{"id":721,"date":"2020-09-14T12:50:52","date_gmt":"2020-09-14T10:50:52","guid":{"rendered":"https:\/\/kairos.chat.edu.pl\/?p=721"},"modified":"2026-10-24T08:28:31","modified_gmt":"2026-10-24T06:28:31","slug":"polityka-staje-sie-religia-sebastian-madejski","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mateuszjelinek.pl\/kairos\/2-2020\/polityka-staje-sie-religia-sebastian-madejski\/","title":{"rendered":"Polityka staje si\u0119 religi\u0105 | Sebastian Madejski"},"content":{"rendered":"\n

Polityka staje si\u0119 niczym religia. Ma swoich kap\u0142an\u00f3w, apologet\u00f3w, badaczy Pism, faryzeusz\u00f3w, saduceusz\u00f3w, a nawet bog\u00f3w. Jaki\u015b czas temu ukaza\u0142a si\u0119 ksi\u0105\u017cka Harveya Coxa \u201eThe Market as God\u201d, kt\u00f3ra w genialny spos\u00f3b pokazuje mechanizmy ekonomii, polityki, wp\u0142ywaj\u0105ce na teologi\u0119. Ta relacja teologii i polityki jest obustronna i wida\u0107 j\u0105 dzisiaj nawet w polskiej debacie publicznej.<\/p>\n\n\n\n

Gdyby nie o\u015bwiecenie, pr\u00f3ba \u2013 jak si\u0119 okazuje dla wielu nieudana \u2013 rozdzia\u0142u ko\u015bcio\u0142a od pa\u0144stwa, nadal tkwiliby\u015bmy w legendzie o dw\u00f3ch mieczach, kt\u00f3re mia\u0142 da\u0107 papie\u017cowi Chrystus. Wed\u0142ug rzymskiego kanonisty Gracjana tak w\u0142a\u015bnie by\u0142o \u2013 Chrystus da\u0142 papie\u017cowi w\u0142adz\u0119 \u015bwieck\u0105 i duchow\u0105 nad \u015bwiatem. Dopiero Machiavelli i Reformacja odwa\u017cyli si\u0119 biskupowi Rzymu t\u0119 w\u0142adz\u0119 odebra\u0107. Jednak nadal w\u015br\u00f3d protestant\u00f3w t\u0119skno do polityki, wi\u0119c pr\u00f3buj\u0105 j\u0105 uprawia\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Teologia nie mo\u017ce by\u0107 w cieniu, ukryta pod pierzyn\u0105 politycznej poprawno\u015bci lub wystraszona sekularyzmem. Tak\u0105 wystraszon\u0105 teologi\u0119 mo\u017cna spotka\u0107 w krajach post-sowieckich. Teologia ta chowa si\u0119 i m\u00f3wi o sobie protestancka, ale z reformatorskim zapa\u0142em ma coraz mniej wsp\u00f3lnego.<\/p>\n\n\n\n

Ko\u015bcio\u0142y protestanckie (mam tu na my\u015bli g\u0142\u00f3wnie luteran i reformowanych) schowane przez wiele lat w cieniu, odsuni\u0119te od debaty publicznej w Polsce Ludowej, dzi\u015b wol\u0105 milcze\u0107, a ich cz\u0142onkowie ceni\u0105 to, \u017ce na ambonie nie g\u0142osi si\u0119 politycznych hase\u0142. Z drugiej jednak strony pojawia si\u0119 internetowa inkwizycja w postaci ewangelikalnych demagog\u00f3w, kt\u00f3rzy chc\u0105 doda\u0107 swoje \u201eprotestanckie\u201d trzy grosze do debaty publicznej, zamiast wykorzysta\u0107 \u015bwietn\u0105 okazj\u0119 do milczenia.<\/p>\n\n\n\n

