Prze\u0142om grudnia i stycznia jest okresem, gdy ka\u017cdy z nas przynajmniej na chwil\u0119 zatrzymuje si\u0119, aby podsumowa\u0107 ko\u0144cz\u0105cy si\u0119 rok. Patrzymy wstecz, analizuj\u0105c b\u0142\u0119dy i sukcesy minionych dni. Zapewne w tym szczeg\u00f3lnym okresie nie brakuje te\u017c chwili po\u015bwi\u0119conej planowaniu przysz\u0142o\u015bci.<\/p>\n
Spojrzenie w przesz\u0142o\u015b\u0107 oraz planowanie przysz\u0142o\u015bci jest bardzo wa\u017cnym aspektem naszego \u017cycia. Spojrzenie w przesz\u0142o\u015b\u0107, analizowanie jej oraz wyci\u0105ganie wniosk\u00f3w jest potrzebne do gruntownego zaplanowania tego, co ma nadej\u015b\u0107. Dobr\u0105 okazj\u0105 do spojrzenia wstecz jest \u015awi\u0119to Chanuki obchodzone przez ca\u0142y \u017cydowski \u015bwiat w grudniu.<\/p>\n
W IV w. p.n.e., po \u015bmierci Aleksandra Wielkiego, imperium greckie zosta\u0142o podzielone pomi\u0119dzy kilku kr\u00f3lewskich dow\u00f3dc\u00f3w, kt\u00f3rzy stali si\u0119 za\u0142o\u017cycielami nowych, tzw. hellenistycznych dynastii. Kolejni w\u0142adcy z dynastii hellenistycznych rywalizowali ze sob\u0105 i d\u0105\u017cyli do kontroli nad ca\u0142ym dawnym imperium, a nie tylko nad przypadaj\u0105c\u0105 im cz\u0119\u015bci\u0105. Starali si\u0119 jednocze\u015bnie wzmacnia\u0107 lokalnie swoj\u0105 w\u0142adz\u0119 i zdobywa\u0107 wp\u0142ywy w\u015br\u00f3d podbitej ludno\u015bci, na terenach sobie podporz\u0105dkowanych. Okupacja hellenistyczna dotkn\u0119\u0142a r\u00f3wnie\u017c terytorium dawnego Izraela i Judy. Wszystkim \u017bydom zakazano w\u00f3wczas kultywowania religijnych obrz\u0119d\u00f3w. W 167 roku p.n.e. zakazano mi\u0119dzy innymi obrzezania oraz czytania Tory. \u015awi\u0105tyni\u0119 jerozolimsk\u0105 przekszta\u0142cono w o\u015brodek ba\u0142wochwalstwa, gdy\u017c postawiono w niej pos\u0105g greckiego b\u00f3stwa. W\u00f3wczas pewna grupa \u017byd\u00f3w zbuntowa\u0142a si\u0119. Rozpocz\u0119\u0142o si\u0119 narodowe powstanie, na czele kt\u00f3rego stan\u0105\u0142 p\u00f3\u017aniej Juda Machabeusz. To nie by\u0142a tylko walka narodowo-wyzwole\u0144cza, lecz walka w obronie wiary w Jedynego Boga. Po zaciek\u0142ych walkach, w roku 165 roku p.n.e. powstanie odnios\u0142o sukces. Dobro zwyci\u0119\u017cy\u0142o! Pojawi\u0142 si\u0119 jednak pewien problem. Po oczyszczeniu \u015bwi\u0105tyni, okaza\u0142o si\u0119, \u017ce mo\u017ce zabrakn\u0105\u0107 oliwy do menory<\/em> \u2013 \u015bwi\u0105tynnego siedmioramiennego \u015bwiecznika. Kap\u0142ani sprawuj\u0105cy s\u0142u\u017cb\u0119 w \u015bwi\u0105tyni zadawali sobie pytanie: Czy wystarczy? Ludzie ciesz\u0105cy si\u0119 ze zwyci\u0119stwa, z przera\u017ceniem i smutkiem w oczach pytali: Czy wystarczy? Sta\u0142 si\u0119 jednak cud. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce oliwa uleg\u0142a cudownemu rozmno\u017ceniu! Oliwy wystarczy\u0142o na osiem dni, tyle, ile potrzebowano, by zebra\u0107 nowy zapas. Aby upami\u0119tni\u0107 ten cud, przez osiem dni obchodzi si\u0119 \u015bwi\u0119to Chanuki.<\/p>\n S\u0142owo Chanuka<\/em> (\u05d7\u05e0\u05d5\u05db\u05d4) oznacza po\u015bwi\u0119cenie. Na pami\u0105tk\u0119 cudu we wszystkich \u017cydowskich domach zapala si\u0119 dziewi\u0119cioramienny \u015bwiecznik zwany chanukij\u0105<\/em>. Ka\u017cdego dnia zapala si\u0119 jedn\u0105 \u015bwiec\u0119. Osiem \u015bwiec przypomina o o\u015bmiu dniach cudu, dziewi\u0105ta jest szamesem \u2013<\/em> s\u0142ug\u0105 pozosta\u0142ych, pomagaj\u0105cym zapala\u0107 pozosta\u0142e. Ze \u015bwi\u0119tem Chanuki wi\u0105\u017ce si\u0119 wiele tradycji i zwyczaj\u00f3w, ale nie spos\u00f3b om\u00f3wi\u0107 wszystkich w jednym artykule.<\/p>\n Istnieje wiele r\u00f3\u017cnych tradycji, a co za tym idzie i pogl\u0105d\u00f3w dotycz\u0105cych obchodzenia Chanuki. Judaizm jest pe\u0142en r\u00f3\u017cnorodnych funkcjonuj\u0105cych obok siebie interpretacji i zwyczaj\u00f3w. Tak samo jest z chrze\u015bcija\u0144stwem. Wystarczy popatrze\u0107 na nasz\u0105 Akademi\u0119, kt\u00f3ra jest, mo\u017cna powiedzie\u0107, skarbnic\u0105 r\u00f3\u017cnorodno\u015bci. Od czego wi\u0119c zacz\u0105\u0107? \u2013 pyta\u0142em sam siebie.<\/p>\n Gdy opisani w Talmudzie m\u0119drcy omawiaj\u0105cy prawne i interpretacyjne kwestie nie mog\u0105 doj\u015b\u0107 do konsensusu, czasem m\u00f3wi\u0105: \u05ea\u05d9\u05d9\u05e7\u05d5 \u2013 teyku<\/em>, co oznacza: od\u0142\u00f3\u017ccie do akt, poczekajcie. M\u00f3wi si\u0119, \u017ce gdy przyjdzie prorok Eliasz, aby obwie\u015bci\u0107 przyj\u015bcie Mesjasza, og\u0142osi, co jest w\u0142a\u015bciwym rozwi\u0105zaniem w danej kwestii. Bardzo cz\u0119sto proroka Eliasza uwa\u017ca si\u0119 za tego, kt\u00f3ry przychodzi, aby pom\u00f3c. Jego posta\u0107 mo\u017cna spotka\u0107 w midraszach, gdzie cz\u0119sto udziela pytaj\u0105cym m\u0105drych rad i i odpowiedzi. I ja postanowi\u0142em skorzysta\u0107 z pomocy proroka.<\/p>\n W historii o rozmno\u017ceniu oliwy w \u015bwi\u0105tyni jerozolimskiej wyst\u0119puj\u0105 trzy wa\u017cne elementy, a mianowicie: oliwa, \u015bwiat\u0142o i pytanie: \u201eCzy wystarczy?\u201d. Te same elementy pojawi\u0142y si\u0119 w opowie\u015bci o Eliaszu (I Ksi\u0119ga Kr\u00f3lewska, 17 rozdzia\u0142).