u201edo\u201d, gdy mo\u017cesz co\u015b robi\u0107; jeste\u015b wolny w spos\u00f3b \u201eod\u201d, gdy nie musisz czego\u015b robi\u0107. Na stosunku mi\u0119dzy nimi zasadza si\u0119 wiele r\u00f3\u017cnych koncepcji wolno\u015bci. We\u017amy tak\u0105 na przyk\u0142ad: je\u017celi mo\u017cesz co\u015b robi\u0107, to nie musisz tego robi\u0107<\/em>. To taka libertaria\u0144ska koncepcja wolno\u015bci: mo\u017cesz to a tamto, p\u00f3j\u015b\u0107 do kina albo pracowa\u0107, ale nie musisz tego robi\u0107; w szczeg\u00f3lno\u015bci, nikt nie mo\u017ce ci\u0119 zmusi\u0107 to robienia tego czego\u015b. Albo inna koncepcja: je\u017celi mo\u017cesz co\u015b robi\u0107, to powiniene\u015b to robi\u0107<\/em>. Zasada przymusu bezpo\u015bredniego… na kt\u00f3rej zasadza si\u0119 wiele koncepcji rozwoju osobistego. Np. \u201eNie marnuj swojego talentu! Je\u017celi potrafisz (\u201emo\u017cesz\u201d!) co\u015b robi\u0107, r\u00f3b to!\u201d Jeszcze inna koncepcja: je\u017celi nie musisz czego\u015b robi\u0107, nie r\u00f3b tego<\/em>. Etyka leseryzmu (nie myli\u0107 z \u201eleseferyzmem\u201d!) P\u00f3ki kto\u015b ci nie ka\u017ce czego\u015b zrobi\u0107 pod gro\u017ab\u0105 \u015bmierci, albo niewykonanie tego czego\u015b prowadzi wprost do twojej \u015bmierci (np. \u015bmierci z g\u0142odu, je\u015bli nie b\u0119dziesz jad\u0142), nie r\u00f3b tego. Pod \u017cadnym pozorem. Nie wolno ci. Itd. Przyk\u0142ady mo\u017cna by mno\u017cy\u0107. Zach\u0119cam do takiej zabawy. Rozwija wyobra\u017ani\u0119. Polega ona na dowolnym kombinowaniu dw\u00f3ch operator\u00f3w modalnych (\u201em\u00f3c\u201d i \u201emusie\u0107\u201d) z formami logicznymi zda\u0144. Polecam raz jeszcze!<\/p>\n\n\n\n Wracaj\u0105c jednak do wolno\u015bci u Badiou. Ca\u0142e pytanie mo\u017cna postawi\u0107 w spos\u00f3b nast\u0119puj\u0105cy: jak Badiou definiuje wolno\u015b\u0107? Albo: co Badiou radzi\/karze\/sugeruje\/zaleca (itp.) robi\u0107? Co wolno wed\u0142ug niego robi\u0107, a czego pod \u017cadnym pozorem robi\u0107 nie nale\u017cy? \u2013 Pytanie o definicj\u0119 nie jest istotne. Definicj\u0119 mamy powy\u017cej, jest ona do\u015b\u0107 jasna. Wolno\u015b\u0107 taka i wolno\u015b\u0107 siaka… Tak to mo\u017cna rozr\u00f3\u017cni\u0107. Pytaj\u0105c o wolno\u015b\u0107, nie pytamy o definicj\u0119, tylko o to, na czym polega jej idea<\/em>. Czyli to pytanie praktyczno-etyczne: co nale\u017cy robi\u0107, by by\u0107 wolnym? A je\u015bli bycie wolnym oznacza szcz\u0119\u015bcie, to pytanie o wolno\u015b\u0107 jest zarazem pytaniem o szcz\u0119\u015bcie… Ide\u0119 szcz\u0119\u015bcia bardzo cz\u0119sto zast\u0119puje si\u0119 ide\u0105 wolno\u015bci. Je\u015bli libera\u0142 m\u00f3wi o wolno\u015bci, to nie ulega chyba w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce cz\u0142owiek szcz\u0119\u015bliwy to zarazem cz\u0142owiek wolny i na odwr\u00f3t. Och tak, m\u00f3g\u0142by kto\u015b rzec, ale wolno\u015b\u0107 to powa\u017cna sprawa, wolno\u015b\u0107 oznacza odpowiedzialno\u015b\u0107, wolno\u015b\u0107 bywa ci\u0119\u017cka, wolno\u015b\u0107 to, wolno\u015b\u0107 tamto, itd. Tak, owszem, ale i w\u00f3wczas szcz\u0119\u015bcie pojmuje si\u0119 jako co\u015b, co jest trudne, ale jednak tylko dzi\u0119ki temu mo\u017ce by\u0107 tym, czym jest.