Pytanie, czy wobec tego wsp\u00f3\u0142czesne zwiastowanie Ko\u015bcio\u0142\u00f3w ewangelickich w Polsce nie jest pozbawione profetyzmu? Prorocy starotestamentowi nie stronili od wypowiadania si\u0119 na temat spraw spo\u0142ecznych, a teologowie protestanccy tacy jak Luter, Kalwin, Barth czy Tillich nie byli politycznie neutralni. Swoj\u0105 drog\u0105 mo\u017ce i lepiej, \u017ce KEA, KER, KEM milcz\u0105 na tematy polityczne, bo w\u015br\u00f3d ich cz\u0142onk\u00f3w jest tak wielu z lewa i z prawa, \u017ce kwestie polityki mog\u0105 jeszcze bardziej te Ko\u015bcio\u0142y podzieli\u0107. Obawiam si\u0119, \u017ce pod pozorem g\u0142oszenia zbawienia po \u015bmierci niezale\u017cnie od uczynk\u00f3w politycznych, zwiastowana jest teologia \u015bmierci i za\u015bwiat\u00f3w, czyli to co Fryderyk Nietzsche okre\u015bla\u0142 \u201eg\u0142oszeniem nihilizmu\u201d, zamiast dotykania spraw ludzi tu i teraz Ko\u015bci\u00f3\u0142 za czas\u00f3w Nietzschego skutecznie delegowa\u0142 ludzi do zbawienia po \u015bmierci. Wspiera\u0142 monarchi\u0119, usprawiedliwia\u0142 wojny, gwarantowa\u0142 niebo dla sprawiedliwych obywateli. Ko\u015bci\u00f3\u0142 spe\u0142nia\u0142 funkcje w du\u017cej mierze polityczne.<\/p>\n\n\n\n

R\u00f3wnie\u017c dzisiaj ka\u017cda wypowied\u017a ko\u015bcielna mo\u017ce zosta\u0107 zinterpretowana politycznie. Dlatego potrzeba refleksji nad teologi\u0105 polityczn\u0105. Teologia polityczna to teologia \u017cycia, dotycz\u0105ca cz\u0142owieka \u017cyj\u0105cego w okre\u015blonej strukturze politycznej. Czy Ko\u015bci\u00f3\u0142 kiedykolwiek oddzieli si\u0119 od spraw politycznych b\u0119d\u0105c struktur\u0105 tak silnie ugruntowan\u0105 w spo\u0142ecze\u0144stwie? Jest to niemo\u017cliwe. Bo ka\u017cda decyzja mo\u017ce by\u0107 wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie zrozumiana jako polityczne zaanga\u017cowanie.<\/p>\n\n\n\n

Nie jest odkrywczym stwierdzenie, \u017ce g\u0142\u00f3wne za\u0142o\u017cenia Marksa mo\u017cna uzna\u0107 za ateistyczn\u0105 eschatologi\u0119 – walka klas, kt\u00f3ra prowadzi do komunizmu, utopijnego ustroju, w kt\u00f3rym, ka\u017cdy jest r\u00f3wny i ma tyle samo, przypomina to biblijny raj utracony na skutek kapitalistycznej pazerno\u015bci pierwszych ludzi.<\/p>\n\n\n\n

Boga zast\u0105piono rynkiem, kt\u00f3rego \u015blepe mechanizmy przypominaj\u0105 demoniczne b\u00f3stwa, kt\u00f3re walcz\u0105 mi\u0119dzy sob\u0105 o produkty na \u015bwiatowej gie\u0142dy. Pogo\u0144 za pieni\u0105dzem, ch\u0119\u0107 bogacenia si\u0119, wyzysk pracownik\u00f3w (w szczeg\u00f3lno\u015bci z mniej uprzywilejowanych grup spo\u0142ecznych), brak norm etycznych w korporacjach \u2013 to problemy, na kt\u00f3re coraz wi\u0119cej socjolog\u00f3w i psycholog\u00f3w zwraca uwag\u0119. Szkoda, \u017ce nie teolog\u00f3w\u2026 Wszak etyka pracy istnieje, ale tak jakby jest zbyt kuluarowa i totalnie nies\u0142yszalna. A powinna grzmie\u0107 i bi\u0107 na alarm, bo etyka pracy to jedna, ale etyka polityczna to druga fundamentalna wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie kwestia.<\/p>\n\n\n\n