<\/p>\n Prorok Eliasz prze\u015bladowany przez kr\u00f3la Achaba, prowadzony jednak przez Boga, idzie do Sarepty Sydo\u0144skiej. W czasie jego tu\u0142aczki w Izraelu, i w s\u0105siednich krajach panuje g\u0142\u00f3d i susza. W Sarepcie prorok spotyka wdow\u0119, kt\u00f3ra zbiera opa\u0142. Widz\u0105c kobiet\u0119, zwraca si\u0119 do niej z pro\u015bb\u0105. Pierwszymi s\u0142owami skierowanymi do kobiety nie s\u0105 s\u0142owa pociechy czy obietnicy b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwa, jakich oczekiwa\u0142oby si\u0119 od proroka, ale pro\u015bba: Daj mi pi\u0107. P\u00f3\u017aniej prosi dalej: Daj mi troch\u0119 chleba. Biedna wdowa, odpowiada Eliaszowi: Mam tylko odrobin\u0119 oliwy w ba\u0144ce! Prorok jednak zapewnia j\u0105, \u017ce nie zabraknie ani m\u0105ki, ani oliwy: \u201eGdy\u017c tak m\u00f3wi Pan, B\u00f3g Izraela: M\u0105ka w garncu nie wyczerpie si\u0119, Oliwy w ba\u0144ce nie zabraknie, A\u017c do dnia, kiedy Pan spu\u015bci deszcz na ziemi\u0119\u201d (I Krl 17;14)<\/em>.<\/em> Zapewne w jej g\u0142owie pojawi\u0142o si\u0119 pytanie, kt\u00f3re zadali sobie r\u00f3wnie\u017c kap\u0142ani w \u015bwi\u0105tyni: \u201eCzy aby na pewno wystarczy?\u201d Biedna wdowa, kt\u00f3ra potrzebowa\u0142a pomocy, sama zdecydowa\u0142a si\u0119 pom\u00f3c. Ofiarowa\u0142a Eliaszowi ostatni\u0105 porcj\u0119 oliwy. Okaza\u0142o si\u0119 jednak, \u017ce oliwy nie tylko wystarczy\u0142o, ale \u017ce uleg\u0142a ona cudownemu rozmno\u017ceniu.<\/p>\n Ta kr\u00f3tka historia pokazuje co\u015b naprawd\u0119 wa\u017cnego.<\/p>\n Wdowa ofiarowa\u0142a to, co mia\u0142a. Sama potrzebowa\u0142a cho\u0107 odrobiny zainteresowania oraz pomocy ze strony innych. A jednak to ona zdecydowa\u0142a si\u0119 pom\u00f3c.<\/p>\n Nale\u017cy zada\u0107 pytanie, kt\u00f3re wnikliwy czytelnik Biblii pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej musi sobie zada\u0107, a mianowicie: O co tutaj chodzi? Co to mo\u017ce dla mnie dzisiaj oznacza\u0107?<\/p>\n Rozgl\u0105daj\u0105c si\u0119 wok\u00f3\u0142, zapewne nie raz mo\u017cemy doj\u015b\u0107 do wniosku, \u017ce \u015bwiat, w kt\u00f3rym \u017cyjemy, jest z\u0142y. Brakuje \u015bwiat\u0142a! Brakuje czego\u015b, co pomog\u0142oby porusza\u0107 si\u0119 po \u015bwiecie. Ponadto w miejscu, gdzie \u017cyjemy, cz\u0119sto brakuje mi\u0142o\u015bci skierowanej do ludzi. Wiele os\u00f3b w obliczu bezradno\u015bci oraz problem\u00f3w \u017cyciowych zadaje pytanie: Gdzie jest B\u00f3g?<\/p>\n Jako ludzie XXI wieku jeste\u015bmy zaj\u0119ci osobistym rozwojem, odkrywaniem nowego, wchodzeniem w coraz to bardziej nowoczesny \u015bwiat. Tego wymagaj\u0105 od nas czasy, w kt\u00f3rych \u017cyjemy. Niestety, cz\u0119sto mimo dobrych intencji zapominamy o tym, co najwa\u017cniejsze. Sami bardzo szybko potrafimy wyliczy\u0107 nasze potrzeby, jednak \u2026 czy dostrzegamy potrzeby innych? Chanukija<\/em>, dziewi\u0119cioramienny \u015bwiecznik, a wi\u0119c \u015bwiat\u0142o. Istotnie, Chanuka jest nazywana r\u00f3wnie\u017c \u05d7\u05d2 \u05d4\u05d0\u05d5\u05e8\u05d9\u05dd \u2013 hag