Należy wyróżnić dwie fazy literalizmu - naturalną i reakcyjną. W fazie naturalnej element mityczny i element dosłowny są nieodróżnialne. Okres pierwotny polega u jednostek i grup na niezdolności wyodrębnienia tworów wyobraźni symbolicznej od faktów podlegających weryfikacji na podstawie obserwacji i eksperymentu. Jest to etap całkowicie uprawiony i nie należy go zakłócać aż do momentu, w którym dociekliwy umysł ludzki przerwie naturalną akceptacje dosłownego pojmowania wizji mitologicznej. Jeśli jednak moment ten nadejdzie, otwierają się dwie możliwości. Pierwsza polega na zastąpieniu mitu rozłamanego mitem nie-rozłamanym. Jest to możliwość obiektywnie pożądana, choć nie do przyjęcia dla wielu ludzi, którzy nad niepewność towarzyszącą rozłamywaniu mitu przekładają zagłuszanie rodzących się w nich wątpliwości. Siłą rzeczy wkraczają oni w drugą fazę literalizmu - fazę świadomą - polegającą na wpółświadomym tłumieniu pytań, z których istnienia zdają sobie sprawę. Narzędziem służącym do tego celu jest zazwyczaj jakiś uznany autorytet obdarzony cechami świętości - taki jak Kościół lub Biblia - któremu człowiek bezwarunkowo się podporządkowuje. (...)
Wrogiem teologii krytycznej nie jest dosłowność naturalna, lecz literalizm świadomy, tłumiący autonomię myślenia i przejawiający wobec niech agresywność.
Dynamika wiary, ss. 70-71.