Przyjrzyjmy si\u0119 sytuacji w Stanach Zjednoczonych. Jeszcze rok temu mieszka\u0142em na z pozoru spokojnych przedmie\u015bciach Minneapolis, a dzi\u015b s\u0105 one w epicentrum ruchu wyzwolenia spo\u0142eczno\u015bci Afroamerykan\u00f3w spod opresji politycznej policji i prawicowych elit politycznych. Istniej\u0105 g\u0142osy, \u017ce to w\u0142a\u015bnie prawicowcom zale\u017cy na eskalacji zamieszek w miastach, aby zdyskredytowa\u0107 protestuj\u0105cych, kt\u00f3rzy domagaj\u0105 si\u0119 poszanowania swoich praw. Inni m\u00f3wi\u0105 o tym, \u017ce nieuniknione jest pl\u0105drowanie sklep\u00f3w i demolowanie miast \u2013 bez tego nie zostan\u0105 wys\u0142uchane postulaty. Czy nawet je\u015bli protestuj\u0105cy s\u0105 szabrownikami i wandalami to nale\u017c\u0105 im si\u0119 prawa i przywileje, jakie maj\u0105 w USA biali? Oczywi\u015bcie, \u017ce tak. Jednak akty wandalizmu i szabrownictwa nale\u017cy pot\u0119pi\u0107 z ca\u0142\u0105 moc\u0105. Problem jest taki, \u017ce t\u0142um w\u015bciek\u0142ych ludzi domagaj\u0105cy si\u0119 swoich praw b\u0119dzie niszczy\u0142 wszystko co stanie na jego drodze \u2013 widzieli\u015bmy to przy okazji Marsz\u00f3w Niepodleg\u0142o\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Ludzie walcz\u0105cy o wyzwolenie z ucisku s\u0105 jak George Floyd: pod butem policji powoli trac\u0105 oddech i uto\u017csamiaj\u0105 si\u0119 ze s\u0142owami tego m\u0119\u017cczyzny, daj\u0105c sobie w opisach jego ostatnie s\u0142owa #icantbreathe [ang. Nie mog\u0119 oddycha\u0107]. Wielu czyni to w spos\u00f3b pokojowy uczestnicz\u0105c w marszach solidarno\u015bci z czarn\u0105 spo\u0142eczno\u015bci\u0105. W jednym z nich wzi\u0119\u0142a udzia\u0142 moja znajoma, ksi\u0105dz profesor Cheryl M. Peterson. Wraz z setkami innych duchownych, wiernych, student\u00f3w teologii, lider\u00f3w wsp\u00f3lnot chrze\u015bcija\u0144skich pokojowo maszerowali w Columbus, Ohio, okazuj\u0105c wsparcie dla os\u00f3b prze\u015bladowanych przez policj\u0119 z powodu koloru sk\u00f3ry. Jednak do nas szybciej dochodz\u0105 nagrania z pl\u0105drowania sklep\u00f3w, niszczenia witryn sklepowych, rozje\u017cd\u017cania ludzi przez wozy policyjne.<\/p>\n\n\n\n

Podstaw\u0105 teologii emancypacyjnych jest zauwa\u017cenie prostego faktu, \u017ce je\u017celi jest si\u0119 bia\u0142ym, heteroseksualnym m\u0119\u017cczyzn\u0105 z klasy co najmniej \u015bredniej, to jest si\u0119 uprzywilejowanym. Natomiast osoba, kt\u00f3ra jest, za\u0142\u00f3\u017cmy, czarna, nie ma wykszta\u0142cenia, mieszka w \u201etrailer park\u201d [s\u0105 to baraki s\u0142u\u017c\u0105ce za mieszkania dla ubogiej ludno\u015bci w Ameryce], i jest kobiet\u0105 \u2013 jest mniej uprzywilejowana, a wr\u0119cz w obecnym systemie ameryka\u0144skim jest skazana na ub\u00f3stwo. Ko\u015bcio\u0142y kieruj\u0105c si\u0119 przykazaniem mi\u0142o\u015bci i trosk\u0105 o bli\u017anich powinny w konsekwencji wspiera\u0107 tych, kt\u00f3rzy s\u0105 mniej uprzywilejowani a nawet dyskryminowani. Konsekwencj\u0105 tego s\u0105 teologia queer (dotycz\u0105ca sytuacji os\u00f3b LGBT+) czy czarna teologia (dotycz\u0105ca Afroamerykan\u00f3w). Oczywi\u015bcie s\u0105 to pewne przyk\u0142ady a nie wyczerpuj\u0105ca zagadnienie lista nurt\u00f3w teologicznych.<\/p>\n\n\n\n