ha-urim<\/em>, \u015awi\u0119tem \u015awiate\u0142. Kluczowym motywem w chanukowym wspominaniu jest \u015bwiat\u0142o. Jak wiemy, \u015bwiat\u0142o zawsze kojarzone jest z czym\u015b dobrym. W ge\u015bcie wdowy widzie\u0107 mo\u017cemy dobro okazywane drugiemu cz\u0142owiekowi. Zwyczajn\u0105 pomoc, wsparcie, zainteresowanie drugim cz\u0142owiekiem. Ta oliwa, kt\u00f3ra pos\u0142u\u017cy\u0142a do zrobienia ciasta, mo\u017ce symbolizowa\u0107 nasze dobre uczynki wzgl\u0119dem innych ludzi. Dla mnie jest ona symbolem zainteresowania si\u0119 problemami drugiego cz\u0142owieka, symbolem pomocy, kt\u00f3ra czasem wymaga rezygnacji z tego, co \u201emoje\u201d. Gdy nie zabraknie oliwy, \u015bwiat\u0142o b\u0119dzie mog\u0142o roz\u015bwietla\u0107 ciemno\u015b\u0107. Odpowiedzialno\u015b\u0107, aby oliwy nie zabrak\u0142o, spoczywa na ka\u017cdym z nas. To my jako ludzie mo\u017cemy sprawia\u0107, \u017ce oliwa b\u0119dzie pomna\u017cana. Cud wcale nie straci na znaczeniu, Tym bowiem, kt\u00f3ry inspiruje nas do pomna\u017cania oliwy, a wi\u0119c do pomocy drugiemu cz\u0142owiekowi, jest sam B\u00f3g.<\/p>\n My\u015bl\u0105c o Chanuce, skonfrontowany jestem z pytaniem: Czy ja sam jestem gotowy zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na potrzeby innych? By\u0107 \u015bwiat\u0142em dla innych ludzi? W ewangelicznym zwiastowaniu znajdujemy s\u0142owa: \u201eWy jeste\u015bcie \u015bwiat\u0142o\u015bci\u0105 \u015bwiata; nie mo\u017ce si\u0119 ukry\u0107 miasto po\u0142o\u017cone na g\u00f3rze. Nie zapalaj\u0105 te\u017c \u015bwiecy i nie stawiaj\u0105 jej pod korcem, lecz na \u015bwieczniku, i \u015bwieci wszystkim, kt\u00f3rzy s\u0105 w domu. Tak niechaj \u015bwieci wasza \u015bwiat\u0142o\u015b\u0107 przed lud\u017ami, aby widzieli wasze dobre uczynki i chwalili Ojca waszego, kt\u00f3ry jest w niebie.\u201d <\/em>(Mt 5,14-16).<\/em><\/p>\n My\u015bl\u0119, \u017ce w obliczu r\u00f3\u017cnorodno\u015bci konfesyjnej i \u015bwiatopogl\u0105dowej, warto nauczy\u0107 si\u0119 cz\u0119\u015bciej m\u00f3wi\u0107 \u05ea\u05d9\u05d9\u05e7\u05d5 teyku<\/em>, od\u0142\u00f3\u017ccie to do akt, poczekajcie… Zajmijmy si\u0119 raczej pomoc\u0105 tym, kt\u00f3rzy tej pomocy potrzebuj\u0105. To bowiem sprawi, \u017ce ludzie zaczn\u0105 dostrzega\u0107 Boga w \u015bwiecie.<\/p>\n W judaizmie jest kilka okazji, aby \u015bwi\u0119towa\u0107 Nowy Rok. Jest \u05e8\u05d0\u05e9 \u05d4\u05e9\u05e0\u05d4 Rosz Haszana<\/em> (Nowy Rok), kt\u00f3ry wypada na prze\u0142om wrze\u015bnia – pa\u017adziernika. Inna okazj\u0105 jest \u05d7\u05d2 \u05d4\u05e4\u05e1\u05d7 Hag ha-pesah<\/em> \u015awi\u0119to Pesah, kt\u00f3re upami\u0119tnia wyj\u015bcie Izraelit\u00f3w z Egiptu i przypada na miesi\u0105c kwiecie\u0144. Jest te\u017c i \u05d8\u05d5 \u05d1\u05e9\u05d1\u05d8 Tu-biszwat<\/em>, czy inaczej nazwane \u05e8\u05d0\u05e9 \u05d4\u05e9\u05e0\u05d4 \u05dc\u05d0\u05dc\u05d5\u05e0\u05d5\u05ea Rosz ha-szana lallonot<\/em> Nowy Rok Drzew, podczas kt\u00f3rego dzi\u0119kuje si\u0119 Bogu za stworzenie \u015bwiata.