<\/p>\n\n\n\n Z czego wi\u0119c wed\u0142ug Badiou cz\u0142owiek powinien zrezygnowa\u0107 oraz co powinien robi\u0107, \u017ceby by\u0107 cz\u0142owiekiem wolnym? Ot\u00f3\u017c: powinien zrezygnowa\u0107 z przes\u0105d\u00f3w religijnych, wiary w Boga, z metafizycznej wizji Boga, z Boga metafizyki (ze spekulacji o \u201enajwy\u017cszej jedno\u015bci\u201d, \u201ezasadzie \u015bwiata\u201d, \u201ezasadzie kosmosu\u201d itp.); tak\u017ce z rozmem\u0142anej, sentymentalnej poezji powinien zrezygnowa\u0107; z takiej poezji, kt\u00f3ra wyczekuje tylko czego\u015b, jakiego\u015b boga… kt\u00f3ra czeka na szcz\u0119\u015bcie, objawienie itp., zamiast cieszy\u0107 si\u0119 tu i teraz. Cz\u0142owiek powinien zrezygnowa\u0107 z opierania si\u0119 na tym, co sta\u0142e i trwa\u0142e \u2013 na zastanych instytucjach, zwyczajach, obrz\u0119dach, wiarach, ideach itd. itd., mo\u017cna by d\u0142ugo wymienia\u0107. Wielu wi\u0119c rzeczy nie powinien robi\u0107. C\u00f3\u017c wi\u0119c robi\u0107 powinien? O, tu odpowied\u017a jest prostsza!<\/p>\n\n\n\n Powinien: zajmowa\u0107 si\u0119 sztuk\u0105, polityk\u0105, nauk\u0105 lub mi\u0142o\u015bci\u0105. Kt\u00f3r\u0105\u015b z nich albo wszystkimi naraz. \u201eZajmowa\u0107 si\u0119 mi\u0142o\u015bci\u0105\u201d nieco \u017ale brzmi, mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce powinien po prostu by\u0107 cz\u0142owiekiem zakochanym.<\/p>\n\n\n\n Dlaczego akurat tego nie robi\u0107, a to robi\u0107? C\u00f3\u017c, ci\u0119\u017cka sprawa, uwa\u017cajmy z zadawaniem takich pyta\u0144, bo zaprowadz\u0105 nas tam, sk\u0105d chcieliby\u015bmy jak najszybciej uciec! W takie rejony, \u017ce jedyne co po powrocie chcieliby\u015bmy robi\u0107, to le\u017ce\u0107 z brzuchem do g\u00f3ry, nie zadaj\u0105c \u017cadnych pyta\u0144 i nie potrafi\u0105c s\u0142ucha\u0107 \u017cadnych odpowiedzi…<\/p>\n\n\n\n Powiem tak: Badiou m\u00f3wi z w\u0142asnego do\u015bwiadczenia. Kto\u015b \u017c\u0105da dowod\u00f3w matematycznej \u015bcis\u0142o\u015bci w etyce? Nie? O, to bardzo dobrze, bo \u017cadnych takich nie ma! Z w\u0142asnego do\u015bwiadczenia… Mo\u017ce to brzmie\u0107 nieco rozczarowuj\u0105co, niemniej tak jest. Czy to jednak \u017ale? To \u015bwiadectwo czyjego\u015b \u017cycia. Teraz trzeba przyjrze\u0107 si\u0119 samej postaci francuskiego my\u015bliciela, temu, z jak\u0105 pasj\u0105 pisze o tych sprawach<\/em>, i da\u0107 si\u0119 przekona\u0107. Nikt nie zrobi tego lepiej ni\u017c sam ten filozof. C\u00f3\u017c wi\u0119c, moja rola powinna si\u0119 teraz sko\u0144czy\u0107? Nie, nie do ko\u0144ca, mog\u0119 napisa\u0107 jeszcze jedn\u0105 rzecz…<\/p>\n\n\n\n Filozofia jest, zdaniem Badiou, agitacj\u0105 na rzecz mi\u0142o\u015bci, polityki, sztuki i nauki. Filozofia ma za\u015bwiadcza\u0107, \u017ce te dziedziny \u017cycia, cz\u0119\u015bci naszego, ludzkiego \u017cycia, daj\u0105 szcz\u0119\u015bcie, i w nich cz\u0142owiek jest rzeczywi\u015bcie wolny. Filozofia s\u0142u\u017cebnic\u0105… etyki? Troch\u0119 tak jest. Zajmowanie si\u0119 filozofi\u0105 permanentnego szcz\u0119\u015bcia nie jest w stanie zapewni\u0107. Ca\u0142a nadzieja wi\u0119c w tym, \u017ce jest w stanie skuteczniej agitowa\u0107 na rzecz: polityki, sztuki, mi\u0142o\u015bci i nauki ni\u017c same te dziedziny. Je\u015bli kto\u015b nie jest przekonany przez polityk\u0119, sztuk\u0119, mi\u0142o\u015b\u0107 czy nauk\u0119, \u017ce zajmowanie si\u0119 nimi mo\u017ce uczyni\u0107 cz\u0142owieka wolnym, tego mo\u017ce przekona filozofia! Tak\u0105 znajdujemy tu wiar\u0119. Filozofia wskazuje poza siebie, na co\u015b innego; przypomina w tym troch\u0119 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 koncepcj\u0119 Syna Bo\u017cego, kt\u00f3ry jest obrazem Ojca. W chrze\u015bcija\u0144skiej koncepcji Tr\u00f3jcy Syn jest jednak Bogiem; filozofia Badiou by\u0142aby w tym sensie raczej adopcjanistyczna<\/em>: te cztery dziedziny stwarzaj\u0105 filozofi\u0119 (jak Ojciec stwarza Syna), by j\u0105 p\u00f3\u017aniej adoptowa\u0107 i usynowi\u0107 tak, \u017ce od tej chwili filozofia dobrowolnie s\u0142u\u017cy tym czterem. Po raz kolejny okazuje si\u0119, \u017ce poj\u0119cia teologiczne potrafi\u0105 doskonale opisywa\u0107 pewne abstrakcyjne stosunki.