Ruchy spo\u0142eczne wtapiaj\u0105 si\u0119 w refleksj\u0119 teologiczn\u0105. Znajduj\u0105 swoich prorok\u00f3w, nauczycieli, kap\u0142an\u00f3w, mentor\u00f3w. Dla czarnej teologii by\u0142 nim James Cone. Dla teologii feministycznej jest istotna np. luteranka Nadia Bolz-Wber, katolicka teolo\u017cka Rosemary Radford Ruether czy metodystka Renita J. Weems. Dla teologii queer s\u0105 wa\u017cni Austen Hartke, Pamela R. Lightsey, Patrick S. Cheng, Thomas Bohache.<\/p>\n\n\n\n

Czy potrzebujemy w Polsce teologii emancypacyjnej? M\u00f3wienie o tych zagadnieniach jest jak wo\u0142anie na pustyni. Jako\u015b lepiej sprzedaj\u0105 si\u0119 ksenofobiczne wypowiedzi, faszystowskie dzia\u0142ania, pseudointelektualne elukubracje. Pozdrowienie \u201eSzcz\u0119\u015b\u0107 Bo\u017ce\u201d, krzy\u017c smole\u0144ski, Biblia w d\u0142oni Trumpa, oraz wiele innych religijnych element\u00f3w, kt\u00f3re ju\u017c wkroczy\u0142o do polityki i coraz wygodniej si\u0119 tam rozsiadaj\u0105. Wara od tych, kt\u00f3rzy chc\u0105 je usun\u0105\u0107, odstawi\u0107 na miejsce, bo zaraz znajd\u0105 si\u0119 tacy, kt\u00f3rzy s\u0105 gotowi odr\u0105ba\u0107 r\u0119k\u0119, kt\u00f3ra te elementy o\u015bmieli si\u0119 tkn\u0105\u0107. Mo\u017ce ju\u017c jeste\u015bmy zniewoleni przez te religijne symbole? Przez religijne uczucia? Utopieni w tradycji i boj\u0105cy si\u0119 wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci? B\u0142otko tradycji wielu odpowiada, udaj\u0105 w ten spos\u00f3b, \u017ce s\u0105 w spa na k\u0105pieli b\u0142otnej. Czy znajd\u0105 si\u0119 tacy, kt\u00f3rzy nas z tego ciep\u0142ego grajdo\u0142ka wyci\u0105gn\u0105? Ten, kto do niego wpad\u0142 musi chcie\u0107 wyj\u015b\u0107, inaczej z gniewem pobije tego, kt\u00f3ry go chcia\u0142 z tego stanu wyci\u0105gn\u0105\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Pewien teolog pomo\u017ce zrozumie\u0107 nam chaos z jakim mamy wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie do czynienia. Tw\u00f3rca wsp\u00f3\u0142czesnej ewangelickiej teologii politycznej jest istotny dla tej refleksji jak Johann Baptist Metz dla katolickiej teologii politycznej. Mam oczywi\u015bcie na my\u015bli J\u00fcrgena Moltmanna.<\/p>\n\n\n\n