<\/p>\n Kiedy\u015b kto\u015b zapyta\u0142, dlaczego jest tyle \u201eNowych Rok\u00f3w\u201d w roku? Odpowied\u017a, kt\u00f3r\u0105 otrzyma\u0142, by\u0142a nast\u0119puj\u0105ca: \u201eDlatego, aby pokaza\u0107, \u017ce zawsze jest czas, aby zacz\u0105\u0107 od pocz\u0105tku\u201d.<\/p>\n Tego Wam i sobie, drodzy czytelnicy, \u017cycz\u0119 \u2013 aby ten Nowy rok zacz\u0105\u0142 si\u0119 od pomocy drugiemu cz\u0142owiekowi, tak po prostu. Od\u0142\u00f3\u017cmy na bok sprawy, kt\u00f3re nas r\u00f3\u017cni\u0105, i zastan\u00f3wmy si\u0119 raczej, jak wnie\u015b\u0107 troch\u0119 \u015bwiat\u0142a w ten \u015bwiat.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Gdy opisani w Talmudzie m\u0119drcy omawiaj\u0105cy prawne i interpretacyjne kwestie nie mog\u0105 doj\u015b\u0107 do konsensusu, czasem m\u00f3wi\u0105: \u05ea\u05d9\u05d9\u05e7\u05d5 \u2013 teyku, co oznacza: od\u0142\u00f3\u017ccie do akt, poczekajcie. M\u00f3wi si\u0119, \u017ce gdy przyjdzie prorok Eliasz, aby obwie\u015bci\u0107 przyj\u015bcie Mesjasza, og\u0142osi, co jest w\u0142a\u015bciwym rozwi\u0105zaniem w danej kwestii. <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":115,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[],"class_list":["post-95","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-2015-1"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mateuszjelinek.pl\/kairos\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/95","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mateuszjelinek.pl\/kairos\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mateuszjelinek.pl\/kairos\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mateuszjelinek.pl\/kairos\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mateuszjelinek.pl\/kairos\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=95"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/mateuszjelinek.pl\/kairos\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/95\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mateuszjelinek.pl\/kairos\/wp-json\/wp\/v2\/media\/115"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mateuszjelinek.pl\/kairos\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=95"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mateuszjelinek.pl\/kairos\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=95"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mateuszjelinek.pl\/kairos\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=95"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}