<\/p>\n\n\n\n Z pewno\u015bci\u0105 mo\u017cna by si\u0119 doszukiwa\u0107 jakie\u015b definicji wolno\u015bci charakterystycznej dla Badiou. Mnie to jednak nie interesuje. Uwa\u017cam, \u017ce ka\u017cdy mo\u017ce tworzy\u0107 sobie definicje jakie chce, pytanie tylko, czemu (i komu) ma to s\u0142u\u017cy\u0107? Definicje przypominaj\u0105 rusztowania: w zale\u017cno\u015bci od tego, jaki budynek chcemy postawi\u0107, zbudujemy troch\u0119 inne rusztowania; ten budynek jest czym\u015b istotnym, a nie te rusztowania, bo chocia\u017c umo\u017cliwiaj\u0105 nam wzniesienie samego budynku, to rozbieramy je zaraz po jego wzniesieniu.<\/p>\n\n\n\n Osobi\u015bcie, je\u015bli wolno mi w tym miejscu wyrazi\u0107 swoj\u0105 prywatn\u0105, subiektywn\u0105 etc. etc. opini\u0119, jestem nieco (delikatnie m\u00f3wi\u0105c!) filozofi\u0105 Badiou rozczarowany. Nie \u017cebym ma\u0142o si\u0119 nauczy\u0142, obcuj\u0105c z ni\u0105 \u2013 tego obcowania zreszt\u0105 jeszcze nie sko\u0144czy\u0142em. Walka z tekstem kogokolwiek, po\u0142\u0105czona z wiar\u0105 w Autora, pr\u00f3ba wyci\u015bni\u0119cia z niego tyle, ile tylko si\u0119 da, hermeneutyka zaufania, cierpliwo\u015b\u0107 i obdarzanie czytanego my\u015bliciela spor\u0105 doz\u0105 zaufania \u2013 mog\u0119 to potwierdzi\u0107 z ca\u0142\u0105 stanowczo\u015bci\u0105 \u2013 op\u0142aca si\u0119. Bardzo to trudne i wymaga wyleczenia si\u0119 z wielu uprzedze\u0144, jest o-gro-mn\u0105 lekcj\u0105 pokory, ale raz jeszcze rzekn\u0119: op\u0142aca si\u0119 bardzo! Niemniej jednak, ostateczne wyniki, do kt\u00f3rych dochodzi Badiou, s\u0105 raczej ma\u0142o imponuj\u0105ce. By\u0107 mo\u017ce jest z tym tak, jak chcia\u0142 Hegel: \u017ce prawda polega na tym, \u017ce si\u0119 do niej dochodzi, a nie, \u017ce si\u0119 j\u0105 posiada. Droga jest wszystkim, cel za\u015b \u2013 tylko podsumowaniem samej drogi. By\u0142oby to do\u015b\u0107 rozczarowuj\u0105ce, gdyby tak by\u0142o. Dok\u0142adnie tak samo, jak rozczarowuj\u0105ce jest \u017cycie. P\u00f3ki jednak wieje duch, p\u00f3ki chce nam si\u0119 \u017cy\u0107 i mamy poczucie, \u017ce nawet dobrze to \u017cycie wykorzystujemy, to nie wszystko stracone!<\/p>\n\n\n\n Powy\u017csza, ekspresowa forma prezentacji wyp\u0142ywa z g\u0142\u0119bokiego przekonania Autora, \u017ce \u2013 szczeg\u00f3lnie w naszych czasach \u2013 je\u015bli chce si\u0119 co\u015b powiedzie\u0107, nale\u017cy si\u0119 streszcza\u0107, ile wlezie! Wystarczy zerkn\u0105\u0107 na upadaj\u0105ce pod ci\u0119\u017carem zadrukowanego papieru biblioteczne p\u00f3\u0142ki… o tym, ile rzeczy w internecie mo\u017cna znale\u017a\u0107, ju\u017c nie wspomn\u0119. Brak czasu, pogo\u0144, gonitwa… W\u0142a\u015bciwie to ju\u017c my\u015blimy skojarzeniami. I tak te\u017c staram si\u0119 pisa\u0107. Ble, ble, ble… ile mo\u017cna, do diaska!? Czy mamy czas na czytanie tych wszystkich rzeczy? Nie uczmy lania wody! Dajmy przyk\u0142ad zwi\u0119z\u0142o\u015bci! Si\u0142y i mocy, jakie stoj\u0105 za zwi\u0119z\u0142o\u015bci\u0105! Do zwi\u0119z\u0142o\u015bci nale\u017cy d\u0105\u017cy\u0107! I je\u015bli chrze\u015bcijanin czytaj\u0105cy to, co napisa\u0142em, mia\u0142by wyci\u0105gn\u0105\u0107 z tego jak\u0105\u015b nauk\u0119, to z pewno\u015bci\u0105 t\u0119, \u017ce s\u0142owa Jezusa w Ewangeliach s\u0105 lakoniczne. Pawe\u0142 tak\u017ce jest lakoniczny. \u201eNie b\u0105d\u017acie wielom\u00f3wni jak poganie!