Moltmann na og\u00f3\u0142 bierze pewne terminy chrze\u015bcija\u0144skie i stara si\u0119 opisa\u0107 ich fenomen i wsp\u00f3\u0142czesne znaczenie dla zrozumienia \u015bwiata. Na sw\u00f3j teologiczny warsztat zabra\u0142 staro\u017cytn\u0105 doktryn\u0119 perychorezy Ojca, Syna i Ducha \u015awi\u0119tego. Doktryna ta polega na tym, \u017ce osoby Tr\u00f3jcy \u015awi\u0119tej mieszkaj\u0105 w sobie, wzajemnie si\u0119 przenikaj\u0105. Te trzy osoby r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 pod wzgl\u0119dem cech, ale s\u0105 powi\u0105zane w swojej istocie. Moltmann d\u0105\u017cy do pokonania monoteistycznego chrze\u015bcija\u0144stwa, kt\u00f3re jest u\u017cywane jako narz\u0119dzie politycznego i duchowego totalitaryzmu (wi\u0119cej na ten temat: J. Moltmann, Trinit\u00e4t und Reich Gottes<\/em>, Munich 1980, T\u0142umaczenie angielskie: Ten\u017ce, The Trinity and the Kingdom. The Doctrine of God<\/em>, (transl. by M. Kohl, San Francisco 1991); K. Le\u015bniewski, Tr\u00f3jca \u015awi\u0119ta w teologicznej refleksji J\u00fcrgena Moltmanna<\/em>, RTChAT LII, z. 1-2\/2010). Moltmann uwa\u017ca, \u017ce \u200b\u200bdoktryna Tr\u00f3jcy powinna by\u0107 rozwijana jako \u201eprawdziwa teologiczna doktryna wolno\u015bci\u201d.<\/em> Stwierdza, \u017ce \u201eprzestajemy rozumie\u0107 Boga monoteistycznie jako jedyny, absolutny podmiot, lecz widzimy go w sensie trynitarnym jako jedno\u015b\u0107 Ojca, Syna i Ducha\u201d <\/em>(J. Moltmann, The Trinity and the Kingdom<\/em> (San Francisco: Harper & Row, 1981), rozdzia\u0142 II). Kluczowym fragmentem, gdzie Moltmann wyja\u015bnia sw\u00f3j\u0105 koncepcj\u0119 jest przet\u0142umaczony na j\u0119zyk polski fragment znajduj\u0105cy si\u0119 w antologii \u201ePraeceptores<\/em>\u201d (Moltmann J., Demokracja spo\u0142eczna jako odzwierciedlenie Boga Tr\u00f3jjedynego, <\/em>w: Praeceptores. Teologia i teologowie j\u0119zyka niemieckiego<\/em>, red. E. Piotrowski, T. W\u0119c\u0142awski, wyd. 2, Pozna\u0144 2007, ss. 539-549).<\/p>\n\n\n\n

W Bogu istnieje przecie\u017c jedno\u015b\u0107 w r\u00f3\u017cnorodno\u015bci – Wszechmog\u0105cy Ojciec, mi\u0142osierny Syn, wszechobecny Duch \u015awi\u0119ty. B\u00f3g jako najwy\u017cszy prawodawca i czysta sprawiedliwo\u015b\u0107 dawniej uto\u017csamiany z monarchi\u0105, dzisiaj odbiciem jego w\u0142adzy jest system demokracji. Prawica, lewica, centrum \u2013 polityczna tr\u00f3jca, co prawda nie-\u015bwi\u0119ta, ale jak\u017ce poch\u0142aniaj\u0105ca swoich zwolennik\u00f3w. W Bogu istnieje jedno\u015b\u0107, podczas gdy we wsp\u00f3\u0142czesnym \u015bwiecie \u2013 coraz bardziej spolaryzowanym dochodz\u0105 do g\u0142osu demony \u2013 faszyzmu, konsumpcjonizmu, anarchii.<\/p>\n\n\n\n

Moltmann ma racj\u0119 \u0142\u0105cz\u0105c swoje pogl\u0105dy na temat Tr\u00f3jcy z trzema si\u0142ami ludzkiej wolno\u015bci. Pierwsza si\u0142a to polityczne znaczenie wolno\u015bci jako supremacji. Ta si\u0142a zosta\u0142a odrzucona przez Moltmanna, kt\u00f3ry uwa\u017ca j\u0105 za odpowiadaj\u0105cy Bogu, kt\u00f3ry rz\u0105dzi swoim stworzeniem, kt\u00f3ry istnieje jedynie po to, aby Mu s\u0142u\u017cy\u0107. Jest to relacja podmiotu z przedmiotem, kt\u00f3rej celem jest wzmocnienie dominacji podmiotu. Drugim sposobem ludzkiej wolno\u015bci jest spo\u0142eczno-historyczne i heglowskie znaczenie wolno\u015bci jako Komunii, kt\u00f3re implikuje zwi\u0105zek mi\u0119dzy dwoma podmiotami. Ten zwi\u0105zek ma na celu mi\u0142o\u015b\u0107 i solidarno\u015b\u0107 i odpowiada perychorezie Ojca i Syna, a poprzez Syna, do perychorezy do\u0142\u0105czaj\u0105 dzieci Bo\u017ce i ca\u0142e stworzenie.<\/p>\n\n\n\n