\u201d \u2013 brzmi dzisiaj bardzo aktualnie. Chodzi o to, by par\u0119 s\u0142\u00f3w przeszy\u0142o serce cz\u0142owieka, a nie \u017ceby setki ksi\u0105\u017cek go u\u015bpi\u0142y. Skutecznych usypiaczy mamy dzi\u015b pod dostatkiem!<\/p>\n\n\n\n Chodzi o to, by pisa\u0107 i my\u015ble\u0107 tak, \u017ceby bola\u0142a p\u00f3\u017aniej nie g\u0142owa, lecz ca\u0142e cia\u0142o! \u017beby my\u015bl\u0105c, my\u015bla\u0142o ca\u0142e cia\u0142o. I tak te\u017c powinno si\u0119 my\u015ble\u0107 w filozofii \u2013 i wierzy\u0107 w chrze\u015bcija\u0144stwie… ca\u0142ym cia\u0142em! Wszystkimi \u201ecz\u0142onkami\u201d, \u017ceby u\u017cy\u0107 s\u0142owa, kt\u00f3re lubi si\u0119 u\u017cywa\u0107 w ko\u015bcio\u0142ach…<\/p>\n\n\n\n Bartosz Ciemniak<\/strong>\u00a0\u2013 urodzony w Cieszynie, student teologii ewangelickiej na Chrze\u015bcija\u0144skiej Akademii Teologicznej. Interesuje si\u0119 filozofi\u0105, a w szczeg\u00f3lno\u015bci Wittgensteinem i Heglem.\u00a0Pasjonat szermierki historycznej, lubi w\u0119dr\u00f3wki po g\u00f3rach i dobr\u0105 muzyk\u0119.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Czemu Badiou? Jest to niew\u0105tpliwie poczytny, wsp\u00f3\u0142czesny filozof. Jeszcze \u017cyj\u0105cy. Pisze w spos\u00f3b bardzo wyszukany, jego pisma przepe\u0142nione s\u0105 \u017cargonem. Referuj\u0105c ni\u017cej pogl\u0105d francuskiego filozofa, rezygnuj\u0119 z prezentacji jego my\u015bli w\u0142asnym j\u0119zykiem Autora. Ka\u017cdy, kto jest nim zainteresowany, niech si\u0119ga po dost\u0119pne w j\u0119zyku polskim ksi\u0105\u017cki. Badiou jest postaci\u0105 istotn\u0105 cho\u0107by z tego powodu, \u017ce […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":682,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-681","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-chrzescijanstwo-a-wolnosc-1-2020"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mateuszjelinek.pl\/kairos\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/681","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mateuszjelinek.pl\/kairos\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mateuszjelinek.pl\/kairos\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mateuszjelinek.pl\/kairos\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mateuszjelinek.pl\/kairos\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=681"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/mateuszjelinek.pl\/kairos\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/681\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mateuszjelinek.pl\/kairos\/wp-json\/wp\/v2\/media\/682"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mateuszjelinek.pl\/kairos\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=681"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mateuszjelinek.pl\/kairos\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=681"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mateuszjelinek.pl\/kairos\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=681"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}