Ten zwi\u0105zek jest zar\u00f3wno wyzwalaj\u0105cy, jak i kochaj\u0105cy, i jest tym, kt\u00f3ry preferuje Moltmann. Trzecim sposobem ludzkiej wolno\u015bci jest niejawnie religijna koncepcja wolno\u015bci jako fascynacji stworzeniem z powodu zawartego w stworzeniu potencja\u0142u. Moltmann odwo\u0142uje si\u0119 do rabinistycznego poj\u0119cia Boskiej Shekinah<\/em>, czyli obecno\u015bci Boga w \u015bwiecie, by wykaza\u0107, i\u017c \u201ejedno\u015b\u0107 Boga w Tr\u00f3jcy ma sw\u00f3j cel w zjednoczeniu cz\u0142owieka i stworzenia z Ojcem, Synem i Duchem \u015awi\u0119tym<\/em>.\u201d (J. Moltmann, The Church in the Power of the Spirit<\/em> (San Francisco 1977), s. 61-63).<\/p>\n\n\n\n

To zjednoczenie mi\u0119dzy podmiotami i ich wsp\u00f3lnym przysz\u0142ym projektem jest si\u0142\u0105 najbardziej docenion\u0105 przez Moltmanna. Ona koreluje ludzi i Boga w kr\u00f3lestwie Ducha \u015awi\u0119tego. Zamieszkiwanie Ducha w \u015bwiecie pozwala ludziom przyja\u017ani\u0107 si\u0119 z Bogiem. Si\u0142a ta poch\u0142ania ludzko\u015b\u0107 i przekszta\u0142ca j\u0105 w mi\u0142uj\u0105cymi siebie nawzajem bli\u017anich. Jak wida\u0107, pierwszy rodzaj wolno\u015bci ma charakter polityczny i koncentruje si\u0119 na Ojcu; drugi jest wsp\u00f3lny i koncentruje si\u0119 na Synu; a trzeci jest religijny i koncentruje si\u0119 na Duchu.<\/p>\n\n\n\n

Czy my\u015bl Moltmanna mo\u017ce by\u0107 dla nas jakim\u015b punktem odniesienia w refleksji nad otaczaj\u0105cym nas \u015bwiatem? My\u015bl\u0119, \u017ce tak. W szczeg\u00f3lno\u015bci to tajemnicze poj\u0119cie perychorezy \u2013 przenikania si\u0119 r\u00f3\u017cnych pr\u0105d\u00f3w i sposob\u00f3w dochodzenia do wolno\u015bci. Dla jednego wolno\u015bci\u0105 b\u0119dzie poszanowanie tradycji, konserwatyzm, republikanizm. Da innego wolno\u015bci\u0105 b\u0119dzie liberalne podej\u015bcie do \u015bwiata i drugiego cz\u0142owieka, poszanowanie praw os\u00f3b LGBT+, praw czarnych, praw dziecka, praw zwierz\u0105t. Odnale\u017a\u0107 si\u0119 w tym wszystkim mo\u017ce nam pom\u00f3c \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce jeste\u015bmy od siebie zale\u017cni, nawet je\u015bli mamy r\u00f3\u017cne pogl\u0105dy i jedne warto\u015bci cenimy bardziej inne mniej, to wszyscy jeste\u015bmy powo\u0142ani w Duchu \u015awi\u0119tym do wolno\u015bci, odpowiedzialno\u015bci i poszanowania \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n

W debacie publicznej brakuje szacunku do \u017cycia: do \u017cycia \u017cyj\u0105cych i do \u017cycia nienarodzonych. Mo\u017ce dlatego, \u017ce ludziom wcale nie chodzi o \u017cycie, tylko o spe\u0142nienie w\u0142asnego interesu? Mam wra\u017cenie, \u017ce coraz cz\u0119\u015bciej chodzi o zaspokojeniu swoich potrzeb kosztem wolno\u015bci innych. Atawistyczna postawa si\u0142y: ten ma racj\u0119 kto g\u0142o\u015bniej krzyczy, ten ma racj\u0119 kto wi\u0119cej zrobi zamieszania, ten ma racj\u0119 kto zniszczy wi\u0119cej zanim kto\u015b go wys\u0142ucha.<\/p>\n\n\n\n

Odnosz\u0105c si\u0119 do wydarze\u0144 w USA \u015bwietnie to uj\u0105\u0142 Cornel West z Harvard Divinity School: \u201eKiedy m\u00f3wisz o masach Afroamerykan\u00f3w \u2013 nies\u0142ychanie biednych przedstawicieli klasy pracuj\u0105cej \u2013 ubogich czarnych, br\u0105zowych, czerwonych, \u017c\u00f3\u0142tych – niezale\u017cnie od koloru sk\u00f3ry \u2013 tych wszystkich, kt\u00f3rzy s\u0105 zostawieni sobie samym. Oni wszyscy czuj\u0105 si\u0119 ca\u0142kowicie bezsilni, bezradni, beznadziejni. Wtedy powstaje bunt.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Mo\u017cliwe, \u017ce niekt\u00f3re grupy to robi\u0105 nie\u015bwiadomie, a inni celowo \u2013 trzymaj\u0105 Bibli\u0119 w r\u0119ku, kt\u00f3rej nigdy nie przeczytali (albo przeczytali i nie zrozumieli), stoj\u0105c przed ko\u015bcio\u0142em, w kt\u00f3rym nigdy nie byli, wymawiaj\u0105c s\u0142owa, kt\u00f3rych sensu nie rozumiej\u0105, swoj\u0105 postaw\u0105 i zachowaniem podsycaj\u0105 gniew tych, kt\u00f3rych nie chc\u0105 wys\u0142ucha\u0107. Oby\u015bmy nie byli takich na\u015bladowcami.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Sebastian Madejski – urodzony w Cieszynie, absolwent Chrze\u015bcija\u0144skiej Akademii Teologicznej w Warszawie i Luther Seminary w Saint Paul, Minnesota. Doktorant na Wydziale Teologicznym ChAT oraz praktykant Parafii Ewangelicko-Augsburskiej \u015awi\u0119tej Tr\u00f3jcy w Warszawie. Zainteresowania naukowe: Ekumenizm, Dialog bilateralny, Teologia wyzwolenia, Eko-teologia, Diabe\u0142 i Marcin Luter.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Polityka staje si\u0119 niczym religia. Ma swoich kap\u0142an\u00f3w, apologet\u00f3w, badaczy Pism, faryzeusz\u00f3w, saduceusz\u00f3w, a nawet bog\u00f3w. Jaki\u015b czas temu ukaza\u0142a si\u0119 ksi\u0105\u017cka Harveya Coxa \u201eThe Market as God\u201d, kt\u00f3ra w genialny spos\u00f3b pokazuje mechanizmy ekonomii, polityki, wp\u0142ywaj\u0105ce na teologi\u0119. Ta relacja teologii i polityki jest obustronna i wida\u0107 j\u0105 dzisiaj nawet w polskiej debacie publicznej. Gdyby nie o\u015bwiecenie, pr\u00f3ba […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":723,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[83],"class_list":["post-721","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-2-2020","tag-polityka"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mateuszjelinek.pl\/kairos\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/721","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mateuszjelinek.pl\/kairos\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mateuszjelinek.pl\/kairos\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mateuszjelinek.pl\/kairos\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mateuszjelinek.pl\/kairos\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=721"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/mateuszjelinek.pl\/kairos\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/721\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":842,"href":"https:\/\/mateuszjelinek.pl\/kairos\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/721\/revisions\/842"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mateuszjelinek.pl\/kairos\/wp-json\/wp\/v2\/media\/723"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mateuszjelinek.pl\/kairos\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=721"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mateuszjelinek.pl\/kairos\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=721"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mateuszjelinek.pl\/kairos\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=721"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}